Đề án Kiểm soát dân số các vùng biển đảo và ven biển (Đề án 52) tại tỉnh Bình Thuận được triển khai tại đơn vị cấp huyện với 37 xã, phường, thị trấn với mục tiêu nhằm kiểm soát quy mô dân số và chất lượng dân số các vùng biển, đảo và ven biển, góp phần thực hiện thắng lợi chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình và các mục tiêu của Chiến lược Biển Việt Nam đến năm 2020.

Kết quả thanh tra cho thấy, bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc thực hiện chỉ tiêu của Đề án tại một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu đã đề ra, cụ thể: Tỷ lệ áp dụng các biện pháp tránh thai hiện đại tại huyện đảo Phú Quý đạt 64,6%, thấp hơn so với mặt bằng toàn tỉnh là 9,8%, tại TP Phan Thiết là 68%, huyện Bắc Bình 68,4%. Trong khi đó, chỉ tiêu của Đề án phải đạt 70% vào năm 2010 và 72% từ năm 2015 - 2020.

Tỷ số giới tính khi sinh tại huyện đảo Phú Quý là 126 bé trai/100 bé gái và huyện Hàm Tân là 125 bé trai/100 bé gái. Tỷ số ở hai huyện này cao so với mục tiêu của Đề án (mục tiêu của Đề án là 114 bé trai/100 bé gái).

Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai và thực hiện Đề án, Sở Y tế Bình Thuận chưa triển khai thực hiện Nghị định số 07/2012/NĐ-CP của Chính phủ về cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành và hoạt động thanh tra chuyên ngành và Nghị định số 122/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Y tế tại Chi cục dân số - kế hoạch hóa (DSKHH) gia đình.

Kết quả thực hiên các nội dung, nhiệm vụ của Đề án 52 cho thấy, Sở Y tế Bình Thuận chưa duy trì thường xuyên loại hình dịch vụ (mô hình tư vấn, kiểm tra sức khỏe của các yếu tố nguy cơ cao gây ảnh hưởng trực tiếp đến sự mang thai, sự phát triển của bào thai) để cung cấp thông tin, kiến thức, kỹ năng phòng tránh thai ngoài ý muốn, phá thai an toàn, phòng, chống bệnh lây truyền qua đường tình dục cho  người từ 15 đến 24 tuổi chưa kết hôn, không đi học, chưa có việc làm hoặc có việc làm không ổn định tại các xã ven biển.

Ngoài ra, mô hình truyền thông - tư vấn phòng, chống bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản và mô hình hoạt động nâng cao chất lượng dân số khi sinh chỉ thực hiện truyền thông là chính mà chưa có đủ điều kiện triển khai các hoạt động dịch vụ chăm sóc đến cơ sở, trang thiết bị y tế chuyên ngành còn thiếu, lực lượng y tế thực hiện dịch vụ còn thiếu chuyên sâu như siêu âm, xét nghiệm. Cơ sở vật chất, mạng lưới cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản - kế hoạch hóa gia đình ở cấp xã còn chưa đáp ứng được với nhu cầu thực tế, ngân sách đáp ứng nhu cầu miễn phí còn hạn chế.

Trong quá trình triển khai thực hiện Đề án, Sở Y tế Bình Thuận chưa tổ chức khảo sát, đánh giá thông tin cơ bản đầu kỳ, giữa kỳ và cuối kỳ. Sơ kết, tổng kết các hoạt động quản lý khác nhằm nâng cao năng lực tổ chức, triển khai thực hiện Đề án có hiệu quả. Đặc biệt là chưa tổ chức trao đổi  học tập kinh nghiệm và các hoạt động quản lý khác giữa các huyện nhằm nâng cao năng lực tổ chức triển khai Đề án một cách có hiệu quả.

Theo Thanh tra Bộ Y tế, nguyên nhân của những tồn tại trên là do một số cấp ủy Đảng, chính quyền chưa thấy được tầm quan trọng của công tác DSKHH gia đình, thậm chí, có nơi còn chủ quan, thỏa mãn với kết quả đã đạt được. Tư tưởng trọng nam, khinh nữ vẫn còn tồn tại trong đại bộ phận dân cư là một áp lực lớn đối với người dân vùng biển. Bên cạnh đó, hầu hết đội ngũ cán bộ DSKHH gia đình còn trẻ nên thiếu kinh nghiệm thực tiễn. Một số văn bản mới về chính sách DSKHH gia đình có nới lỏng đối tượng và chế tài xử lý vi phạm chưa đủ sức răn đe, đặc biệt là với cán bộ, đảng viên.

Thanh tra Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế Bình Thuận thực hiện việc giao chức năng thanh tra chuyên ngành cho Chi cục DSKHH gia đình và kiện toàn bộ phận tham mưu về thanh tra chuyên ngành tại Chi cục. Đồng thời, chủ động tập huấn, nâng cao kiến thức kỹ năng thanh tra chuyên ngành tại Chi cục DSKHH gia đình để tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành DSKHH gia đình và việc thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ của Đề án 52.

Phương Anh