(Thanh tra) - Chương trình khuyến công tại Đắk Lắk không chỉ dừng lại ở hỗ trợ kinh phí mà đang từng bước trở thành “đòn bẩy” quan trọng, giúp doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đòn bẩy đổi mới công nghệ, nâng tầm sản phẩm
Những năm gần đây, hoạt động khuyến công trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã phát huy hiệu quả rõ nét, nhất là trong việc hỗ trợ doanh nghiệp (DN), cơ sở công nghiệp nông thôn (CNNT) đầu tư máy móc, thiết bị, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.
Câu chuyện của Công ty TNHH Tuk Green (xã Quảng Phú) là minh chứng sinh động. Trước đây, doanh nghiệp chuyên sản xuất dầu ăn Sachi, nhưng dây chuyền máy móc đã cũ, công suất thấp, công nghệ lạc hậu, khiến chất lượng sản phẩm chưa thực sự nổi trội, khả năng cạnh tranh còn hạn chế.
Năm 2025, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Đắk Lắk triển khai đề án “Hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến trong chế biến hạt Sachi” cho doanh nghiệp này. Tổng kinh phí thực hiện đề án là 406 triệu đồng, trong đó nguồn khuyến công địa phương hỗ trợ 200 triệu đồng, phần còn lại do doanh nghiệp đối ứng.
Sau khi được đầu tư hệ thống máy móc mới, hiệu quả sản xuất đã thay đổi rõ rệt. Kết quả nghiệm thu cho thấy dây chuyền vận hành ổn định, chất lượng dầu Sachi được nâng lên, đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn của thị trường. Công suất chế biến tăng khoảng 50% so với trước đây.
Ông Nguyễn Bá Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Tuk Green cho biết, nhờ sự hỗ trợ kịp thời từ chương trình khuyến công, doanh nghiệp có thêm nguồn lực để mạnh dạn đổi mới công nghệ. Sản phẩm dầu Sachi hiện được công nhận OCOP 3 sao và là sản phẩm CNNT tiêu biểu cấp tỉnh. Không chỉ tiêu thụ tốt trong nước, sản phẩm còn xuất khẩu sang Úc và một số nước châu Mỹ, mở ra hướng đi bền vững cho doanh nghiệp địa phương.
Không riêng Tuk Green, tại phường Xuân Đài, giai đoạn 2020 - 2025 đã triển khai 4 đề án khuyến công với tổng kinh phí 610 triệu đồng. Trong đó, ngân sách Nhà nước hỗ trợ 244 triệu đồng, vốn đối ứng của các cơ sở CNNT đạt 366 triệu đồng.
Các đề án tập trung vào xây dựng nhãn hiệu hàng hóa, ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, tạo điều kiện cho sản phẩm tham gia các chương trình xúc tiến thương mại. Đến nay, toàn phường có 10 sản phẩm đạt OCOP 3 sao, 2 sản phẩm được công nhận CNNT tiêu biểu cấp tỉnh và cấp khu vực.
Theo đánh giá của chính quyền địa phương, thông qua khuyến công, nhiều cơ sở sản xuất từng bước lớn mạnh cả về quy mô lẫn chất lượng. Sản phẩm không chỉ đa dạng hơn mà còn gắn với thương hiệu, có giá trị gia tăng cao và sức cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.
Trên phạm vi toàn tỉnh, giai đoạn 2021 - 2025, Đắk Lắk đã thực hiện 142 đề án khuyến công (7 đề án khuyến công quốc gia và 135 đề án khuyến công địa phương) với tổng kinh phí hơn 48 tỷ đồng. Qua các kỳ bình chọn, có 110 sản phẩm/bộ sản phẩm được công nhận CNNT tiêu biểu cấp tỉnh, 35 sản phẩm cấp khu vực và 14 sản phẩm cấp quốc gia.
Nội dung nổi bật nhất của chương trình là hỗ trợ tiếp nhận công nghệ mới và xây dựng các mô hình thí điểm áp dụng sản xuất sạch hơn. Riêng lĩnh vực này đã có 68 đề án được triển khai, tổng kinh phí khoảng 34 tỷ đồng. Đây là nền tảng quan trọng để công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp nông thôn chuyển mình theo hướng hiện đại, thân thiện môi trường.
Gỡ “nút thắt”, tạo động lực phát triển bền vững
Bên cạnh những kết quả tích cực, công tác khuyến công tại Đắk Lắk vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Theo đánh giá của UBND tỉnh, nhu cầu đầu tư, đổi mới thiết bị và áp dụng công nghệ tiên tiến trong khu vực CNNT là rất lớn. Tuy nhiên, nguồn vốn khuyến công còn hạn chế, mức hỗ trợ tương đối thấp và mang tính bình quân, phần nào làm giảm sức hấp dẫn của chương trình đối với doanh nghiệp. Đáng chú ý, địa phương vẫn chưa huy động được nhiều nguồn lực ngoài ngân sách Nhà nước tham gia vào hoạt động khuyến công.
Thực tế tại cơ sở cho thấy, mặc dù Trung ương và tỉnh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển CNNT, nghề truyền thống, làng nghề và Chương trình OCOP, song số lượng chủ thể tham gia còn hạn chế. Một số chính sách thiếu hướng dẫn cụ thể, cơ chế hỗ trợ chưa thật sự rõ ràng, gây khó khăn trong bố trí kinh phí và giải ngân vốn.
Đặc biệt, tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, phần lớn cơ sở sản xuất CNNT hoạt động nhỏ lẻ, mang tính hộ gia đình và chưa đăng ký kinh doanh theo quy định. Trong khi đó, điều kiện bắt buộc để được hỗ trợ khuyến công là phải có giấy đăng ký kinh doanh. Điều này khiến không ít cơ sở dù có nhu cầu thực tế nhưng vẫn “đứng ngoài” chính sách.
Nhận diện rõ những “nút thắt” trên, giai đoạn 2026 - 2030, Đắk Lắk đặt mục tiêu triển khai chương trình khuyến công với nhiều giải pháp đồng bộ, trọng tâm và sát thực tiễn hơn.
Theo kế hoạch, tỉnh sẽ hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến cho 98 cơ sở CNNT; hỗ trợ 20 đơn vị xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm; mua sắm trang thiết bị ban đầu cho 25 phòng trưng bày phục vụ giới thiệu, quảng bá sản phẩm. Đồng thời, tỉnh sẽ tư vấn, hỗ trợ lập dự án đầu tư, quản trị marketing, quản trị sản xuất, thiết kế mẫu mã, bao bì cho 15 cơ sở công nghệ thông tin.
Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Văn Nhiệm cho biết, để hiện thực hóa các mục tiêu trên, tỉnh sẽ tiếp tục huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội cho phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; chú trọng công nghiệp chế biến nông - lâm - thủy sản, cơ khí phục vụ sản xuất và đời sống; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm CNNT.
Đồng chí Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh thời gian tới các sở, ngành cần tăng cường chuyển giao và ứng dụng các đề tài nghiên cứu vào sản xuất; đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm CNNT tiêu biểu và sản phẩm OCOP, tạo đầu ra bền vững cho doanh nghiệp.
Có thể thấy, trong bức tranh phát triển kinh tế nông thôn của Đắk Lắk, khuyến công đang đóng vai trò như một “trợ lực” quan trọng. Không chỉ giúp doanh nghiệp giải bài toán vốn và công nghệ, chương trình còn góp phần hình thành tư duy sản xuất hiện đại, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường.
Khi những “đòn bẩy” này được phát huy hiệu quả, CNNT sẽ có thêm động lực bứt phá, đóng góp tích cực vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển bền vững trên địa bàn tỉnh trong những năm tới.
