(Thanh tra) - Hồ Ea Kao có mặt nước rộng, cảnh quan xanh mát và vị trí gần đô thị Buôn Ma Thuột, tạo thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái. Kết nối với văn hóa Ê Đê và đời sống buôn làng, những giá trị này có thể làm nên sản phẩm du lịch đặc trưng, mở thêm sinh kế cho người dân và góp phần gìn giữ bản sắc địa phương.
Hồ Ea Kao (phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk) rộng gần 289 ha, được xây dựng năm 1983 để phục vụ tưới tiêu nông nghiệp. Hơn bốn thập kỷ qua, mặt hồ cùng cảnh quan thiên nhiên ven bờ đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống người dân. Theo tiếng Ê Đê, Ea Kao có nghĩa là “hồ nước không bao giờ cạn”, gợi nhắc mối gắn bó giữa vùng đất với nguồn nước và sinh kế cộng đồng.
Không gian thoáng đãng, mặt nước mênh mang và những khoảng xanh ven hồ tạo nên sức hút riêng cho Ea Kao. Từ công trình phục vụ sản xuất, nơi đây dần trở thành điểm đến nghỉ ngơi, thư giãn của người dân địa phương.
Anh Đặng Văn Minh, người dân phường Buôn Ma Thuột, thường đưa các con đến hồ Ea Kao vui chơi. Theo anh, khu vực rộng rãi, thoáng mát và gần đô thị nên thuận tiện cho các gia đình đưa trẻ nhỏ đến vào buổi chiều.
Người dân tìm đến hồ cho thấy nơi đây có sức hút tự nhiên. Tuy nhiên, để trở thành điểm tham quan có khả năng giữ chân du khách, Ea Kao cần thêm những trải nghiệm hấp dẫn, dịch vụ mang bản sắc riêng và sự kết nối với các giá trị đặc trưng của địa phương.
Sau sáp nhập, phường Ea Kao có điều kiện gắn kết hồ nước với các buôn làng Ê Đê, hoạt động nông nghiệp và văn hóa truyền thống trong định hướng phát triển chung. Nếu được kết nối thành những sản phẩm bổ trợ cho nhau, các giá trị này có thể tạo nên hành trình trải nghiệm đa dạng, thay vì chỉ dừng ở việc ngắm cảnh hồ. Trong đó, văn hóa bản địa cần trở thành một phần cốt lõi làm nên sức hấp dẫn riêng của Ea Kao.
Bên cạnh cảnh quan hồ nước, Ea Kao còn lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc trong đời sống các buôn làng Ê Đê. Nghề dệt thổ cẩm, cồng chiêng và ẩm thực truyền thống vừa làm nên bản sắc cộng đồng, vừa có thể trở thành chất liệu phát triển du lịch gắn với sinh kế người dân.
Bà H’Yam Buôn Krông, người sáng lập mô hình Du lịch cộng đồng buôn Tơng Jŭ, Giám đốc Hợp tác xã dệt thổ cẩm Tơng Bông, nhận xét du lịch Ea Kao đang có những chuyển biến tích cực. Bà cho biết chính quyền phường quan tâm đến văn hóa, du lịch và hỗ trợ các mô hình cộng đồng quảng bá sản phẩm truyền thống. Hoạt động livestream giới thiệu thổ cẩm góp phần quảng bá sản phẩm, đồng thời tạo thêm động lực để hợp tác xã duy trì nghề dệt.
Hợp tác xã hiện có 42 thành viên, còn đội cồng chiêng của buôn có 22 người. Theo bà H’Yam, đây là những nguồn lực có thể kết nối thành các trải nghiệm du lịch cộng đồng, để du khách tìm hiểu nghề dệt, văn hóa dân gian, cồng chiêng và ẩm thực Ê Đê.
Để nghề dệt phát triển bền vững, sản phẩm cần được đổi mới về kiểu dáng, mẫu mã và công năng, đáp ứng nhu cầu sử dụng hiện đại nhưng vẫn giữ những họa tiết đặc trưng của người Ê Đê. Bà H’Yam mong chính quyền và các đơn vị chuyên môn kết nối người thiết kế, tư vấn; hỗ trợ quảng bá, mở rộng thị trường và đưa sản phẩm đến các điểm du lịch, cơ sở lưu trú, cửa hàng phù hợp. Theo bà, mẫu mã đa dạng và đầu ra ổn định sẽ giúp nghề dệt tạo thêm việc làm, thu nhập cho các thành viên hợp tác xã.
Với bà H’Yam, du lịch cộng đồng cần mang lại sinh kế thiết thực bên cạnh hoạt động đón khách. Khi thổ cẩm được ứng dụng rộng rãi, kết hợp với trải nghiệm cồng chiêng và ẩm thực, các giá trị truyền thống sẽ có thêm cơ hội được gìn giữ, trao truyền và đóng góp vào phát triển du lịch Ea Kao.
Những lợi thế về cảnh quan và văn hóa có thể kết nối thành hành trình trải nghiệm riêng cho Ea Kao. Để hình thành sản phẩm có sức hút, địa phương cần một định hướng đồng bộ, gắn cảnh quan hồ với đời sống văn hóa và sự tham gia của cộng đồng.
Nhìn nhận lợi thế của địa phương sau sáp nhập, Bí thư Đảng ủy phường Ea Kao Đặng Gia Duẩn cho rằng, Ea Kao có sự kết hợp giữa lòng hồ sinh thái rộng lớn nằm gần đô thị, chiều sâu văn hóa của 9 buôn Ê Đê và hệ thống giao thông kết nối liên vùng. Theo ông, không gian hành chính được mở rộng tạo điều kiện để phường quy hoạch bài bản hơn, kết nối các giá trị sinh thái, văn hóa và nông nghiệp thành một hướng phát triển du lịch thống nhất.
Ông Duẩn cho biết, địa phương định hướng lấy không gian mặt nước hồ Ea Kao làm tâm điểm kết nối, từ đó lan tỏa các hoạt động phát triển đến những buôn làng lân cận, mở thêm cơ hội việc làm và cải thiện đời sống người dân. Định hướng này được cụ thể hóa tại Nghị quyết số 05-NQ/ĐU ngày 25/6/2026 của Đảng ủy phường, trong đó xác định du lịch – dịch vụ là mũi nhọn chiến lược. Việc phát triển lĩnh vực này, theo nghị quyết, cần xuất phát từ điều kiện thực tế và lấy lợi ích thiết thực của người dân làm thước đo.
Ở góc độ chính quyền, Chủ tịch UBND phường Ea Kao Đỗ Đức Hà cho biết, ngay sau khi sáp nhập, địa phương xác định phương châm “Hành động ngay – Làm đâu chắc đó – Lấy kết quả thực tiễn làm đo lường”, tập trung từng bước đưa tiềm năng hồ Ea Kao thành các sản phẩm du lịch, dịch vụ cụ thể. Theo ông, UBND phường đang triển khai 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách để thực hiện mục tiêu này.
Định hướng đó đặt ra yêu cầu chuyển từ nhận diện lợi thế sang tổ chức khai thác bằng những sản phẩm cụ thể. Cảnh quan hồ cần được kết nối với các hoạt động trải nghiệm; nghề truyền thống và văn hóa cộng đồng cần có không gian phù hợp để giới thiệu đến du khách; người dân cũng cần có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ chuỗi dịch vụ. Sự phối hợp giữa chính quyền, cộng đồng và các đơn vị kinh doanh sẽ góp phần hình thành những sản phẩm vừa hấp dẫn, vừa phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Dù sở hữu nhiều lợi thế, Ea Kao vẫn cần giải quyết những yêu cầu đặt ra trong quá trình phát triển. Để hồ thực sự trở thành điểm đến, cảnh quan, vị trí và văn hóa địa phương cần được đặt trong một định hướng thống nhất, gắn với bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc và bảo đảm sinh kế cho cộng đồng. Khả năng kết nối hài hòa những yếu tố này sẽ quyết định việc tiềm năng của hồ Ea Kao có thể chuyển thành giá trị kinh tế bền vững hay không.
Với mặt hồ rộng, những buôn làng gìn giữ văn hóa Ê Đê và vị trí gần đô thị, Ea Kao có nhiều lợi thế để phát triển thành điểm đến. Song để “viên ngọc” ấy thực sự tỏa sáng, địa phương cần giải quyết những vấn đề cụ thể về quy hoạch, đất đai, hạ tầng, môi trường, an toàn và sinh kế người dân. Những điểm nghẽn này sẽ được nhận diện sâu hơn trong Kỳ 2: “Nhận diện điểm nghẽn, tìm hướng bứt phá”.
