Sản phẩm nông nghiệp UDCNC

Chậm quy hoạch, vướng chính sách

Trong nhiều năm qua, Nhà nước liên tục kêu gọi liên kết 4 nhà (Nhà nước, nhà nông, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp - DN), tuy nhiên, thực tế sản xuất và kinh doanh nông sản cho thấy, sự phối hợp này chưa tốt dẫn đến tình trạng “được mùa mất giá” hay hiện tượng thương lái nước ngoài ép giá nông dân, lũng đoạn thị trường. Một thực tế nữa là, phát triển nông nghiệp Việt Nam đang thiếu quy hoạch. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao am hiểu về khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp còn thiếu và yếu. Hầu hết các DN không ứng dụng công nghệ cao (UDCNC) vào sản xuất nông nghiệp.

Đến nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) mới thẩm định và công nhận Cty Công nghệ sinh học Rừng hoa Đà Lạt (Lâm Đồng), Cty TNHH Agrovina và Cty Cổ phần Thực phẩm sữa TH (Nghệ An) là 3 DN nông nghiệp UDCNC. Rõ ràng, so với tiềm năng của nền nông nghiệp Việt Nam con số này còn quá khiêm tốn, nhất là khi Đề án Phát triển nông nghiêp UDCNC đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và chúng ta đã có Luật Công nghệ cao cũng như hàng loạt văn bản dưới luật khác khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc triển khai giới thiệu và hướng dẫn cho các địa phương, DN… còn chậm và chưa kịp thời. Tuy nhiên, thực tế không ít địa phương lúng túng, chưa có kế hoạch cụ thể cũng như chưa đầu tư cho công tác quy hoạch và xây dựng vùng nông nghiệp và khu nông nghiệp UDCNC.

Theo Bộ NN&PTNT, hiện công tác xây dựng quy hoạch khu, vùng nông nghiệp UDCNC vẫn đang trong quá trình bổ sung. Tuy nhiên, một số tỉnh muốn làm nông nghiệp UDCNC chủ yếu là vướng về tài chính cũng như những chính sách ưu đãi về vốn, thuế, quỹ đất chứ không hẳn là quy hoạch. Thực tế, không ít đối tượng cá nhân, hộ gia đình, tổ chức có nhu cầu làm nông nghiệp UDCNC đã gặp khó về những vấn đề tương tự.

Cần điểm tựa để bứt phá

Theo bà Thái Hương, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Cty Cổ phần Thực phẩm sữa TH, sở dĩ ngành Chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam chưa có thành công đột phá vì thiếu 2 điều cơ bản: Quy trình và sự tuân thủ. Do vậy, để có được sản phẩm sữa tươi sạch, TH True Milk đã mua toàn bộ bí quyết công nghệ cùng kỹ thuật chăn nuôi bò sữa của Israel và quy trình chế biến hàng đầu trên thế giới từ các nước tiên tiến… Bên cạnh đó, Cty đã xây dựng bộ 5 chính sách cơ bản đối với các hộ nông nghiệp định cư và canh tác trên vùng đất quy hoạch trang trại bao gồm: Nhận lao động chính của những hộ gia đình bị thu hồi đất để đào tạo và đào tạo lại, nhận vào làm việc; bố trí tái định cư và hỗ trợ thêm kinh phí cho những hộ bị thu hồi đất; xem xét bố trí lại đất canh tác trong vùng quy hoạch vành đai trồng nguyên liệu thức ăn bò sữa để “hợp đồng giao khoán” trồng các loại cỏ cung cấp nguồn thức ăn cho bò sữa; có các chính sách hỗ trợ cho các hộ hợp tác trồng cỏ trong vùng quy hoạch vành đai; tặng học bổng và bố trí việc làm cho con ruột hoặc con nuôi hợp pháp của các chủ hộ. Thực tế, chính sách này đã nhận được sự đồng thuận cao từ chính quyền đến người dân.

Có ý kiến đại diện DN UDCNC cho rằng, khi có một mô hình công nghệ cao thành công, bộ chủ quản phải ban hành quy chuẩn, đồng thời theo dõi sát sao các sản phẩm công nghệ cao, từ nguồn nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất cho đến lúc sản phẩm được đưa vào lưu thông trên thị trường; sẵn sàng cùng DN phối hợp giải thích để người tiêu dùng hiểu sản phẩm. Nếu làm được điều này sẽ tạo ra một cuộc cách mạng lớn trong nông nghiệp.

Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Bùi Bá Bổng, để phát huy thế mạnh riêng có của từng tỉnh, vùng như: Đà Lạt chuyên về hoa, rau; đồng bằng sông Cửu Long chuyên về cá, gạo… là rất tốt. Bộ sẽ đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định ban hành quy chế tổ chức và hoạt động khu nông nghiệp UDCNC trong thời gian tới để làm cơ sở cho các địa phương đẩy mạnh xây dựng và thu hút nguồn lực xã hội tham gia xây dựng mô hình này.