Công tác thanh tra, kiểm tra luôn là nghiệp vụ đặc biệt quan trọng tại hệ thống KBNN. Ảnh: H.T

Xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để thực hiện chiến lược phát triển KBNN đến năm 2020, nên KBNN đã tập trung nghiên cứu soạn thảo trình Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 2456/QĐ-BTC ngày 24/9/2014 về việc ban hành Quy chế hoạt động thanh tra chuyên ngành KBNN và trình Tổng Giám đốc ký ban hành Quyết định số 777/QĐ-KBNN ngày 26/9/2014 về việc ban hành Quy trình thanh tra chuyên ngành KBNN.

Với chức năng, nhiệm vụ được giao, hệ thống KBNN ngoài việc tiếp tục duy trì thực hiện nhiệm vụ kiểm tra nội bộ trong hệ thống KBNN, còn tiến hành hoạt động thanh tra chuyên ngành, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách Nhà nước (NSNN), trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ hoạt động của KBNN trong công tác kiểm soát thanh toán các khoản chi NSNN qua KBNN. 

Theo đó, Tổng Giám đốc KBNN và Giám đốc KBNN các tỉnh, TP trực thuộc Trung ương có thẩm quyền ra quyết định thanh tra chuyên ngành đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng NSNN và các chủ đầu tư có nghĩa vụ chấp hành quy định pháp luật trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý Nhà nước của KBNN. 

Nhằm đảm bảo an toàn tiền và tài sản của Nhà nước giao cho quản lý, hàng năm, KBNN đã tổ chức hơn 1.000 cuộc kiểm tra tới các đơn vị KBNN. Ảnh: HT

Hoạt động thanh tra chuyên ngành KBNN tập trung thanh tra, kiểm tra các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng NSNN trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về các khoản chi NSNN, bao gồm: Chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản thực hiện kiểm soát chi qua hệ thống KBNN; việc chấp hành các quy định pháp luật của các Quỹ tài chính do KBNN quản lý. Xác định tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ mà các đối tượng thanh tra gửi đến KBNN theo quy định để KBNN kiểm soát và thực hiện tạm ứng, thanh toán, đảm bảo các khoản chi theo đúng chế độ, đúng mục đích, đúng đối tượng và trong phạm vi dự toán được giao, việc chấp hành quy định về trình tự, thủ tục đối với chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản thực hiện kiểm soát chi qua hệ thống KBNN; xem xét, xác định việc sử dụng vốn tạm ứng đúng mục đích.

Đối với khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản, vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư, KBNN không thực hiện thanh tra việc chấp hành định mức, đơn giá, thiết kế, dự toán, khối lượng, chất lượng, hình thức lựa chọn nhà thầu và nhà cung cấp. Thời hạn của các cuộc thanh tra chuyên ngành do KBNN tiến hành không quá 45 ngày, trường hợp phức tạp có thể kéo dài hơn, nhưng không quá 70 ngày. Cuộc thanh tra chuyên ngành do KBNN tỉnh, TP trực thuộc Trung ương tiến hành không quá 30 ngày, trường hợp phức tạp có thể kéo dài hơn, nhưng không quá 45 ngày.

Để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ mới này, hệ thống KBNN đã có sự chuẩn bị kỹ về nhân sự, năng lực trình độ của cán bộ thanh tra chuyên ngành KBNN, cũng như những kinh nghiệm khi tiến hành thanh tra chuyên ngành và công tác truyền thông. Năm 2015, KBNN xác định một số nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai, xây dựng mô hình tổ chức thanh tra chuyên ngành để thống nhất thực hiện trong toàn hệ thống; xác định số lượng công chức làm công tác thanh tra, kiểm tra trong hệ thống KBNN, từ đó có kế hoạch đào tạo nghiệp vụ thanh tra viên cho công chức làm công tác thanh tra trong hệ thống KBNN, nhằm đáp ứng yêu cầu, tiêu chuẩn để thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành; trong đó có xây dựng cẩm nang thanh tra chuyên ngành, xây dựng dự toán đảm bảo điều kiện làm việc cho hoạt động thanh tra chuyên ngành như: Trang phục, thẻ, phương tiện làm việc và chế độ bồi dưỡng cho đội ngũ công chức thanh tra chuyên ngành.

Cũng trong năm 2015, hệ thống KBNN đã tiến hành triển khai thí điểm để tập dượt công tác thanh tra chuyên ngành trong hệ thống KBNN; mỗi đơn vị KBNN là một đối tượng thực hiện thanh tra chuyên ngành. Mục đích của đợt thí điểm là, làm tốt công tác chuẩn bị để đến năm 2016, hệ thống KBNN chính thức triển khai đợt thanh tra chuyên ngành đối với các đơn vị sử dụng NSNN. Mục tiêu cụ thể của đợt thí điểm là: 

Thứ nhất, 100% cán bộ làm công tác thanh tra trong hệ thống KBNN được tham gia để thực hành thuần thục các bước tiến hành một cuộc thanh tra chuyên ngành.

Thứ hai, trong từng giai đoạn của đợt thí điểm có sơ kết rút kinh nghiệm để kịp thời bổ sung hoàn thiện những khiếm khuyết, thiếu sót trong khâu xây dựng kế hoạch, phân công bố trí thành viên đoàn thanh tra theo quy mô của đơn vị được thanh tra, tổ chức triển khai công tác thanh tra chuyên ngành KBNN... bảo đảm khi tiến hành thanh tra phải thực hiện theo đúng Luật. 

Thứ ba, trên cơ sở tiến hành thí điểm cũng là dịp để đánh giá năng lực, trình độ cũng như số lượng cán bộ, công chức cần phải có để làm công tác thanh tra chuyên ngành KBNN tại từng đơn vị, từ đó có phương án bổ sung, đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với yêu cầu thực hiện nhiệm vụ mới. 

Thứ tư, tăng cường hơn nữa sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo KBNN các cấp trong việc bố trí nguồn nhân lực đủ đáp ứng yêu cầu, trình độ, phù hợp với chức năng thanh tra chuyên ngành KBNN của lãnh đạo KBNN các cấp. 

Thứ năm, sau khi hoàn thành lộ trình triển khai thí điểm công tác thanh tra chuyên ngành, KBNN sẽ tiến hành tổng kết đánh giá để hoàn thiện hệ thống văn bản; củng cố tổ chức bộ máy, biên chế của hệ thống Thanh tra KBNN. Nghiên cứu để đề xuất với Bộ Tài chính những giải pháp hiệu quả để Thanh tra chuyên ngành KBNN đi vào hoạt động chính thức từ năm 2016. 

Thứ sáu, tăng cường công tác tuyên truyền qua các kênh, nhằm nhận được sự quan tâm và vào cuộc của chính quyền địa phương, sự hợp tác của các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng NSNN và xã hội đối với công tác thanh tra chuyên ngành KBNN, góp phần vào việc quản lý sử dụng NSNN một cách đúng Luật và hiệu quả.

Toàn cảnh giao ban Giám đốc KBNN khu vực phía Bắc năm 2015. Ảnh: HT

Đồng thời, với việc triển khai thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành KBNN, hệ thống KBNN còn được giao nhiệm vụ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực KBNN. Đây là nhiệm vụ mới có sự tác động trực tiếp tới trách nhiệm của cán bộ, công chức được giao nhiệm vụ xử phạt (cán bộ kiểm soát chi, công chức thanh tra chuyên ngành KBNN), của chủ tài khoản và kế toán đơn vị sử dụng NSNN. Vì vậy, mỗi cán bộ, công chức KBNN được giao nhiệm vụ phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cũng như những quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực KBNN. Đảm bảo phát hiện những hành vi vi phạm và xử lý theo đúng quy định. 

Do đây là nhiệm vụ mới được giao của hệ thống KBNN, vì vậy bên cạnh những thuận lợi, Thanh tra chuyên ngành KBNN cũng gặp một số khó khăn về tổ chức nhân sự và lực lượng cho công tác thanh tra chuyên ngành. Ngoài ra, KBNN còn phải tiếp tục thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ ngành, tham gia phối hợp với các đơn vị khác về thanh tra, kiểm tra; thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc phạm vi quản lý… trong điều kiện không được tăng biên chế bộ máy cũng là thách thức không nhỏ. Đồng thời, nâng cao kiến thức về các quy định của pháp luật của đội ngũ thanh tra chuyên ngành; cần phải có sự thống nhất về nhận thức đối với hiệu quả của công tác thanh tra chuyên ngành KBNN cả ở các đơn vị sử dụng ngân sách và các đơn vị KBNN…

Để bắt đầu từ năm 2016, hệ thống KBNN có đủ mọi điều kiện cần thiết thực hiện tốt chức năng thanh tra chuyên ngành, đòi hỏi sự nỗ lực cố gắng của cả hệ thống nói chung và từng công chức trong hệ thống KBNN nói riêng. Phải thường xuyên cập nhật và nghiên cứu kịp thời các chế độ, chính sách quy định về chi tiêu tài chính công, những sửa đổi, bổ sung về quản lý thu - chi ngân sách cũng như tuyên truyền, hướng dẫn các đơn vị giao dịch qua KBNN để cùng thực hiện nghiêm túc Luật NSNN, Luật Kế toán… góp phần giảm bớt các sai phạm hành chính trong lĩnh vực KBNN. Chắc chắn rằng, sự chuẩn bị tốt các điều kiện cần thiết ngay từ bây giờ sẽ là tiền đề cho sự thành công khi triển khai thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành KBNN trong thời gian tới, nhằm giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật trong quản lý và sử dụng NSNN một cách hiệu quả theo đúng chức năng, nhiệm vụ Đảng, Nhà nước giao cho KBNN quản lý.

 Hoài Thu