Đàn dê nhà ông Giàng Dua Lâu. Ảnh: Hồng Bài

Theo Quyết định số 2739/QĐ-UBND ngày 19/1/1999 của UBND tỉnh Sơn La về phân công sở, ngành và các tổ chức chính trị - xã hội giúp đỡ các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã có công, Thanh tra tỉnh được phân công giúp đỡ xã Sam Kha, huyện Sốp Cộp.

Ông Hoàng Văn Mạnh, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Sơn La cho biết, Sam Kha có 455 hộ với trên 3.000 khẩu, dân cư phân bố thành 10 bản, gồm 2 dân tộc là Mông (chiếm 91,5%) và Thái (8,5%). Đến thời điểm tháng 6/2014, toàn xã còn 305/455 hộ (67,03%) thuộc diện nghèo. Khó khăn lớn nhất ở Sam Kha là cơ sở hạ tầng kém phát triển, trình độ dân trí thấp, điều kiện sản xuất còn lạc hậu, mang nặng tính tự cấp, tự túc...

Qua khảo sát cho thấy, Sam Kha có thế mạnh về phát triển chăn nuôi dê, lợn, bò. Với số tiền 45 triệu đồng do cán bộ, công chức quyên góp, Thanh tra Sơn La đã mua 26 con dê, 18 con lợn, 2 con bò giống. Đối tượng được hỗ trợ con giống do các bản bình xét, lập danh sách đưa lên UBND xã xét duyệt. Mỗi hộ được nhận 1 con dê hoặc 1 con lợn. Riêng 2 con bò giống được giao cho 7 hộ ở bản Huổi My. Các hộ này nuôi theo phương thức luân chuyển.

Đi đôi với việc hỗ trợ con giống, Thanh tra Sơn La phối hợp với Trạm Khuyến nông, Trạm Thú y huyện Sốp Cộp tổ chức chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi, chăm sóc, phòng trừ dịch bệnh gia súc; kỹ thuật trồng ngô, lúa giống mới cho nhân dân trong xã.

Trao đổi với PV, ông Gìang A Vạ, Chủ tịch UBND xã Sam Kha cho biết: Mới đầu bà con không tin con dê, con lợn, con bò sẽ sống được trên đất Sam Kha, vì thời tiết rất khắc nghiệt, nhất là về mùa đông, rét đậm, kéo dài. Cán bộ thanh tra đã đến từng hộ hướng dẫn bà con làm chuồng, đan phên nứa che gió, đốt lửa sưởi ấm cho con vật. Hôm nào rét đậm, cán bộ còn bày cách nấu cháo ngô cho bò, lợn ăn, trồng cỏ, ủ rơm khô làm thức ăn dự trữ cho bò. Từ tập quán thả rông, bà con đã biết chăn dắt, làm chuồng cho con vật. Mỗi năm đàn dê, lợn, bò phát triển càng nhiều. Nhiều hộ chăn nuôi dê, lợn đã có thu nhập khá.

Ông Sộng Nỏ Chứ, bản Huổi My, người được giao nuôi con bò giống đầu tiên hể hả: “Con bò nhà mình "nó" đẻ được 2 con rồi đấy. Về nhà Thào A Tú "nó" lại đẻ thêm 2 con. A Tú chuyển cho nhà Thảo Sái Dua, "nó" lại đẻ được 1 con. Con bò giống ở nhà Gìang A Dua cũng đẻ được 3 con. Chuyển về nhà A Nhịa "nó" đẻ 2 con. Cái "con" đầu của nó cũng đẻ con rồi. Năm ngoái, mình bán 1 con bò được hơn 10 triệu đồng, bằng mấy tấn ngô đấy”.

Được biết, từ 2 con bò giống giao cho 2 hộ ở bản Huổi My, có thời điểm đàn bò đã phát triển lên 13 con. Nay cả 7 hộ, hộ nào cũng có bò nuôi. Chỉ vài năm nữa, các hộ trong bản Huổi My sẽ có bò nuôi.

Bản Huổi My có bò thì ở bản Pu Sút có dê. Năm đầu tiên có 6 hộ được giao mỗi hộ 1 con dê giống. Vài năm sau đàn dê trong bản đã tăng lên 66 con. Hộ ông Giàng Dua Lâu, có lúc trong chuồng có trên 20 con dê. Bán bớt những con to, nay nhà ông còn 12 con. Ông Lâu cho biết, với 6 con mẹ đẻ thì cuối năm nay nhà ông lại có không dưới 20 con dê. Từ ngày được cán bộ thanh tra cho dê giống về nuôi, nhà ông đã có tiền mua sắm đồ dùng gia đình, lo ăn học cho các con.

Ông Giàng Dua Lâu đã nhiều dê nhưng chưa bằng nhà ông Vàng A Động. Có lúc đàn dê nhà A Động lên tới 24 con. Để đàn dê béo tốt, A Động lấy muối cho dê ăn, pha nước cho dê uống. Mùa đông, A Động lấy cỏ về chuồng cho dê ăn. Ông Động cho biết, từ khi có nhiều dê, khách hàng từ thị trấn, từ thành phố Sơn La đua nhau vào đặt mua. Có khi ông Động bán 4 - 5 con dê, thu gần chục triệu đồng.

Bản Sam Kha có 3 hộ là Thào A Lậu, Thào A Thụ, Sộng Bá Lộng được Thanh tra tỉnh giao mỗi hộ 1 con lợn giống. Nuôi chưa được 3 năm, chuồng nhà nào cũng có ít thì 10 con, nhiều như nhà Thào A Lậu có tới 20 con, Sộng Bá Lộng 16 con. Ông Thào A Lậu nói, nhờ có cán bộ chỉ bảo nên mình biết lấy cây chuối nấu với ngô cho lợn ăn, lấy phân lợn bón cho lúa, ngô tốt. Con lợn ốm biết mua thuốc tiêm. Từ con lợn giống của cán bộ Thanh tra, bây giờ mình thấy nuôi lợn sẽ hết nghèo, hết khổ.

Từ mô hình 46 con giống do Thanh tra tỉnh hỗ trợ 54 hộ, Đảng bộ, chính quyền Sam Kha đã nhân rộng mô hình ra toàn xã. Đồng thời xác định đây là mũi nhọn trong phát triển kinh tế xóa đói, giảm nghèo bền vững ở Sam Kha. Chủ tịch UBND xã Sam Kha, ông Giàng A Vạ khẳng định: Cách giúp xã nghèo của Thanh tra tỉnh Sơn La vừa cho người dân "con cá" là con giống, vừa cho cái "cần câu" là kỹ thuật, rất đúng và thiết thực, hiệu quả.

Hồng Bài