7 tháng năm 2026, xuất khẩu gạo đạt khoảng 5,5 triệu tấn, thu về 2,64 tỷ USD, cho thấy ngành lúa gạo đang bám sát tiến độ đề ra. Giá gạo xuất khẩu bình quân ước đạt khoảng 476,6 USD/tấn, cao hơn mức bình quân của 6 tháng đầu năm, phản ánh tín hiệu phục hồi của thị trường sau giai đoạn giá gạo thế giới giảm mạnh.

Gạo Việt nâng chất lượng, đa dạng hóa thị trường để giữ lợi thế. Ảnh minh họa: VOV

Dư địa tăng lượng xuất khẩu những tháng cuối năm không còn nhiều

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sản lượng lúa năm 2026 ước đạt 43,552 triệu tấn, tăng 12.000 tấn so với năm 2025. Sản lượng gạo hàng hóa xuất khẩu chủ yếu tập trung ở các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Lượng lúa hàng hóa ước khoảng 15,46 triệu tấn, tương đương 7,73 triệu tấn gạo hàng hóa phục vụ cho xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thị trường gạo thế giới tiếp tục biến động, để đạt mục tiêu về đích với con số 7,73 triệu tấn gạo xuất khẩu, các doanh nghiệp cần theo dõi sát chính sách thương mại và nhu cầu từ các thị trường trọng điểm để chủ động kế hoạch thu mua, chế biến và xuất khẩu, đồng thời nâng cao chất lượng, đa dạng hóa thị trường.

Ngoài ra, trước dự báo El Nino có thể quay trở lại và mạnh nhất trong hơn 70 năm qua, nhiều quốc gia đang chủ động tăng dự trữ lương thực, giúp một số loại gạo nguyên liệu xuất khẩu duy trì mặt bằng cao, tạo lực đỡ cho thị trường trong nước.

Vẫn theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 7 tháng năm 2026, lượng gạo xuất khẩu đạt khoảng 5,5 triệu tấn, tăng 0,5% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, kim ngạch chỉ đạt 2,64 tỷ USD, giảm 6,7%. Giá xuất khẩu bình quân khoảng 476,6 USD/tấn, giảm 7,1%.

Trong khi đó, dư địa tăng lượng xuất khẩu những tháng cuối năm không còn nhiều. Các chuyên gia phân tích, với sản lượng lúa năm 2026 dành cho dự trữ và xuất khẩu khoảng 7 - 7,5 triệu tấn gạo, thì sau khi đã xuất khoảng 5,5 triệu tấn trong 7 tháng, lượng hàng dành cho những tháng cuối năm chỉ còn khoảng 1,5 - 2 triệu tấn.

Điều đó cho thấy, trong những tháng còn lại của năm, dư địa để tăng xuất khẩu bằng cách tăng mạnh lượng hàng là không lớn. Muốn cải thiện kim ngạch, hướng đi phù hợp hơn là nâng giá trị của sản phẩm xuất khẩu.

7 tháng năm 2026, lượng gạo xuất khẩu đã đạt khoảng 5,5 triệu tấn, thu về 2,64 tỷ USD. Ảnh minh họa: Ngọc Mi - Nông thôn mới

Nâng cao chất lượng để tăng sức cạnh tranh

Diễn biến trên thị trường thế giới cũng cho thấy gạo Việt cần nâng cao chất lượng để tăng sức cạnh tranh. Giá gạo của Ấn Độ - quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới đã tăng lên mức cao nhất trong gần 10 tháng do nguồn cung thu hẹp và nhu cầu nhập khẩu dần phục hồi. Đây là tín hiệu tích cực, có thể tạo thêm dư địa cho giá gạo trong thời gian tới.

Gạo Việt Nam có lợi thế ở nhóm sản phẩm chất lượng cao, nhưng ở phân khúc gạo trắng phổ thông, doanh nghiệp vẫn phải cạnh tranh với Ấn Độ và Pakistan, những nước có lợi thế về giá.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), trong bối cảnh nhu cầu tại một số thị trường phục hồi chậm, trong khi cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, ngành gạo cần đồng thời mở rộng thị trường và nâng giá trị thương hiệu.

Philippines hiện vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất của gạo Việt Nam, chiếm gần 45% kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, nước này đang đẩy mạnh các biện pháp bình ổn giá trong nước, tăng thu mua lúa nội địa và xem xét áp dụng các biện pháp tự vệ đối với gạo nhập khẩu. Việc siết chặt quản lý nhập khẩu có thể ảnh hưởng đến dư địa tăng trưởng của gạo Việt Nam tại thị trường này.

Trong khi đó, Trung Quốc đang cho thấy tín hiệu tích cực khi kim ngạch nhập khẩu gạo Việt Nam tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Đây là cơ sở để doanh nghiệp mở rộng thêm thị trường, từng bước giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.

Chủ tịch VFA Đỗ Hà Nam cho rằng, để thúc đẩy xuất khẩu, cần chủ động tháo gỡ các rào cản tại những thị trường trọng điểm, nhất là Philippines; đồng thời mở rộng sang các thị trường tiềm năng như châu Phi, qua đó phân tán rủi ro và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

“Mở rộng thị trường sẽ khó tạo chuyển biến về giá trị nếu sản phẩm vẫn chủ yếu cạnh tranh bằng giá. Vì vậy, phát triển thương hiệu gạo quốc gia trên nền tảng các giống chất lượng cao như ST25, Jasmine và các dòng gạo thơm cần được xem là hướng đi quan trọng để nâng giá trị xuất khẩu, từng bước chuyển lợi thế của gạo Việt từ giá cả sang chất lượng và thương hiệu”, ông Đỗ Hoài Nam lưu ý.

Cùng với phát triển thương hiệu, VFA kiến nghị tiếp tục hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định. Việc nâng khả năng truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng từ vùng nguyên liệu cũng là điều kiện để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Gạo Việt Nam trong dài hạn, cần tập trung hướng tới phân khúc cao cấp,  thách thức là giữ chất lượng bền vững và liên kết chuỗi giá trị. Với nỗ lực của nông dân và doanh nghiệp, gạo Việt đang khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.