Ngày 13/5, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo lấy ý kiến về các đề án “Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật” và “Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật” dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh (ảnh đứng) chủ trì hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Đưa đề án vào thực tiễn là nhiệm vụ cấp bách, đáp ứng chuyển đổi số quốc gia

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh, việc phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên ngành trong lĩnh vực tư pháp đang được khẩn trương hoàn thiện để báo cáo Thủ tướng và trình Chính phủ trong năm 2026.  

Ông yêu cầu, quá trình xây dựng các đề án cần bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn và bám sát yêu cầu phát triển trong tình hình mới. Bởi các đề án chỉ thực sự có giá trị khi được triển khai hiệu quả trên thực tế và huy động được sự tham gia của các bộ, ngành, chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh (ảnh đứng) phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, trước thách thức về ngân sách và tốc độ phát triển công nghệ như hiện nay, Bộ Tư pháp đề xuất áp dụng các cơ chế linh hoạt như hợp tác công - tư (PPP) và khung thể chế thử nghiệm (sandbox). Do đó, việc sớm đưa đề án vào thực tiễn là yêu cầu cấp bách, đáp ứng tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Báo cáo tại hội thảo, đại diện Cục Công nghệ thông tin, Bộ Tư pháp cho biết, đề án “Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật” đặt ra 7 nhóm mục tiêu, như: Tái cấu trúc cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; chuẩn hóa 100% dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật dưới dạng máy đọc được; số hóa toàn bộ quy trình xây dựng văn bản; xây dựng kho dữ liệu pháp luật tập trung và đồ thị tri thức pháp luật quốc gia…

Các đại biểu tại hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Trong khi đó, đề án “Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật” đặt mục tiêu trọng tâm là ứng dụng AI hỗ trợ soạn thảo, thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật; phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo; phân tích xu hướng vi phạm; hỗ trợ đánh giá tác động chính sách và cải cách thủ tục hành chính.

Đặc biệt, đề án này cũng hướng tới phát triển trợ lý pháp lý ảo, chatbot AI, các dịch vụ pháp lý số và mô hình ngôn ngữ lớn chuyên biệt cho pháp luật Việt Nam, tích hợp trên Cổng Pháp luật quốc gia và Nền tảng số pháp luật Việt Nam.

AI và dữ liệu lớn mở hướng mới cho công tác xây dựng, thi hành pháp luật

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận nhiều nội dung trọng tâm, như: Mô hình, giải pháp xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và ứng dụng AI trong công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật; định vị cơ sở dữ liệu lớn và AI pháp luật trong bối cảnh mới; khai thác dữ liệu pháp luật gắn với hình thành lực lượng doanh nghiệp LegalTech Việt Nam; phát triển dữ liệu và nguồn nhân lực AI phục vụ chuyển đổi số.

Đại tá Nguyễn Thành Vĩnh, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (C12), Bộ Công an phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Chia sẻ kinh nghiệm xây dựng vận hành cơ sở dữ liệu lớn và định hướng tích hợp cơ sở dữ liệu pháp luật trong hệ sinh thái dữ liệu quốc gia, Đại tá Nguyễn Thành Vĩnh, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (C12), Bộ Công an cho rằng, việc tích hợp này sẽ góp phần hình thành không gian dữ liệu pháp lý thống nhất, hỗ trợ nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, công tác chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu. Đồng thời, thúc đẩy phát triển dịch vụ pháp lý số và hệ sinh thái LegalTech tại Việt Nam.

Theo PGS. TS Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, việc tách thành hai đề án nhưng triển khai đồng bộ là cách tiếp cận hợp lý. Nhất là cách tiếp cận hợp tác công - tư mở đã tạo không gian cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tham gia.

Hội thảo thu hút sự tham gia của đông đảo nhà quản lý, các chuyên gia, đại diện viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và một số địa phương. Ảnh: Minh Nguyệt

Đặc biệt, việc đo lường được các mục tiêu cụ thể là điểm sáng khi chuẩn hóa 100% văn bản quy phạm pháp luật, giảm 30% thời gian thủ công, giảm 50% tỷ lệ văn bản phải sửa đổi do mâu thuẫn.

Ông Đặng Chiến Công, đại diện Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh yêu cầu kiểm kê, phân loại, đánh giá chất lượng dữ liệu pháp luật; xây dựng bộ dữ liệu ưu tiên phục vụ phát triển AI; chuẩn hóa định danh văn bản, điều khoản pháp luật; xây dựng kho dữ liệu chuẩn kiểm chứng phục vụ huấn luyện, đánh giá hệ thống AI và từng bước hình thành Đồ thị tri thức pháp luật quốc gia ở các lĩnh vực trọng điểm.

Các đại biểu dự hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Các ý kiến cũng nhấn mạnh việc bảo đảm dữ liệu pháp luật được quản trị theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả với cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, Trung tâm Dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành khác.

Ngoài ra, nhiều đại biểu cũng cho rằng, cần thiết kế dữ liệu pháp luật theo cấu trúc quan hệ (thông tin hiệu lực, điều khoản, chủ thể, thẩm quyền, thời hạn, nghĩa vụ, chế tài...). Đây là nền tảng quan trọng để AI thể hỗ trợ phát hiện mâu thuẫn, kiểm tra điều kiện áp dụng và gợi ý phương án xử lý có căn cứ.