Quảng Trị họp đôn đốc tiến độ thực hiện giải ngân vốn. Ảnh: Đ.H

Trước áp lực tiến độ của những tháng cuối năm, tỉnh đang khẩn trương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn nhằm hướng tới mục tiêu hoàn thành toàn bộ kế hoạch vốn trước ngày 31/12/2026.

Nhận diện điểm nghẽn từ nguồn vốn kéo dài đến vốn phân bổ mới

Tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương năm 2025 kéo dài sang năm 2026 của 3 Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh là 537,985 tỷ đồng. Tính đến ngày 19/9/2026, toàn tỉnh mới giải ngân được 166,325 tỷ đồng, tương đương 30,9% kế hoạch. Nếu tính cả khối lượng công việc đã hoàn thành nhưng chưa thực hiện xong thủ tục thanh quyết toán là 40,524 tỷ đồng, tỷ lệ này ước đạt 38,4%.

Trong số các chương trình, Chương trình Giảm nghèo bền vững có kết quả khả quan nhất khi đạt 34,8%. Chương trình Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, dù chiếm tỷ trọng vốn lớn nhất với gần 410 tỷ đồng, mới chỉ giải ngân được 30,6%. Thấp nhất là Chương trình Xây dựng Nông thôn mới với mức đạt 22% kế hoạch vốn giao.

Mặc dù đã xuất hiện những điểm sáng giải ngân đạt 100% như Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Sở Y tế hay các xã Lệ Ninh, Sen Ngư, Hiếu Giang, bức tranh chung vẫn còn nhiều gam màu trầm khi có tới 20 đơn vị, địa phương ghi nhận tỷ lệ giải ngân bằng 0% và 19 đơn vị đề xuất xin trả lại nguồn vốn lên tới hơn 29,3 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, kế hoạch vốn được giao mới năm 2026 với quy mô 281,565 tỷ đồng cũng đối mặt với thách thức lớn khi nguồn vốn từ Trung ương về muộn, cơ chế chính sách giai đoạn mới 2026–2035 vừa ban hành đòi hỏi nhiều thời gian cụ thể hóa.

Các xã hoàn thành kế hoạch giải ngân chi tiết trước ngày 5/10. Ảnh: LHC & AI

Sự chậm trễ này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân phức tạp ở cơ sở. Các dự án hỗ trợ sinh kế và phát triển sản xuất gặp trở ngại lớn do phụ thuộc vào mùa vụ, giá cả vật tư biến động và thủ tục thanh quyết toán qua nhiều khâu trung gian, khiến người dân còn e ngại tiếp cận các mô hình chăn nuôi sinh học có điều kiện ràng buộc.

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của nhiều công trình hạ tầng tiếp tục vướng mắc liên quan đến quy hoạch đất lâm nghiệp, xác minh nguồn gốc đất và giá đền bù.

Đáng chú ý, tâm lý thận trọng, lúng túng trong việc điều chỉnh vốn theo thẩm quyền và thậm chí là tâm lý e ngại, sợ sai ở một số đơn vị, địa phương cấp xã đã trực tiếp làm chậm dòng vốn đầu tư công.

Ngoài ra, việc gửi báo cáo định kỳ thiếu nghiêm túc và số liệu chênh lệch cũng gây không ít khó khăn cho công tác giám sát, điều hành chung của tỉnh.

Quyết liệt hành động vì mục tiêu hoàn thành kế hoạch trước 31/12

Trước yêu cầu cấp bách của thời gian còn lại trong năm 2026, UBND tỉnh Quảng Trị cùng các sở, ngành liên quan đã xác định những nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm dồn toàn lực bứt phá giải ngân. Yêu cầu cốt lõi được đặt ra cho các địa phương là phải chủ động rà soát, phân loại toàn diện các danh mục dự án vốn kéo dài. Những phần việc đã có khối lượng hoàn thành phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán để tạo sự chuyển biến ngay trong những tháng cuối năm.

Đối với nguồn vốn giao mới năm 2026, các địa phương chưa phân bổ chi tiết cần nhanh chóng trình HĐND cấp xã thông qua, đồng thời tập trung nguồn lực hoàn thiện hệ thống tiêu chí xã nông thôn mới và giải quyết các nhu cầu thiết thực, cấp bách nhất của Nhân dân trên địa bàn.

Tỉnh cũng quán triệt tinh thần gắn trách nhiệm cá nhân của Thủ trưởng các sở, ban, ngành và Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu đối với tiến độ của từng dự án được phân công phụ trách. Các đơn vị không được tùy tiện đề xuất trả lại nguồn vốn khi chưa rà soát kỹ lưỡng quy định về nhiệm vụ chi và khả năng điều chỉnh vốn theo thẩm quyền.

Đối với các trường hợp chậm trễ do năng lực chủ quan, đùn đẩy trách nhiệm, Sở Tài chính sẽ phối hợp tham mưu UBND tỉnh xem xét cắt giảm, không phân bổ kế hoạch vốn trong những năm tiếp theo.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thường trực chương trình, Sở Tài chính và Kho bạc Nhà nước Khu vực XII trong việc rút ngắn quy trình thẩm định, giải quyết thủ tục thanh toán và kiểm soát số liệu sẽ là chìa khóa then chốt để Quảng Trị khơi thông dòng vốn, sớm đưa các công trình và chính sách hỗ trợ phát huy hiệu quả thực chất trong đời sống người dân.