Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh

+ Thưa Tổng Thanh tra, trong năm 2015 và nhiệm kỳ qua, ngành Thanh tra đã được nhiều kết quả quan trọng trong công tác phòng, chống tham nhũng. Tuy nhiên, việc phát hiện và xử lý tham nhũng vẫn còn những hạn chế. Là người đứng đầu ngành Thanh tra, ông đánh giá như thế nào về công tác phòng, chống tham nhũng trong nhiệm kỳ qua? 

- Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh: Trong nhiệm kỳ qua, và nhất là trong năm 2015, Thanh tra Chính phủ và ngành Thanh tra đã coi trọng và triển khai khá đồng bộ các nhiệm vụ trong công tác quản lý Nhà nước về phòng, chống tham nhũng. Trong đó, đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, nâng cao nhận thức pháp luật về phòng, chống tham nhũng cho cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân dưới nhiều hình thức; tham mưu, hướng dẫn các ngành, các cấp triển khai các giải pháp phòng ngừa tham nhũng; chú trọng thanh tra phát hiện tham nhũng và phối hợp với các cơ quan chức năng trong xử lý tham nhũng; tăng cường thanh tra trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng; không ngừng nghiên cứu xây dựng và hoàn thiện thể chế về phòng, chống tham nhũng và quan tâm mở rộng hợp tác quốc tế đa phương, song phương về phòng, chống tham nhũng gắn với thực thi Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng.

Điểm nổi bật nhất của Ngành là đã phát hiện 441 vụ, 696 người có dấu hiệu tham nhũng với số tiền 769 tỷ đồng, 10ha đất (kiến nghị thu hồi 745 tỷ đồng, 6,3ha đất); kiến nghị xử lý hành chính 23 tập thể, 596 cá nhân, xử lý trách nhiệm 157 người đứng đầu; chuyển cơ quan điều tra 162 vụ, 272 đối tượng. So với nhiệm kỳ trước thì kết quả phát hiện tham nhũng tăng 116 vụ, 214 đối tượng.

Một kết quả cũng góp phần quan trọng vào phòng, chống tham nhũng đó là qua thanh tra, ngành Thanh tra phát hiện và xử lý vi phạm về kinh tế trên 215 ngàn tỷ đồng (kiến nghị thu hồi trên 124 ngàn tỷ đồng, xử phạt hành chính trên 30,5 ngàn tỷ đồng, xử lý khác hơn 60,5 ngàn tỷ đồng), 20 ngàn ha đất; kiến nghị xử lý hành chính gần 7 ngàn tập thể, 22.700 cá nhân; chuyển cơ quan điều tra 313 vụ, 365 đối tượng; so với nhiệm kỳ trước thì kết quả thanh tra phát hiện vi phạm về tiền tăng gấp 3 lần; xử lý vi phạm đối với cá nhân tăng gấp 2 lần; xử lý sau thanh tra và thu hồi tài sản tham nhũng tăng tỷ lệ thực hiện từ 50% lên 70%.

Thứ hai là các giải pháp phòng ngừa tham nhũng được quan tâm thực hiện và đạt được kết quả quan trọng, trong đó: Việc công khai, minh bạch hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị được tăng cường; công tác cải cách hành chính, đưa ứng dụng công nghệ trong cung cấp thông tin, quản lý được quan tâm thực hiện; việc ban hành, thực hiện và kiểm tra việc thực hiện chế độ, định mức, tiêu chuẩn được chú trọng; việc kê khai tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn được triển khai mạnh mẽ, nhất là sau khi có Chỉ thị 33 của Bộ Chính trị; việc thực hiện trả lương qua tài khoản, chuyển đổi vị trí công tác, thực hiện quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp của cán bộ, công chức, viên chức ở các ngành, các cấp được tăng cường; công tác khen thưởng người tố cáo, phát hiện tham nhũng được quy định rõ hơn.

Thứ ba, hoạt động hợp tác quốc tế về phòng, chống tham nhũng được mở rộng và ngày càng sâu sắc hơn, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Trong đó, Tổ chức minh bạch thế giới (TI) đánh giá chỉ số Cảm nhận tham nhũng có sự tiến triển sau 15 năm tăng từ 25/100 điểm năm 2001 lên 27/100 điểm năm 2010, rồi 31/100 điểm năm 2014. Thanh tra Chính phủ đã ký kết 14 thỏa thuận hợp tác song phương với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới; tổ chức thực hiện có hiệu quả Công ước Liên Hợp quốc về chống tham nhũng; tham gia tích cực và trách nhiệm tại các tổ chức, diễn đàn, sáng kiến đa phương khu vực và quốc tế về phòng, chống tham nhũng; không ngừng thiết lập, củng cố và tăng cường các mối quan hệ hợp tác song phương với các cơ quan đối tác nước ngoài nhằm trao đổi, chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm, thực tiễn tốt, đồng thời tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ ngành Thanh tra; hợp tác có hiệu quả với các cơ quan đại diện ngoại giao, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam để tranh thủ nguồn lực hỗ trợ nhằm nâng cao năng lực tổng thể ngành Thanh tra.

Thứ tư, thể chế, chính sách về phòng, chống tham nhũng được hoàn thiện hơn với việc mở rộng công khai, minh bạch, thực hiện trách nhiệm giải trình, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng... Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng được đưa vào hệ thống giáo dục, đào tạo và triển khai rộng rãi, bước đầu tạo sự tác động nâng cao nhận thức trong xã hội về phòng, chống tham nhũng. Cơ chế bảo vệ, khen thưởng xứng đáng người tố cáo hành vi tham nhũng được xây dựng và tổ chức thực hiện, góp phần quan trọng nâng cao vai trò, trách nhiệm của xã hội và mỗi người dân trong phòng, chống tham nhũng. Gắn với công tác phòng, chống tham nhũng, Thanh tra Chính phủ và ngành Thanh tra đã tham mưu cho Chính phủ và Thủ trưởng cơ quan quản lý Nhà nước đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” và Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị về “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, chính điều này cũng tạo được sự chuyển biến tích cực hơn trong phòng, chống tham nhũng.

Tuy nhiên, tình hình tham nhũng tiếp tục diễn biến phức tạp nhất là ở một số ngành, lĩnh vực như: Đất đai, tài nguyên khoáng sản, đầu tư xây dựng, tài chính, ngân hàng... và xảy ra ở nhiều cấp, nhiều ngành, gây bức xúc, bất bình trong xã hội. Công tác phát hiện, xử lý tham nhũng của ngành Thanh tra vẫn còn hạn chế, số vụ việc phát hiện còn ít, số vụ việc thanh tra chuyển cơ quan điều tra giảm. Nguyên nhân chủ yếu là do một số quy định của pháp luật còn bất cập, kể cả quy định của pháp luật về thanh tra và pháp luật về phòng, chống tham nhũng; tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn được sử dụng dưới hình thức ngày càng tinh vi, rất khó phát hiện, các tổ chức, cá nhân có liên quan phản ánh cung cấp thông tin về các dấu hiệu tham nhũng còn mức độ; công tác chỉ đạo, điều hành hoạt động thanh tra có lúc, có nơi chưa quyết liệt; trình độ, năng lực của một số công chức thanh tra thực hiện nhiệm vụ thanh tra còn hạn chế, có nơi lực lượng thanh tra vừa thiếu, vừa yếu, thời gian thanh tra và nghiệp vụ thanh tra không đủ để chứng minh, xác định hành vi tham nhũng.

Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh phát biểu chỉ đạo buổi làm việc với UBND TP Cần Thơ về kết quả cũng như kiến nghị sau 10 năm thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng tại địa phương. Ảnh NG

+ Trong năm 2016, ngành Thanh tra sẽ làm gì để đáp ứng được sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng; sự nỗ lực và quyết tâm trong việc phát hiện và xử lý tham nhũng được thể hiện như thế nào, thưa ông?

- Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh: Năm 2016 là năm khởi đầu cho kế hoạch 5 năm (2016 - 2020), là năm diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII và bầu cử Đại biểu Quốc hội khoá XIV, Hội đồng nhân dân các cấp. Mục tiêu chủ yếu của năm 2016 và nhiệm kỳ tới là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát; tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các đột phá chiến lược, tái cơ cấu kinh tế gắn với đổi mới mô hình phát triển và nâng cao hiệu quả, bảo đảm nền kinh tế phát triển bền vững và tăng trưởng hợp lý; thực hiện tốt các mục tiêu an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và cải thiện đời sống nhân dân; mở rộng và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo đảm giữ vững chủ quyền quốc gia, an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội; đẩy mạnh cải cách hành chính và phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Để đáp ứng được nhiệm vụ trên, Thanh tra Chính phủ bám sát các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và các quy định của pháp luật để triển khai các nhiệm vụ trong công tác một cách đồng bộ, hiệu quả.

Trong công tác phòng, chống tham nhũng, ngành Thanh tra tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trong Chương trình hành động của Chính phủ về phòng, chống tham nhũng trên cơ sở tuân thủ các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng; tăng cường hoạt động thanh tra phát hiện, xử lý tham nhũng; thu hồi tài sản tham nhũng; tiếp tục rà soát, nghiên cứu hoàn thiện các quy định pháp luật về phòng, chống tham nhũng, nhất là các giải pháp phòng ngừa tham nhũng và cơ chế phối hợp trong công tác phòng, chống tham nhũng; đẩy mạnh việc nghiên cứu, hợp tác quốc tế trong công tác phòng, chống tham nhũng, đồng thời tăng cường việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng.

Để đạt được mục tiêu trong phát hiện xử lý tham nhũng, Thanh tra Chính phủ và các cơ quan thanh tra sẽ tập trung thanh tra vào công tác quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội của các ngành, các cấp trên các lĩnh vực, tập trung vào những ngành, lĩnh vực có nhiều vi phạm, tiêu cực, tham nhũng. Bên cạnh thanh tra theo kế hoạch thì ngành Thanh tra sẽ chủ động nắm tình hình và tiến hành thanh tra đột xuất khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc có đơn thư tố giác tiêu cực, tham nhũng mà dư luận quan tâm, có nhiều ý kiến phản ánh hiện tượng tiêu cực, tham nhũng. Ngành Thanh tra từng bước đổi mới công tác thanh tra, không ngừng nâng cao hiệu quả thanh tra, phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật, tham nhũng, bảo đảm nghiêm minh, chính xác, kịp thời, đồng thời tăng cường công tác xử lý sau thanh tra và thu hồi tài sản, nhất là tài sản do vi phạm, tiêu cực, tham nhũng chiếm đoạt.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ và ngành Thanh tra tập trung tham mưu, hướng dẫn cho các cấp, ngành tiếp tục đẩy mạnh thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tham nhũng; triển khai có hiệu quả các giải pháp phòng ngừa tham nhũng; đẩy mạnh hợp tác quốc tế về phòng, chống tham nhũng; tích cực thực thi Công ước của Liên Hợp quốc về chống tham nhũng; tăng cường đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng để từng bước khắc phục, chấn chỉnh, đưa công tác phòng, chống tham nhũng đi vào nề nếp.

+ Để phát huy vai trò của thanh tra trong công tác phòng, chống tham nhũng thì năm 2016 và những năm sắp tới công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế về phòng, chống tham nhũng được Thanh tra Chính phủ xác định như thế nào, thưa Tổng Thanh tra?

- Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh: Vai trò của thanh tra trong công tác phòng, chống tham nhũng phụ thuộc rất nhiều về thể chế về phòng, chống tham nhũng. Thanh tra Chính phủ xác định việc xây dựng và hoàn thiện thể chế nhiệm vụ rất quan trọng đối với công tác phòng, chống tham nhũng. Sau 10 năm triển khai thực hiện, Luật đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác phòng, chống tham nhũng; thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị đối với công tác phòng, chống tham nhũng; tạo được sự chuyển biến nhất định về tình hình, kết quả công tác phòng, chống tham nhũng.

Tuy nhiên, Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành bộc lộ những hạn chế, bất cập như: Các giải pháp phòng ngừa chưa đồng bộ, còn thiếu quy định trong kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ quyền hạn; quy định về minh bạch tài sản thu nhập có đối tượng kê khai quá rộng, nhưng chế tài chưa đủ mạnh; quy định về chuyển đổi vị trí công tác chưa phù hợp đối với một số trường hợp, ngành, nghề; quy định về tặng quà và nhận quà tặng chưa phát huy tác dụng trên thực tế. Quy định về xử lý trách nhiệm người đứng đầu để xảy ra tham nhũng chưa phù hợp, một số trường hợp người đứng đầu ngại phát hiện tham nhũng do sợ liên quan đến trách nhiệm của mình và thành tích thi đua của cơ quan, đơn vị. Quy định về việc bảo vệ người tố cáo còn bất cập, chưa tạo được sự mạnh dạn tố cáo tham nhũng; quy định về vai trò, trách nhiệm của xã hội trong phòng, chống tham nhũng còn hình thức. Quy định về hợp tác quốc tế trong phòng, chống tham nhũng còn thiếu cụ thể về nguyên tắc, nội dung và phương thức thực hiện giữa các quốc gia, tổ chức quốc tế, cơ quan chức năng trong phòng, chống tham nhũng; chưa quy định rõ thẩm quyền cơ quan đầu mối và trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong hợp tác quốc tế về chống tham nhũng. Quy định về phòng, chống tham nhũng hiện hành chưa đáp ứng hết các yêu cầu của Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng, còn thiếu quy định hành vi tham nhũng trong khu vực tư, làm giàu bất chính…

Trong năm 2016, Thanh tra Chính phủ sẽ tập trung tham mưu tổng kết, đánh giá kết quả 10 năm thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng để tiến tới nghiên cứu việc sửa đổi, bổ sung toàn diện. Việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tham nhũng dựa trên những quan điểm, nguyên tắc và định hướng cơ bản sau:

Thứ nhất, quán triệt và cụ thể hóa chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác phòng, chống tham nhũng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng; các giải pháp đề ra trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) và Kết luận Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) trên cơ sở bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của Luật này trong hệ thống pháp luật, phù hợp với những quy định của các văn bản pháp luật có liên quan, bảo đảm tính khả thi của Luật.

Thứ hai, sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng theo hướng nâng cao hiệu quả phòng ngừa tham nhũng, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng và coi đây là nhiệm vụ cơ bản, then chốt; trong đó, các giải pháp đã ban hành, thực hiện rà soát và sửa đổi cho đồng bộ, hiệu quả, khả thi, tập trung các quy định về công khai, minh bạch hoạt động của cơ quan Nhà nước, gắn với nâng cao trách nhiệm giải trình của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; kiểm soát chặt chẽ tài sản thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; xử lý trách nhiệm của người đứng đầu để xảy ra tham nhũng...

Thứ ba, nội luật hóa đầy đủ các yêu cầu của Công ước Liên Hợp quốc về chống tham nhũng; tiếp tục thực hiện các thoả thuận đa phương, song phương, trao đổi học tập kinh nghiệm của quốc tế để áp dụng phù hợp điều kiện, hoàn cảnh của Việt Nam, thực hiện mạnh mẽ các giải pháp xử lý sau khi có kết luận thanh tra và thu hồi tài sản tham nhũng; phát huy bảo vệ, khen thưởng người tố cáo tham nhũng làm cho mỗi tổ chức, cá nhân phải có trách nhiệm phòng, chống tham nhũng.

+ Xin trân trọng cảm ơn Tổng Thanh tra!