Hội đồng Nghiệm thu nghe tác giả thuyết minh đề tài. Ảnh: Thái Hải

Theo ông Giao, trách nhiệm giải trình chính là một phương thức, một công cụ để minh bạch hóa các quyết định, hành vi quản lý, hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước, qua đó góp phần phòng ngừa tham nhũng, quan liêu, lãng phí. Vấn đề cốt lõi trong thực hiện trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước là tính chịu trách nhiệm về những hậu quả xảy ra do quyết định, hành vi của mình. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước sẽ tạo điều kiện cho cán bộ, công chức, người đứng đầu cơ quan thực hiện trách nhiệm, công vụ. Việc thực hiện trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước còn là cơ sở để phát huy vai trò giám sát của cơ quan dân cử, tổ chức, đoàn thể và nhân dân đối với hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức.

Đề tài nhấn mạnh, nền hành chính Nhà nước là tổng hòa các điều kiện bảo đảm cho việc thực hiện trách nhiệm giải trình và thể hiện thông qua thực hiện công vụ. Do vậy, vấn đề thực trạng điều kiện bảo đảm thực hiện trách nhiệm giải trình chủ yếu tập trung vào những kết quả đạt được và tồn tại, hạn chế, nguyên nhân đối với nền hành chính Nhà nước. Từ khi tiến hành đổi mới cải cách hành thì nền hành chính Nhà nước Việt Nam đã hoàn thiện một bước thể chế nâng cao trách nhiệm công vụ của cán bộ, công chức và tăng cường sự tham gia, giám sát của người dân. Đối với trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, Luật Phòng, chống tham nhũng quy định người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị phải chịu trách nhiệm về việc để xảy ra hành vi tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của mình quản lý. Ngoài ra, theo đặc điểm của trách nhiệm giải trình, thanh tra, giải quyết khiếu nại và phòng, chống tham nhũng có thể được coi là công cụ nhằm bảo đảm việc thực hiện quản lý Nhà nước phải tuân theo pháp luật và phòng ngừa vi phạm. 

Đề tài đã nêu ra những giải pháp nâng cao trách nhiệm giải trình trong thực thi công vụ. Theo đó, giải pháp phù hợp nhất hiện nay là áp dụng Bộ chỉ số theo dõi, đánh giá cải cách hành chính Nhà nước; tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo; tuân thủ quy tắc ứng xử và đạo đức nghề nghiệp của người thực hiện hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo; tăng cường khả năng chịu trách nhiệm của người thực hiện hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo; thường xuyên tuyên truyền, giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống và nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm gắn với việc kiểm tra, đánh giá.

Thái Hải