Trong bối cảnh số lượng đơn công dân gửi đến các cơ quan Trung ương ngày càng tăng, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 193/QĐ-TTg ngày 20/1/2025 giao Thanh tra Chính phủ tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh gửi Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Phó Thủ tướng Chính phủ đã tạo ra bước chuyển quan trọng trong công tác này.

Giữa hàng chồng hồ sơ còn mở, cán bộ Phòng Xử lý đơn không rời bàn làm việc, khẩn trương phân loại, nghiên cứu từng vụ việc, không để đơn thư tồn đọng trong cao điểm thi đua. Ảnh: Lan Anh

Tạo sự thống nhất trong tiếp nhận và xử lý đơn thư

Trước đây, đơn của công dân gửi đến Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được tiếp nhận qua nhiều đầu mối khác nhau, dẫn đến yêu cầu phải tăng cường công tác phối hợp, theo dõi và tổng hợp thông tin giữa các cơ quan liên quan.

Việc giao Thanh tra Chính phủ là cơ quan đầu mối thực hiện nhiệm vụ theo Quyết định số 193/QĐ-TTg đã góp phần tập trung, thống nhất quy trình tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư; đồng thời phát huy vai trò của cơ quan có chức năng tham mưu, quản lý nhà nước về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Sau hơn một năm triển khai thực hiện, khối lượng công việc được xử lý cho thấy nhu cầu phản ánh, kiến nghị của người dân đối với các cơ quan Trung ương vẫn rất lớn. Trong năm 2025 và 5 tháng đầu năm 2026, Thanh tra Chính phủ đã tiếp nhận theo danh sách 13.838 đơn do Văn phòng Chính phủ chuyển đến, đã phân loại, xử lý 12.440 đơn.

Trong số này, 5.360 đơn được hướng dẫn hoặc chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định. Đáng chú ý, có tới 7.080 đơn thuộc nhóm vụ việc đã được xem xét, xử lý trước đó hoặc đã được giải quyết theo đúng trình tự, thủ tục nhưng công dân tiếp tục gửi đơn mà không phát sinh nội dung mới.

Ngoài số đơn do Văn phòng Chính phủ chuyển đến, Thanh tra Chính phủ còn tiếp nhận thường xuyên lượng lớn đơn thư do công dân gửi trực tiếp. Tổng số đơn tiếp nhận trong năm 2025 và 5 tháng đầu năm 2026 lên tới 23.990 đơn, trong đó đã xử lý 22.802 đơn.

Những con số trên cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Thanh tra Chính phủ trong việc trở thành trung tâm tiếp nhận, phân loại, xử lý và theo dõi đơn thư ở cấp Trung ương; đồng thời góp phần bảo đảm mọi đơn thư đều được xem xét, xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Đơn của công dân được cán bộ phân loại, xử lý. Ảnh: Lan Anh

Từ thực tiễn xử lý đơn nhìn nhận những yêu cầu mới

Một trong những kết quả quan trọng từ việc thực hiện Quyết định số 193/QĐ-TTg là giúp các cơ quan quản lý nhà nước có cái nhìn đầy đủ hơn về thực trạng đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh hiện nay.

Thực tế cho thấy, bên cạnh những vụ việc mới phát sinh cần được hướng dẫn, xử lý kịp thời, số lượng đơn thư lặp lại, gửi nhiều lần vẫn chiếm tỷ lệ rất lớn. Trong tổng số đơn đã xử lý, nhóm đơn không có nội dung mới chiếm tới 56,91%.

Con số này phản ánh thực trạng không ít công dân vẫn tiếp tục gửi đơn đến nhiều cơ quan khác nhau mặc dù vụ việc đã được xem xét, giải quyết hoặc đã được cơ quan có thẩm quyền trả lời theo quy định. Điều đó không chỉ làm gia tăng khối lượng công việc hành chính mà còn cho thấy yêu cầu cần tiếp tục nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến pháp luật, tăng cường đối thoại, giải thích để người dân hiểu và thực hiện đúng quyền khiếu nại, tố cáo theo quy định.

Thực tiễn triển khai cũng cho thấy số lượng đơn gửi đến các cơ quan Trung ương tiếp tục gia tăng. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, số đơn Văn phòng Chính phủ chuyển đến Thanh tra Chính phủ đã tăng hơn 3 lần so với cùng kỳ năm trước.

Đây vừa là áp lực đối với công tác xử lý đơn thư, vừa phản ánh niềm tin của người dân vào các cơ quan Trung ương trong việc tiếp nhận, xem xét các phản ánh, kiến nghị liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý nhanh hơn mà còn phải nâng cao chất lượng phân loại, theo dõi, quản lý thông tin; bảo đảm các vụ việc thuộc thẩm quyền được chuyển đúng nơi, đúng cơ quan có trách nhiệm giải quyết; đồng thời hạn chế tình trạng chuyển đơn nhiều lần hoặc xử lý trùng lặp.

Từng thao tác trên hệ thống, từng nội dung hồ sơ được cán bộ Phòng Xử lý đơn rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm đúng quy trình, đúng thẩm quyền trước khi tham mưu xử lý. Ảnh: Lan Anh

Hướng tới quản lý hiện đại trên nền tảng dữ liệu số

Một trong những kinh nghiệm rút ra từ quá trình thực hiện Quyết định số 193/QĐ-TTg là vai trò đặc biệt quan trọng của dữ liệu trong công tác tiếp nhận và xử lý đơn.

Khi số lượng đơn ngày càng lớn, việc quản lý bằng phương thức thủ công sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tra cứu, đối chiếu, xác định lịch sử xử lý và theo dõi kết quả giải quyết vụ việc.

Bởi vậy, việc xây dựng và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về công tác tiếp công dân, xử lý, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý hiện đại mà còn là nền tảng để kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý đơn thư và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền.

Mục tiêu cuối cùng của công tác tiếp nhận, xử lý đơn thư không chỉ dừng lại ở việc giải quyết từng vụ việc cụ thể mà còn hướng tới xây dựng một nền hành chính phục vụ, công khai, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm.

Sau hơn một năm thực hiện Quyết định số 193/QĐ-TTg, việc tập trung đầu mối xử lý đơn tại Thanh tra Chính phủ đã cho thấy hiệu quả bước đầu trong việc thống nhất quy trình, nâng cao khả năng theo dõi, tổng hợp và tham mưu xử lý các vụ việc thuộc trách nhiệm của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Đây cũng là tiền đề quan trọng để tiếp tục đổi mới công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả hơn trong thời gian tới./.