Thanh tra Chính phủ công bố quyết định thanh tra tại Tổng Công ty Giấy Việt Nam. Ảnh: LP

Theo Thông báo số 3314/TB-TTCP ngày 11/9/2026 về Kết luận thanh tra số 474/KL-TTCP về việc quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp thuộc Tổng công ty Giấy Việt Nam trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên.

Tại Tây Nguyên, Tổng công ty Giấy Việt Nam có Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy Miền Nam do Tổng công ty nắm giữ 100% vốn; đồng thời Tổng công ty nắm giữ 22,73% vốn tại Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai (Cty Tân Mai).

Hàng nghìn hécta đất chưa được sử dụng đúng quy định

Tại Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy miền Nam, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp sử dụng 1.266,58ha tại Kon Tum để trồng rừng nhưng không đăng ký với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và chậm bàn giao đất thu hồi về địa phương theo quy định của Luật Đất dai 2013; chưa rà soát đất làm cơ sở lập phương án sử dụng đất.

Công ty còn ký hợp đồng giao khoán đúng đối tượng, không có biên bản giao nhân, không thể hiện tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; không có phương án tổ chức sản xuất kinh doanh và định mức khoán.

Thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra việc trồng cây cao su không không đúng với mục đích, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

Đối với công tác quản lý Nhà nước, UBND tỉnh Kon Tum đã ban hành quyết định giao đất tạm thời và thỏa thuận giao quản lý đất để trồng rừng nguyên liệu giấy nhưng chưa bàn giao đất trên thực địa, nên không xác định được diện tích thực tế.

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Kon Tum ký hợp đồng thuê đất trước khi có quyết định cho thuê đất; thẩm định trình UBND tỉnh phê duyệt Phương án sử dụng đất không đúng diện tích thực tế Công ty nguyên liệu giấy Miền Nam đang sử dụng và diện tích đã thu hồi bàn giao cho địa phương quan lý, không đo đạc, lập bản đồ theo quy định.

UBND huyện cũng chưa lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát, theo dõi việc sử dụng đối với 3.000,17ha đất thu hồi từ Công ty và bàn giao cho địa phương.

Tại Cty Tân Mai, kết luận xác định doanh nghiệp chưa rà soát hiện trạng sử dụng đất, chưa lập phương án sử dụng đất và chưa xác định rõ diện tích, ranh giới đất đang quản lý.

Quản lý, sử dụng đất còn lỏng lẻo, đến này diện tích bị người dân xâm canh, lấn chiếm lớn: 2.476,595ha tại Đắk Lắk, 1.011,64ha tại Đắk Nông và 492,041ha tại Lâm Đồng cần có biện pháp quản lý, bảo vệ của đơn vị và sự vào cuộc của chính quyền địa phương để ổn định tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.

Ngoài ra, còn có việc sử dụng đất được thuê chưa được sử dụng đúng quy định, chưa thực hiện trồng rừng, để đất trống với diện tích lớn: 1.553,4ha tại Đắk Lắk, 808,17ha tại Đắk Nông và 69,3ha tại Lâm Đồng.

Doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha tại xa Bảo Lâm và 560,55ha tại xã Đam Rông 2 và Đam Rông 3, tỉnh Lâm Đồng.

Nhiều diện tích đất thu hồi chưa được quản lý, xử lý

Tại Đắk Lắk, các huyện chưa lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, theo dõi đối với việc sử dụng đất đối với 1.530,11ha đất thu hồi từ Cty Tân Mai và bàn giao cho địa phương; các cơ quan chức năng cũng chưa có biện pháp xử lý đối với 1.553,4ha đất Công ty chưa trồng rừng.

Tại Đắk Nông, UBND huyện Đắk Glong chưa xây dựng, ban hành phương án sử dụng đất, chưa kiểm tra, theo dõi diện tích đất Cty Tân Mai thu hồi và bàn giao cho địa phương; người dân vẫn đang canh tác, sử dụng.

Các cơ quan chức năng của tỉnh chưa có biện pháp xử lý đối với 808,17ha đất Cty Tân Mai chưa trồng rừng theo quy định của Luật Đất đai 2013.

Tại Lâm Đồng, các cơ quan chức năng chưa xử lý đối với 69,3ha tại Lâm Hà do Cty Tân Mai chưa trồng rừng, chưa đưa đất vào sử dụng.

Về nghĩa vụ tài chính, Sở Tài nguyên và Môi trường và Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh chưa chuyển thông tin địa chính cho cơ quan thuế để xác định và yêu cầu Cty Tân Mai thực hiện nghia vụ tài chính tại huyện Bảo Lâm và Đam Rông.

Sau thanh tra, cơ quan thuế đã ban hành Thông báo số 1911/TB-CCTKV13 ngày 29/4/2025 về tiền thuê đất đối với 97,5ha tại Bảo Lâm; Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh lập phiếu chuyển thông tin địa chính ngày 8/5/2025 đối với 560,55ha tại Đam Rông.

Kết luận thanh tra xác định trách nhiệm đối với các hạn chế, thiếu sót, vi phạm thuộc nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân qua các thời kỳ, trong đó có Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương), lãnh đạo Tổng công ty Giấy Việt Nam, Công ty Nguyên liệu Giấy Miền Nam, Tân Mai; UBND các tỉnh Kon Tum, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng cùng các sở, ngành, địa phương và cá nhân liên quan.

Yêu cầu xử lý trách nhiệm, khắc phục vi phạm

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương và UBND, Chủ tịch UBND các tỉnh: Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Lâm Đồng nghiêm túc thực hiện kết luận thanh tra; rà soát tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân qua các thời kỳ. Trường hợp có đủ căn cứ thì xem xét trách nhiệm, xử lý theo quy định.

Chỉ đạo, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện Kết luận số 82-KL/TW ngày 29/7/2020 và Kết luận số 103-KL/TW ngày 2/12/2024 về sắp xếp, đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty nông, lâm nghiệp.

Đối với 1.266,58ha Công ty Nguyên liệu Giấy miền Nam đang sử dụng nhưng chưa được cho thuê đất, chưa giải quyết theo quy định, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi được yêu cầu chỉ đạo các cơ quan chức năng kiểm tra, rà soát, xử lý theo quy định; đồng thời xây dựng phương án sử dụng hiệu quả diện tích đất thu hồi bàn giao về địa phương.

Tại Đắk Lắk, yêu cầu lập phương án quản lý, sử dụng đất Cty Tân Mai thu hồi bàn giao về địa phương; chỉ đạo xã Cư M’ta xây dựng phương án bố trí quy hoạch dân cư thôn 7 đối với 17,33ha; yêu cầu Tân Mai đưa 1.553,4ha đất vào sử dụng, trường hợp không thực hiện thì kiên quyết thu hồi.

Tại Lâm Đồng, các đơn vị có liên quan tham mưu đề xuất UBND tỉnh ban hành quyết định thu hồi 2,21ha tại xã Tà Đùng để làm đường liên xã Đắk Som - Đắk R’Măng; xác định và yêu cầu Cty Tân Mai nghĩa vụ tài chính đối với 560,55ha tại Đam Rông, và đôn đốc Cty Tân Mai thực hiện nghĩa vụ đối với 97,5ha tại Bảo Lâm.

Yêu cầu Cty Tân Mai đưa 877,40ha tại huyện Đắk Glong và huyện Lâm Hà (trước sắp xếp) vào sử dụng; trường hợp không thực hiện thì kiên quyết thu hồi.

Đối với Tổng công ty Giấy Việt Nam, Thanh tra Chính phủ kiến nghị tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo Công ty Nguyên liệu Giấy miền Nam và các tập thể, cá nhân liên quan qua các thời kỳ; đồng thời chỉ đạo công ty rà soát toàn bộ diện tích đất đang quản lý, sử dụng để trình UBND tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt điều chỉnh phương án sử dụng đất theo Nghị định 118/2014/NĐ-CP và Nghị định 04/2024/NĐ-CP.

Đối với Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai, Thanh tra Chính phủ yêu cầu khắc phục triệt để các hạn chế, thiếu sót, vi phạm; sử dụng đất thuê đúng quy định, trồng rừng trên diện tích chưa đưa vào sử dụng hoặc bàn giao địa phương nếu không có nhu cầu; rà soát, lập phương án sử dụng đất, xác định rõ ranh giới, diện tích và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha tại huyện Bảo Lâm và 560,55ha tại huyện Đam Rông (trước sắp xếp). Đồng thời, doanh nghiệp phải tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất trái phép.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công thương: Chỉ đạo xử lý, khắc phục những hạn chế, thiếu sót, vi phạm; kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với Hội đồng thành viên, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng thành viên; Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Giấy Việt Nam và các tập thể, cá nhân theo từng thời kỳ có liên quan để xảy ra các hạn chế, thiếu sót, vi phạm nêu tại Kết luận thanh tra. Quá trình thực hiện, nếu phát hiện vi phạm pháp luật, gây thiệt hại tiền, tài sản của Nhà nước, thì chuyển cơ quan chức năng để xử lý theo quy định của pháp luật.