(Thanh tra) - Việc hoàn thiện các quy định về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo có tính đến yếu tố đặc thù của lực lượng vũ trang mang ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm tính khả thi của pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước.
Tại Hội thảo góp ý các dự thảo nghị định liên quan đến công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng (chiều 26/3/2026), nhiều ý kiến từ đại biểu trong lực lượng Thanh tra Công an và Thanh tra Quân đội đã tập trung phân tích, làm rõ các vấn đề còn vướng mắc, đặc biệt là tính khả thi của quy định và sự phù hợp với đặc thù tổ chức, hoạt động của lực lượng vũ trang.
Góp ý đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại, ông Phan Văn Bé, Phó Chánh Thanh tra Bộ Công an cho rằng, cần rà soát để tránh những quy định mang tính hình thức hoặc trùng lặp.
Theo đó, đối với quy định về trách nhiệm của lực lượng Công an xã trong việc đảm bảo trật tự công cộng, ông băn khoăn về sự cần thiết khi đưa vào nghị định, bởi nhiệm vụ này là chức năng thường xuyên, mặc định của lực lượng Công an ở mọi địa bàn. Nếu quy định không thực sự cần thiết có thể dẫn đến dàn trải, thiếu trọng tâm.
Một nội dung khác được nhấn mạnh là việc không nên coi sáp nhập, giải thể hay chấm dứt, kết thúc hoạt động của cơ quan, tổ chức là “sự kiện bất khả kháng” hay “trở ngại khách quan” để trì hoãn cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến vụ việc khiếu nại. Theo ông, việc sắp xếp tổ chức phải bảo đảm tính liên tục của bộ máy, không thể trở thành lý do để né tránh trách nhiệm.
Đáng chú ý, về quy định xử lý các hành vi vi phạm, ông đề nghị tách bạch rõ giữa người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và hành vi can thiệp trái pháp luật. Trong đó, hành vi can thiệp trái pháp luật cần được xác định là vi phạm nghiêm trọng, có cơ chế xử lý riêng, thay vì xếp chung trong một nhóm đối tượng.
Liên quan đến công tác cán bộ, ông Phan Văn Bé cũng kiến nghị bổ sung quy định về xử lý kỷ luật đối với cán bộ, chiến sĩ Công an sẽ do Bộ trưởng Bộ Công an quy định, nhằm bảo đảm phù hợp với tính chất đặc thù của lực lượng vũ trang.
Đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Tố cáo, nhiều ý kiến tập trung vào kỹ thuật lập pháp, đặc biệt là việc sử dụng thuật ngữ.
Ông Phan Văn Bé cho rằng, trong văn bản quy phạm pháp luật không nên sử dụng các cụm từ mang tính định hướng như “khuyến khích”, bởi không bảo đảm tính ràng buộc pháp lý. Các quy định cần thể hiện rõ tính bắt buộc để thuận lợi trong tổ chức thực hiện.
Bên cạnh đó, một số khái niệm như “phân biệt đối xử” hay “bao che” cũng được đề nghị làm rõ hoặc thay thế bằng các hành vi cụ thể. Theo các đại biểu, nếu không định nghĩa rõ ràng, các thuật ngữ này rất dễ bị hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng, thậm chí gây khó khăn cho công tác xử lý vi phạm.
Ở góc độ Thanh tra Bộ Quốc phòng, ông Phạm Hữu Xuyên, Phó Trưởng phòng Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cho rằng, dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng cần tiếp tục rà soát sự thống nhất giữa dự thảo với các quy định hiện hành của Trung ương về phân cấp quản lý cán bộ.
Cụ thể, về quy định thẩm quyền của Thanh tra Chính phủ thanh tra vụ việc có dấu hiệu tham nhũng đối với cán bộ từ cấp Thứ trưởng và tương đương trở lên tại một số bộ, ngành, đại biểu bày tỏ băn khoăn về khả năng chưa bao quát hết các đối tượng thuộc diện Trung ương quản lý trong lực lượng vũ trang.
Theo phân tích, tại Bộ Quốc phòng có nhiều chức danh quan trọng không mang hàm Thứ trưởng nhưng vẫn thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý. Vì vậy, nếu chỉ quy định theo tiêu chí chức vụ hành chính có thể dẫn đến khoảng trống pháp lý hoặc chồng chéo trong thực hiện.
Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị rà soát lại cấu trúc, tiêu đề các chương, mục trong dự thảo nghị định, bảo đảm phản ánh đúng nội dung các điều khoản, đặc biệt là việc bổ sung các nguyên tắc thực hiện và điều kiện tiếp nhận yêu cầu giải trình.
Góp ý vào các dự thảo nghị định, các đại biểu thuộc lực lượng vũ trang cũng nhấn mạnh yêu cầu phải có các quy định riêng, phù hợp với đặc thù tổ chức và hoạt động của ngành.
Liên quan đến xử lý kỷ luật, các ý kiến cho rằng, cần có điều khoản riêng áp dụng đối với Quân đội và Công an, bởi việc xử lý kỷ luật trong lực lượng vũ trang có nhiều điểm khác biệt so với cán bộ, công chức, viên chức.
Đối với quy định về tiếp công dân trực tuyến, đại biểu đề nghị cần bám sát các nguyên tắc đã được quy định trong Luật Tiếp công dân để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.
Một số ý kiến cũng lưu ý việc quy định tiêu chuẩn cán bộ làm công tác tiếp công dân nên theo hướng dẫn chiếu đến quy định của luật, tránh lặp lại, dàn trải.
Thực tiễn công tác trong lực lượng vũ trang cũng đặt ra nhiều tình huống cần được luật hóa rõ ràng hơn, đặc biệt trong giải quyết tố cáo.
Các đại biểu nêu vấn đề về việc rút tố cáo dẫn đến thay đổi thẩm quyền giải quyết. Ông Lữ Trọng Huy, Phó Trưởng phòng Thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thanh tra Bộ Quốc phòng dẫn ví dụ khi người tố cáo rút nội dung tố cáo đối với một đối tượng (ở cấp cao hơn) nhưng vẫn giữ nội dung tố cáo với đối tượng khác (ở cấp thấp hơn), dẫn đến việc thay đổi thẩm quyền giải quyết. Cụ thể, nếu đơn tố cáo cả Giám đốc Công an tỉnh và Trưởng phòng, nhưng sau đó rút phần tố cáo Giám đốc. Lúc này, thẩm quyền không còn thuộc Bộ trưởng mà chuyển về Giám đốc Công an tỉnh giải quyết.
Ông nêu câu hỏi, vấn đề đặt ra là cơ quan đang thụ lý (cấp trên) có tiếp tục giải quyết để ban hành kết luận không, hay phải chuyển giao hồ sơ cho cấp có thẩm quyền mới? Ông cũng cho rằng, tình huống này trong quân đội đã xảy ra và cần quy định rõ quy trình chuyển giao.
Bên cạnh đó, đối với trường hợp người tố cáo rút đơn nhưng hành vi bị tố cáo vẫn có dấu hiệu vi phạm pháp luật, các ý kiến cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm tiếp tục xác minh, cũng như việc thông báo kết quả sau khi giải quyết.
Một vấn đề khác là tình trạng tố cáo lặp lại. Các đại biểu đề xuất nghiên cứu quy định theo hướng: đối với nội dung đã được rút thì không được tố cáo lại, trừ trường hợp có tình tiết mới hoặc có căn cứ cho thấy việc rút tố cáo trước đó là do bị đe dọa, cưỡng ép.
Ngoài ra, với các vụ việc tố cáo có nhiều đối tượng thuộc các cấp, các ngành khác nhau, cần bổ sung quy định về việc tách vụ việc để chuyển đến đúng cơ quan có thẩm quyền, tránh lúng túng trong tổ chức thực hiện.
Hiện nay, các dự thảo nghị định vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, tiếp tục được tổ chức lấy ý kiến trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành.
