(Thanh tra) - Trước những bất cập trong hoạt động thu mua, kinh doanh sầu riêng, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành quy chế quản lý với nhiều quy định chặt chẽ, nhằm thiết lập lại kỷ cương thị trường, kiểm soát chất lượng và ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại.
Nội dung quy chế quy định chi tiết về nguyên tắc, điều kiện, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thu mua, vận chuyển, sơ chế, bảo quản và tiêu thụ sầu riêng tươi và sầu riêng chế biến (bóc múi cấp đông); đồng thời phân công rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý các hoạt động này.
Siết chặt điều kiện mua bán, minh bạch nguồn gốc
Theo quy định, quy chế áp dụng đối với toàn bộ hoạt động mua, bán sầu riêng trên địa bàn tỉnh. Mọi hoạt động mua, bán sầu riêng trên địa bàn tỉnh phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật của Việt Nam và các cam kết quốc tế. Đồng thời, phải dựa trên nguyên tắc công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh; bảo đảm quyền lợi chính đáng của người sản xuất và người tiêu dùng.
Đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, thu mua, sơ chế, vận chuyển và kinh doanh sầu riêng, cùng các cơ quan, đơn vị có liên quan. Việc xác định rõ phạm vi và đối tượng áp dụng được đánh giá là cơ sở để nâng cao hiệu lực quản lý, tránh tình trạng buông lỏng hoặc chồng chéo trong thực thi.
Theo đó, tổ chức, cá nhân kinh doanh phải có đăng ký hợp pháp, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm. Yêu cầu về truy xuất nguồn gốc tiếp tục được nhấn mạnh, gắn với mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói nhằm kiểm soát chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường, nhất là xuất khẩu.
Bên cạnh đó, hoạt động thu mua và vận chuyển sầu riêng phải có hợp đồng, chứng từ hợp lệ, bảo đảm tính minh bạch. Quy chế nghiêm cấm việc thu mua sản phẩm không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng; không thực hiện các hành vi gian lận thương mại, giả mạo mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói hoặc lợi dụng biến động thị trường để ép giá, gây nhiễu loạn thông tin mùa vụ.
Đây là nội dung quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng “trộn hàng”, hợp thức hóa sản phẩm kém chất lượng – vấn đề từng gây ảnh hưởng đến uy tín ngành hàng.
Tăng cường thanh tra, phân rõ trách nhiệm quản lý
Cùng với việc siết điều kiện kinh doanh, quy chế phân công rõ trách nhiệm cho các cơ quan quản lý. Theo đó, Sở Công Thương chủ trì, phối hợp cùng các cơ quan chức năng giám sát hoạt động mua bán và kiểm tra thị trường; Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm về quản lý vùng trồng, chất lượng và kiểm dịch.
Các lực lượng như công an, cơ quan thuế phối hợp trong kiểm tra, xử lý vi phạm, đặc biệt đối với các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế.
Chính quyền địa phương các cấp có trách nhiệm tổ chức triển khai và giám sát thực hiện tại cơ sở, kịp thời phát hiện và báo cáo các vi phạm phát sinh.
Đáng lưu ý, công tác thanh tra, kiểm tra được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Quy chế yêu cầu các cơ quan chức năng phải tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với hoạt động thu mua, vận chuyển, kinh doanh sầu riêng; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm như kinh doanh không hóa đơn chứng từ, vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, mua bán hàng hóa không rõ nguồn gốc.
Việc ban hành quy chế trong bối cảnh thị trường sầu riêng phát triển nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho thấy quyết tâm của địa phương trong việc lập lại trật tự, nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, để quy định đi vào thực chất, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng, cùng với ý thức chấp hành của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động mua bán.
Về lâu dài, nếu được thực thi đồng bộ, quy chế không chỉ góp phần minh bạch hóa thị trường mà còn tạo nền tảng cho ngành sầu riêng Đắk Lắk phát triển ổn định, bền vững, nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Tỉnh Đắk Lắk hiện có hơn 41.000ha sầu riêng với sản lượng hơn 440.000 tấn/năm. Theo Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk, việc ban hành quy chế quản lý hoạt động mua, bán sầu riêng trên địa bàn tỉnh là căn cứ quan trọng, tạo hành lang pháp lý để các doanh nghiệp, nông dân hay các thương lái nhìn nhận trách nhiệm trong việc sản xuất, thu mua, đóng gói, xuất khẩu. Đây cũng là cơ sở để các cơ quan chức năng có cơ sở kiểm tra, giám sát thực hiện ở mua bán để ngành hàng tốt hơn, hiệu quả hơn.
