(Thanh tra) - Theo rà soát của UBND tỉnh Đồng Tháp, việc triển khai các cuộc thanh tra, kiểm tra từ năm 2020 đến nay đã góp phần quan trọng trong việc chấn chỉnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, từng bước đưa hoạt động khai thác khoáng sản đi vào nền nếp.
Triển khai nhiều đoàn thanh tra, kiểm tra về lĩnh vực khoáng sản
Theo báo cáo của UBND tỉnh Đồng Tháp, từ năm 2020 đến nay, các cơ quan Trung ương và địa phương đã tiến hành tổng cộng 7 đoàn thanh tra, kiểm tra liên quan đến lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn, bao gồm 4 đoàn thanh tra và 3 đoàn kiểm tra. Đến nay, đã có 4/6 đoàn kết thúc và ban hành kết luận; các kết luận còn lại đang trong quá trình hoàn thiện hoặc triển khai thực hiện.
Ngay sau khi nhận được các kết luận thanh tra, UBND tỉnh Đồng Tháp đã khẩn trương xây dựng kế hoạch, chỉ đạo các sở, ngành liên quan tổ chức thực hiện nghiêm túc các kiến nghị. Đến nay, Đồng Tháp đã thực hiện xong 5/6 kết luận thanh tra, kiểm tra.
Qua các cuộc thanh tra, kiểm tra, nhiều hạn chế, bất cập trong công tác quản lý khoáng sản đã được chỉ rõ. Đáng chú ý là các vấn đề liên quan đến cấp phép, gia hạn giấy phép khai thác cát lòng sông chưa hoàn toàn phù hợp với quy định pháp luật. Một số giấy phép có thời hạn và nội dung gia hạn chưa đúng quy định; có trường hợp đáng lẽ phải điều chỉnh giấy phép nhưng lại thực hiện gia hạn.
Bên cạnh đó, việc xác định độ sâu khai thác tại một số mỏ chưa phù hợp với quy hoạch và trữ lượng đã được phê duyệt. Công tác triển khai các quy định mới về quản lý cát, sỏi lòng sông cũng còn lúng túng, nhất là trong việc tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và phối hợp liên tỉnh.
Một hạn chế khác là công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khoáng sản chưa được tổ chức thường xuyên, dẫn đến việc cập nhật, áp dụng các quy định mới còn chậm ở một số đơn vị, địa phương.
Ngoài ra, các đoàn kiểm toán và thanh tra cũng chỉ ra việc chưa đảm bảo khoảng cách an toàn từ khu vực khai thác đến bờ sông theo quy định; việc ban hành một số văn bản liên quan đến khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác còn có điểm chưa phù hợp; cũng như những thiếu sót trong công tác đấu giá khoáng sản như chưa công khai đầy đủ thông tin theo quy định.
Chủ động khắc phục, hoàn thiện cơ chế quản lý
Trên cơ sở các kết luận thanh tra, tỉnh Đồng Tháp đã triển khai nhiều giải pháp khắc phục cụ thể. Đối với các sai sót trong cấp phép, các sở, ngành đã tham mưu UBND tỉnh điều chỉnh giấy phép theo đúng quy định. Việc xác định độ sâu khai thác cũng được rà soát lại, theo hướng thận trọng hơn nhằm hạn chế nguy cơ sạt lở bờ sông.
Đáng chú ý, Đồng Tháp đã đẩy mạnh thực hiện đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Đến nay, Đồng Tháp đã tổ chức đấu giá thành công 5 mỏ cát sông theo đúng quy định pháp luật.
Trong công tác quản lý phương tiện khai thác, Đồng Tháp đã triển khai đề án giám sát hành trình đối với các phương tiện khai thác và vận chuyển cát. Giai đoạn 1 đã được thực hiện và đang tiếp tục triển khai giai đoạn 2, nhằm tăng cường kiểm soát, ngăn chặn khai thác trái phép.
Công tác tuyên truyền pháp luật cũng được cải thiện với nhiều hình thức linh hoạt như tập huấn, hướng dẫn trực tiếp, phổ biến qua văn bản và các nền tảng trực tuyến. Nhờ đó, nhận thức và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực khoáng sản từng bước được nâng cao.
Một điểm đáng chú ý là qua thanh tra, tỉnh Đồng Tháp đã nghiêm túc tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có vi phạm. Các hình thức xử lý được thực hiện theo đúng quy định, từ kiểm điểm rút kinh nghiệm đến kỷ luật hành chính, góp phần tăng cường kỷ cương trong bộ máy quản lý.
Đối với các giấy phép khai thác không phù hợp, tỉnh đã tiến hành rà soát, điều chỉnh hoặc thu hồi theo quy định. Đặc biệt, 13 giấy phép khai thác cát còn hiệu lực đến cuối năm 2023 đã được quản lý chặt chẽ, chỉ phục vụ cho các công trình sử dụng vốn đầu tư công và đến nay đều đã hết hạn, đang thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ.
Tiếp tục thanh tra, hoàn thiện hệ thống quản lý
Trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng cho các dự án hạ tầng, đặc biệt là các tuyến cao tốc, ngày càng tăng, công tác quản lý, điều tiết nguồn cát được tỉnh Đồng Tháp đặc biệt quan tâm.
Các đoàn thanh tra đã chỉ ra một số tồn tại trong việc cấp phép phục vụ dự án trọng điểm, như chậm tiến độ cấp phép, thiếu sót trong hồ sơ thủ tục, hoặc chưa tuân thủ đầy đủ quy định về đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, tỉnh đã chủ động giải trình, đồng thời rút kinh nghiệm và điều chỉnh quy trình để phù hợp với thực tiễn.
Đáng lưu ý, trong một số trường hợp, việc chưa tuân thủ đầy đủ quy trình được lý giải do tính cấp bách của các dự án, yêu cầu tiến độ cao và cơ chế đặc thù chưa có tiền lệ. Dù vậy, tỉnh vẫn cam kết hoàn thiện các thủ tục, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật trong thời gian tới.
Hiện nay, một số cuộc thanh tra vẫn đang được triển khai, trong đó có cuộc thanh tra của Thanh tra Chính phủ theo Quyết định số 1280/QĐ-TTCP về việc chấp hành pháp luật trong cấp phép khai thác và cung ứng cát cho các dự án cao tốc tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Kết quả từ các cuộc thanh tra, kiểm tra cho thấy, mặc dù còn tồn tại, hạn chế nhưng tỉnh Đồng Tháp đã có nhiều nỗ lực trong việc khắc phục, hoàn thiện cơ chế quản lý, từng bước đưa hoạt động khai thác khoáng sản đi vào nền nếp.
Thời gian tới, Đồng Tháp xác định sẽ tiếp tục tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra; hoàn thiện hệ thống pháp lý; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát khai thác; đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp.
Việc quản lý hiệu quả tài nguyên khoáng sản không chỉ góp phần phát triển kinh tế - xã hội mà còn đảm bảo an ninh môi trường, phòng, chống sạt lở và bảo vệ hệ sinh thái sông ngòi. Những kết quả đạt được từ công tác thanh tra trong thời gian qua chính là nền tảng quan trọng để Đồng Tháp hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong lĩnh vực này.
