Theo Hiệp hội Chế biến và XK Thủy sản Việt Nam (VASEP), 10 tháng của năm 2012, XK cá tra của nước ta đạt 1,4 tỷ USD, giảm 2,2% so với cùng kỳ năm 2011. Riêng trong tháng 10, XK cá tra đạt 162,8 triệu USD, giảm 4,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, thị trường nhập khẩu lớn nhất là EU (chiếm gần 25% tỷ trọng XK) tiêu thụ, giảm 20% so với năm ngoái. Dự báo, tình hình XK cá tra trong quý IV sẽ tiếp tục gặp khó khăn.

Trước đó, đầu tháng 8, Thủ tướng Chính phủ đã có Văn bản số 1149 về chính sách đối với hộ chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Trong đó, giao NHNN Việt Nam chỉ đạo các ngân hàng thương mại Nhà nước thực hiện việc giãn nợ tối đa 24 tháng, hạ lãi suất đối với khoản vốn đã vay và tiếp tục cho vay mới với lãi suất thị trường thấp nhất (11%) cho các hộ gia đình, doanh nghiệp nuôi, chế biến cá tra XK.

Theo NHNN, đến tháng 9, đã có trên 38.200 tỷ đồng được cho vay để phục vụ nuôi trồng, tiêu thụ cá tra với trên 5.900 hộ dân và hơn 280 DN cá tra đã được vay. Thế nhưng, theo VASEP, sau gần 4 tháng Chính phủ chỉ đạo, đến nay nhiều nông dân và DN vẫn không tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi. Hậu quả, các hộ nuôi cá tra “treo” ao ngày càng gia tăng.

Chưa kể, do thiếu vốn và nguồn tài chính không ổn định, một số DN cá tra bán tháo sản phẩm với giá thấp và chất lượng không bảo đảm. Cá biệt, có DN còn tăng tỷ lệ mạ băng (phần nước đưa vào trong quá trình cấp đông sản phẩm) của cá tra lên 30 - 40% để giảm giá bán. Điều này dẫn đến nguy cơ làm giảm uy tín của cá tra Việt Nam trên thị trường XK và thu hẹp đầu ra của sản phẩm.

Lãnh đạo VASEP cho rằng, cần xem lại thực chất số DN cá tra được vay vốn sử dụng có đúng mục đích hay không; đối tượng vay có đúng không.

Còn, phía DN đề xuất, ngoài việc bố trí nguồn vốn vay ưu đãi, các ngân hàng nên tiếp tục giãn nợ, mở rộng cho vay trung và dài hạn để DN và người nuôi cá tra được sử dụng nguồn vốn được hiệu quả, nếu không lại loay hoay tìm cách đáo hạn. Đồng thời, điều kiện cho vay cần “nới lỏng” và căn cứ vào tình hình thực tế khó khăn của các DN để có cơ chế thông thoáng trong việc cho vay. 

Nhiều ý kiến cũng đề xuất, không nên hỗ trợ một cách đại trà mà cần hỗ trợ vốn vay có trọng tâm, trọng điểm. Và, nguồn vốn phải được “bơm” vào các doanh nghiệp “khoẻ”, sử dụng đúng mục đích vào nuôi trồng, chế biến cá tra.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho rằng, NHNN cần tiếp tục đẩy mạnh cho vay vốn hỗ trợ nông dân và DN nuôi trồng, chế biến cá tra. Đồng thời, cần kiểm tra, giám sát việc cho vay đúng đối tượng, đúng mục đích.

Về phía mình, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chỉ đạo Cục Quản lý Chất lượng nông lâm và Thuỷ sản sớm xây dựng thông tư quy định về hàm lượng mạ băng và các chất phụ gia tăng trọng trong cá tra XK để bảo đảm chất lượng sản phẩm, chống tình trạng gian lận, bán phá giá, góp phần bình ổn thị trường XK cá tra.

T.An - T.Văn