Ông Quang khẳng định, sau khi nghiên cứu nội dung của bản án, kiểm tra hồ sơ, chứng cứ, kết luận của các bộ, ngành Trung ương, ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và các qui định của pháp luật, UBND tỉnh Tây Ninh nhận thấy phán quyết của Tòa Phúc thẩm, TAND Tối cao tại TP Hồ Chí Minh trong vụ án mà ông Nguyễn Bá Phô là nguyên đơn không phù hợp với các tình tiết khách quan.

Đất mà ông Nguyễn Bá Phô và 8 hộ dân đang khiếu nại và tranh chấp, trước năm 1940 là đất rừng do ông Huỳnh Văn Dùng khẩn đăng lô số 61, diện tích 2,4075ha tại làng Hiệp Ninh, tỉnh Tây Ninh. 

Ngày 27/7/1940, ông Dùng làm tờ nhượng đất cho ông Nguyễn Văn Tường, cha của ông Phô lô đất với giá 180 đồng, được chế độ cũ chứng nhận có họa đồ phần đất.

Quá trình sử dụng từ năm 1945, 8 hộ gia đình là người khai phá đất rừng chồi, cất nhà ở cho đến nay. 

Sau giải phóng, thực hiện chính sách đất đai, các hộ dân đăng ký kê khai có tên trong sổ đăng ký ruộng đất ngày 18/9/1993. Gia đình ông Phô không đăng ký theo qui định. 

Quá trình khiếu nại của gia đình ông Phô và 8 hộ dân kéo dài, giải quyết lại nhiều lần từ năm 1994 - 2013. Xét thấy việc giải quyết có dấu hiệu vi phạm pháp luật, được các bộ, ngành Trung ương kiểm tra, xem xét lại báo cáo đề xuất Thủ tướng Chính phủ giải quyết, được Thủ tướng thống nhất, có ý kiến chỉ đạo, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh đã ban hành Quyết định số 816 giải quyết lại. Việc làm này đúng với qui định tại khoản 2, Điều 15 Nghị định 67/1999/NĐ-CP; khoản 4, Điều 1 Nghị định số 62/2002/NĐ-CP; Điều 20 Nghị định số 75/2012/NĐ-CP về việc xem xét giải quyết lại đối với quyết định đã có hiệu lực pháp luật, không phải giải quyết vụ việc mới. Về thẩm quyền giải quyết tranh chấp theo qui định tại khoản 2, Điều 38 Luật Đất đai năm 1993, đối với đất không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì thẩm quyền giải quyết là của cơ quan hành chính Nhà nước.

Tòa Phúc thẩm nhận định người khởi kiện có bằng khoán của chế độ cũ là 1 trong 6 loại giấy tờ, có tên trong sổ địa chính là không có căn cứ. Bởi lẽ, ông Phô không có bằng khoán, không kê khai, không có tên trong sổ địa chính.

TAND nhận định tranh chấp các hộ tranh chấp không có đăng ký là không đúng thực tế. Cả 8 hộ tranh chấp đều đăng ký kê khai, có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, đã được báo cáo và trình bày tại Tòa. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử không xem xét. Việc làm này dẫn đến quyết định bản án không phù hợp, không khách quan. Việc Tòa Phúc thẩm cho rằng thẩm quyền giải quyết vụ việc không thuộc Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh mà thuộc Tòa án là sai lầm nghiêm trọng theo qui định tại khoản 3, Điều 210 Luật Tố tụng Hành chính.

Mặt khác, theo điểm c, khoản 5, mục III Thông tư liên tịch số 01/2002 của TAND Tối cao, Viện KSND Tối cao, Tổng cục Địa chính hướng dẫn về thẩm quyền của TAND trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến sử dụng đất: Đối với các tranh chấp quyền sử dụng trước ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành thuộc thẩm quyền của UBND, nay theo hướng dẫn này lại thuộc thẩm quyền của TAND thì giải quyết như sau: Nếu UBND đã ra quyết định nhưng đương sự còn đang khiếu nại lên cơ quan có thẩm quyền thì cơ quan này tiếp tục giải quyết mà không chuyển hồ sơ cho tòa án”. Như vậy, vụ việc này vẫn thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan hành chính Nhà nước.

Ông Quang cũng khẳng định: Đây là vụ việc khiếu nại tồn đọng, phức tạp, kéo dài đã giải quyết nhưng các bên không đồng ý. Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã kiểm tra, rà soát theo Kế hoạch 319,  Kế hoạch 1130, Chỉ thị số 14 của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Chính quyền địa phương và Trung ương đã huy động cả hệ thống chính trị tham gia giải quyết. TAND tuyên hủy quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh, bản án trái pháp luật đã gây bức xúc cho các hộ dân, làm ảnh hưởng đến kế hoạch giải quyết các vụ việc tồn đọng, phức tạp. 

Việc UBND tỉnh Tây Ninh ban hành Quyết định 816/QĐ-UBND ngày 7/5/2013 với nội dung: Bác đơn tranh chấp, khiếu nại của ông Phô trong việc đòi lại đất của 8 hộ dân, giữ nguyên hiện trạng cho các hộ dân tiếp tục sử dụng; giao cho ông Phô một nền đất không thu tiền sử dụng đất để ổn định đời sống là phù hợp với qui định của pháp luật và có tình, có lý. Phương án này đã được Thủ tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường thống nhất.

Do đó, UBND tỉnh Tây Ninh đề nghị Chánh án TAND Tối cao, Viện trưởng Viện KSND Tối cao xem xét khánh nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án số 01/2014/HC-PT theo hướng giữ nguyên Quyết định số 816 của Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh.

Quỳnh Anh