(Thanh tra) - Quý III năm 2026, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi thuộc nhóm “3 không”: không có việc làm, không đi học và không tham gia các chương trình đào tạo. Con số này tăng khoảng 195.100 người so với quý II.
Tuy vậy, tính chung 9 tháng năm 2026, thị trường lao động tiếp tục cải thiện, số người có việc làm và thu nhập bình quân đều tăng so với cùng kỳ. Trong khi nhóm thanh niên “3 không” tăng, các chỉ số chung của thị trường lao động lại cho thấy xu hướng tích cực hơn.
Theo thông cáo về tình hình lao động, việc làm quý III và 9 tháng năm 2026 của Cục Thống kê, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi thuộc nhóm không có việc làm, không đi học và cũng không tham gia các chương trình đào tạo. Con số này chiếm 11,2% tổng số thanh niên và tăng khoảng 195.100 người so với quý II.
Dù tỷ lệ 11,2% tăng so với quý trước, Cục Thống kê đánh giá mức này vẫn tương đối thấp khi so sánh với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Điều đó cho thấy quá trình chuyển tiếp từ học tập, đào tạo sang việc làm của thanh niên Việt Nam nhìn chung vẫn diễn ra khá thuận lợi.
Theo báo cáo, mức tăng tỷ lệ thanh niên “3 không” trong quý III mang tính thời điểm khá rõ, vì đây thường là giai đoạn sinh viên, học sinh tốt nghiệp và bắt đầu bước vào thị trường lao động. Do đó, trong thời gian tìm kiếm việc làm hoặc xác định hướng đi tiếp theo, một bộ phận thanh niên tạm thời rơi vào nhóm không học tập, không đào tạo và chưa có việc làm.
Trong khi nhóm thanh niên “3 không” tăng, các chỉ số chung của thị trường lao động lại cho thấy xu hướng tích cực hơn. Điều này có thể thấy rõ nét khi quý III, Việt Nam có khoảng 1,9 triệu lao động chưa được sử dụng hết tiềm năng, tương đương 3,6% lực lượng lao động - đây là mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Tính chung 9 tháng đầu năm, tỷ lệ này ở mức 3,9%.
Quy mô lực lượng lao động cũng tiếp tục mở rộng, trong quý III, cả nước có gần 54,1 triệu lao động, tăng 278.400 người so với quý trước. Trong số này, gần 53 triệu người có việc làm, tăng 0,6% so với quý II và tăng 1,4% so với cùng kỳ năm trước.
Riêng khu vực thành thị ghi nhận khoảng 20,8 triệu người có việc làm, chiếm 39,3% tổng số lao động đang làm việc; khu vực nông thôn đạt khoảng 32,1 triệu người và tăng 152.100 người so với quý trước.
Về lao động phi chính thức, tính chung 9 tháng, cả nước có 32,4 triệu lao động trong khu vực phi chính thức, chiếm 61,5% tổng số lao động có việc làm, giảm 2,0 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Mức giảm cho thấy cơ cấu việc làm đang chuyển biến theo hướng tích cực, song tỷ trọng lao động phi chính thức vẫn lớn.
Tính chung 9 tháng, số người thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 721,3 nghìn người, thấp hơn 43,0 nghìn người so với cùng kỳ năm 2025. Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,53%, thấp hơn 0,12 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025, trong đó tỷ lệ thiếu việc làm khu vực thành thị là 1,05%; khu vực nông thôn là 1,86%.
Diễn biến này cho thấy tình trạng thiếu việc làm đang được cải thiện, nhưng yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm số người chưa được sử dụng đầy đủ thời gian lao động, còn cần nâng cao hơn nữa hiệu quả phân bổ nhân lực, giúp người lao động có công việc phù hợp và được trả công tương xứng, đồng thời có khả năng duy trì sinh kế lâu dài.
Tuy vậy, sự gia tăng của hơn 195.000 thanh niên không việc làm, không học tập hoặc đào tạo (thanh niên 3 không) trong một quý cho thấy kết nối giữa hệ thống giáo dục và thị trường lao động vẫn còn khoảng trống cần xử lý.
Do đó, cần tăng cường hướng nghiệp từ sớm, cung cấp thông tin tuyển dụng sát nhu cầu, nâng khả năng kết nối giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp và trang bị kỹ năng phù hợp cho người trẻ, giúp rút ngắn giai đoạn chuyển tiếp sau tốt nghiệp.
Điểm sáng trong thị trường lao động khi ghi nhận thu nhập bình quân tăng. Theo Cục Thống kê, trong quý III năm 2026, thu nhập bình quân của người lao động đạt 9,2 triệu đồng/tháng, tăng 215,5 nghìn đồng so với quý II năm 2026 và tăng 823,8 nghìn đồng so với cùng kỳ năm 2025.
9 tháng năm 2026, thu nhập bình quân của người lao động đạt 9,1 triệu đồng/tháng, cao hơn 752,8 nghìn đồng so với cùng kỳ năm 2025. Mức thu nhập tăng góp phần cải thiện đời sống người lao động, đồng thời hỗ trợ sức mua và tiêu dùng trong nước.
Nhìn tổng thể, thị trường lao động 9 tháng qua ghi nhận những chuyển biến tích cực với lực lượng lao động và số người có việc làm tăng, thu nhập bình quân được cải thiện, tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm duy trì ở mức thấp.
