Thời gian qua, nhiều cơ quan báo chí phản ánh về việc Đặc khu Côn Đảo đứng trước áp lực áp lực xử lý rác thải khi nhà máy rác thải duy nhất chưa hoạt động tốt. Ảnh: Nguyễn Ngọc (Báo Công thương)

Tại kết luận, Thanh tra TPHCM chỉ rõ, dù đáp ứng yêu cầu cấp thiết về xử lý chất thải và phù hợp với các quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, song quá trình chuẩn bị đầu tư và triển khai dự án bộc lộ nhiều tồn tại trong công tác tham mưu, thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng, quản lý ngân sách và thu hồi đất.

Tham mưu chủ trương đầu tư và chuyển mục đích sử dụng rừng còn bất cập

Theo Thanh tra TPHCM, Dự án Nhà máy xử lý rác Côn Đảo có mục tiêu xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn đặc khu Côn Đảo, tái chế một số sản phẩm có ích nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường và tạo điều kiện thu hút đầu tư. Dự án được bố trí trên diện tích 1,92ha thuộc đất rừng đặc dụng (phân khu phục hồi sinh thái), do Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo quản lý.

Qua rà soát, các cơ quan chuyên ngành xác định vị trí thực hiện dự án phù hợp với quy hoạch chung xây dựng Côn Đảo, quy hoạch phân khu, quy hoạch sử dụng đất và kế hoạch sử dụng đất đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Thanh tra TPHCM cùng các sở, ngành kiểm tra thực địa cũng ghi nhận khu đất thực hiện dự án phù hợp với các quy hoạch hiện hành.

Tuy nhiên, kết luận thanh tra cho thấy, UBND huyện Côn Đảo (cũ), Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) cùng các tổ chức, cá nhân tham gia thẩm định đã có thiếu sót về thành phần hồ sơ khi tham mưu chuyển mục đích sử dụng rừng. Theo quy định, chủ dự án phải là đơn vị thực hiện thủ tục đề nghị chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác nhưng thực tế hồ sơ lại do UBND huyện Côn Đảo thực hiện theo nhiệm vụ được giao.

Thanh tra TPHCM nhận định việc tham mưu ban hành các quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án được thực hiện theo quy định pháp luật tại từng thời điểm. Tuy nhiên, sau khi hệ thống pháp luật về đầu tư được sửa đổi, dự án thuộc trường hợp phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định mới, do đó cần rà soát lại toàn bộ cơ sở pháp lý của các quyết định đã ban hành.

Trách nhiệm đối với nội dung này được xác định thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), UBND huyện Côn Đảo (cũ) và các tổ chức, cá nhân có liên quan trong thời kỳ phát sinh vụ việc.

Đối với việc tham mưu chuyển mục đích sử dụng rừng, Thanh tra TPHCM cho biết, dự án bảo đảm các điều kiện về chủ trương đầu tư, tính cấp thiết, phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và đã có báo cáo đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các thủ tục, UBND huyện Côn Đảo, các sở, ngành tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) và các đơn vị liên quan vẫn để xảy ra thiếu sót về trình tự, thủ tục và thành phần hồ sơ khi tham mưu cấp có thẩm quyền quyết định chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác.

Thanh tra xác định trách nhiệm thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), UBND huyện Côn Đảo (cũ), Giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng huyện Côn Đảo (cũ), Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Chi ngân sách chưa đúng quy định, thu hồi đất chưa đồng bộ

Một trong những nội dung được Thanh tra TPHCM chỉ rõ là việc sử dụng kinh phí ngân sách chưa đúng quy định.

Theo kết luận thanh tra, pháp luật quy định các chi phí phục vụ việc chuyển mục đích sử dụng rừng, định giá rừng và trồng rừng thay thế thuộc trách nhiệm của chủ dự án. Tuy nhiên, Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng huyện Côn Đảo (cũ) đã sử dụng nguồn tạm ứng ngân sách để thanh toán cho Công ty TNHH Tư vấn Nông Lâm nghiệp T&H thực hiện gói thầu tư vấn điều tra, kiểm kê rừng 100 triệu đồng, gói thầu tư vấn định giá rừng 189 triệu đồng và nộp 2,19 tỷ đồng tiền trồng rừng thay thế. Việc thực hiện này được xác định chưa phù hợp quy định của pháp luật về lâm nghiệp và không đúng qui định quản lý ngân sách Nhà nước.

Theo báo cáo của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Thành phố, số tiền 2,19 tỷ đồng cùng 15,3 triệu đồng tiền lãi phát sinh đến ngày 7/4/2026 vẫn đang được Quỹ quản lý.

Ngoài ra, Thanh tra TPHCM xác định UBND huyện Côn Đảo (cũ) ban hành Quyết định số 506/QĐ-UBND ngày 29/5/2025 về thu hồi đất chưa bảo đảm thời hạn theo khoản 1 Điều 85 Luật Đất đai năm 2024. Đồng thời không ban hành quyết định thu hồi rừng theo quy định của Luật Lâm nghiệp năm 2017. Trách nhiệm thuộc UBND huyện Côn Đảo (cũ), Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Côn Đảo (cũ) và Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng huyện Côn Đảo (cũ) cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.