(Thanh tra) - Năm 2026, tỉnh Đắk Lắk đặt mục tiêu nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm nông lâm thủy sản gắn với đẩy mạnh chế biến sâu mở rộng thị trường tiêu thụ và xuất khẩu nông sản theo chuỗi giá trị bền vững, hướng tới “Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”.
Nâng chuẩn an toàn thực phẩm từ gốc đến ngọn
UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Kế hoạch hành động bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm (ATTP), gia tăng chế biến và phát triển thị trường nông lâm thủy sản năm 2026. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, kiểm soát chặt nguy cơ mất ATTP từ sản xuất đến tiêu dùng, đồng thời gia tăng giá trị nông sản địa phương theo chuỗi bền vững.
Một trong những chỉ tiêu đáng chú ý là trên 90% cơ sở sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản được chứng nhận đủ điều kiện bảo đảm ATTP theo quy định. Đối với các cơ sở nhỏ lẻ không thuộc diện cấp giấy chứng nhận, tỉnh yêu cầu 100% cơ sở được thống kê phải ký cam kết tuân thủ quy định về ATTP.
Bên cạnh đó, tỷ lệ mẫu thực phẩm nông lâm thủy sản được giám sát đạt yêu cầu ATTP phải đạt 98,5%; số lượng cơ sở, diện tích hoặc sản lượng áp dụng các quy trình sản xuất tốt như VietGAP, VietGAHP hoặc chứng nhận tương đương tăng ít nhất 5% so với năm 2025.
Để hoàn thành các chỉ tiêu này, tỉnh Đắk Lắk sẽ tăng cường hậu kiểm, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm đối với các cơ sở có nguy cơ cao; giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh, hóa chất cấm, vi sinh vật gây hại tại các vùng nguyên liệu tập trung, nhất là vùng phục vụ xuất khẩu.
Các hoạt động thẩm định, chứng nhận cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm đủ điều kiện ATTP cũng sẽ được triển khai đồng bộ trong toàn bộ chuỗi sản xuất và phân phối. Những cơ sở vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm, đồng thời công khai trên cổng thông tin điện tử để người dân biết và lựa chọn thực phẩm an toàn.
Nhấn mạnh quyết tâm của địa phương, ông Nguyễn Thiên Văn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết, ATTP không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là điều kiện tiên quyết để nông sản Đắk Lắk chinh phục thị trường trong và ngoài nước. Tỉnh sẽ kiên quyết xử lý các vi phạm, đồng thời ưu tiên phát triển các vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh ứng dụng truy xuất nguồn gốc nhằm minh bạch hóa chuỗi cung ứng.
Thực tế tại cơ sở cho thấy, định hướng này đang tạo chuyển biến tích cực.
Gia đình chị H’Djuech (buôn Ko Tam, phường Tân An) - thành viên của Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp dịch vụ Công Bằng đang sản xuất cà phê theo tiêu chuẩn thương mại công bằng (Fairtrade), tiến tới sản xuất theo hướng hữu cơ.
Chị H’Djuech chia sẻ, trước đây việc sản xuất của gia đình chị cũng như các hộ dân khác trong buôn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm nên chất lượng chưa cao khiến đầu ra bấp bênh. Từ khi tham gia vào HTX, được tập huấn kỹ thuật về trồng, chăm sóc, thu hái cũng như cách bón phân đúng cách, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực giúp chất lượng sản phẩm được nâng lên, từ đó bán được với giá cao và có đầu ra ổn định. Ngoài ra, việc giảm sử dụng hóa chất cũng góp phần bảo vệ sức khỏe gia đình và cải thiện chất lượng đất canh tác lâu dài.
Đẩy mạnh chế biến sâu, mở rộng đầu ra nông sản
Song song với bảo đảm chất lượng, Đắk Lắk xác định gia tăng chế biến và phát triển thị trường là nhiệm vụ then chốt nhằm nâng cao giá trị nông sản. Theo đó, tỉnh khuyến khích đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu và chuỗi cung ứng an toàn; phát triển công nghệ bảo quản sau thu hoạch, tận dụng phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Công ty Cổ phần Thực phẩm Xanh Thành Đồng (xã Hòa Phú) là một trong những đơn vị tiêu biểu tại Đắk Lắk trong lĩnh vực sản xuất nấm dược liệu và nấm ăn sạch, chất lượng cao. Nắm bắt xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng gia tăng, doanh nghiệp đã chủ động định hướng phát triển các dòng sản phẩm thân thiện với môi trường, đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng.
Theo đó, công ty đã đầu tư xây dựng mô hình sản xuất nấm theo hướng nông nghiệp tuần hoàn trên diện tích khoảng 6.000m², kết hợp hệ thống mái năng lượng mặt trời. Quy trình sản xuất được ứng dụng công nghệ chuyển giao từ Viện Nghiên cứu và Phát triển nấm (Học viện Nông nghiệp Việt Nam), giúp cơ giới hóa và tự động hóa toàn bộ các khâu từ xử lý nguyên liệu, đóng bịch đến kiểm soát môi trường nuôi trồng. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đầu tư đồng bộ hệ thống thiết bị hiện đại phục vụ sản xuất và chế biến như phòng cấy vô trùng, hệ thống quạt hút khử khuẩn bằng tia UV, máy sấy sử dụng năng lượng mặt trời… Nhờ vậy, sản phẩm luôn đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khắt khe của thị trường.
Nhằm đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng nhu cầu thị trường, bên cạnh các sản phẩm nấm tươi, công ty đẩy mạnh chế biến sâu với nhiều dòng sản phẩm giá trị gia tăng như trà nấm túi lọc, trà nấm hòa tan, rượu nấm, cà phê nấm…
Theo ông Hoàng Khắc Cưng, Giám đốc sản xuất Công ty Cổ phần Thực phẩm Xanh Thành Đồng, hiện nay, công ty đang liên kết với các hộ nông dân tại xã Hòa Phú sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP gắn với phát triển mô hình du lịch trải nghiệm, cho phép du khách tham gia các công đoạn trồng, thu hoạch và chế biến nấm. Ngoài ra, công ty còn nghiên cứu tận dụng phụ phẩm sau sản xuất, đặc biệt là bã nấm để ủ với phân chuồng làm phân bón hữu cơ cho cây ăn quả. Giải pháp này không chỉ góp phần giảm thiểu chất thải mà còn nâng cao giá trị gia tăng trong chuỗi sản xuất nông nghiệp tuần hoàn.
Cùng với đó, tỉnh Đắk Lắk chú trọng xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu và phát triển hệ thống logistics nông lâm thủy sản bền vững. Các thông tin về thị trường trong nước và xuất khẩu sẽ được cập nhật thường xuyên để hỗ trợ doanh nghiệp, HTX và người dân chủ động sản xuất, kinh doanh.
Đáng chú ý, Đắk Lắk sẽ đẩy mạnh tiêu thụ nông sản qua các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và thương mại điện tử, gắn với cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số và thay đổi hành vi tiêu dùng ngày càng mạnh mẽ.
Ngoài ra, tỉnh sẽ ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát, cảnh báo sớm, truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng thực phẩm. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần minh bạch thông tin, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu khó tính.
Theo phân công, Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì triển khai kế hoạch; phối hợp với các sở, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, tổ chức tập huấn, xúc tiến thương mại và định kỳ tổng hợp báo cáo UBND tỉnh.
Các sở: Y tế, Công Thương, Khoa học và Công nghệ, Công an tỉnh cùng chính quyền cơ sở sẽ phối hợp đồng bộ để bảo đảm kế hoạch được triển khai hiệu quả.
Với định hướng lấy chất lượng, ATTP chế biến và thị trường làm trục xuyên suốt, kế hoạch năm 2026 của Đắk Lắk được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong sản xuất nông nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương, bảo vệ sức khỏe người dân và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh.
