Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc rà soát, đề xuất phương án xử lý đối với các văn bản quy phạm pháp luật sẽ hết hiệu lực trước ngày 1/3/2027, Bộ Tư pháp đã chủ trì tổng hợp kết quả rà soát từ các bộ, cơ quan ngang bộ để xây dựng báo cáo trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Khối lượng văn bản cần xử lý còn rất lớn

Theo tổng hợp sơ bộ của Bộ Tư pháp, để bảo đảm thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật với Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 190/2025/QH15, cần được sửa đổi, bổ sung tổng số 488 văn bản.

Trong số này có 62 văn bản thuộc thẩm quyền của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội (gồm 59 luật, 2 pháp lệnh và 1 nghị quyết); 208 văn bản thuộc thẩm quyền của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ; cùng 218 văn bản thuộc thẩm quyền của các bộ, cơ quan ngang bộ.

Đến nay, các bộ, ngành đã xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền xử lý 143 văn bản. Còn 345 văn bản chưa được xử lý, cần tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Đáng chú ý, trong số 345 văn bản còn lại, có 234 văn bản đã được đề xuất phương án và lộ trình xử lý. Vẫn còn 111 văn bản chưa đề xuất hoặc đề xuất chưa rõ phương án xử lý.

Bên cạnh đó, triển khai Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội, các bộ, cơ quan ngang bộ đã tham mưu xây dựng, trình Chính phủ ban hành 19 nghị quyết nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong các lĩnh vực khoáng sản, đấu giá quyền sử dụng đất, cơ sở dữ liệu công chứng, thủ tục hành chính quy hoạch, nhà ở xã hội…

Các nghị quyết trên sẽ hết hiệu lực trước ngày 1/3/2027 và đặt ra nhiệm vụ phải sửa đổi, bổ sung 242 văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, gồm: 65 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 99 nghị định, 3 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 74 thông tư, thông tư liên tịch.

Đến nay các bộ, ngành đã xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền xử lý được 29 văn bản. Còn lại 213 văn bản cần tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung.

Bảo đảm không để xảy ra khoảng trống pháp lý

Bộ Tư pháp đánh giá, kết quả rà soát bước đầu cho thấy các bộ, cơ quan ngang bộ đã tích cực triển khai nhiệm vụ được giao, xác định tương đối đầy đủ các văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới.

Nhiều văn bản quan trọng đã được sửa đổi hoặc ban hành mới, góp phần thể chế hóa kịp thời chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền. Đồng thời, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quản lý Nhà nước, hoạt động sản xuất kinh doanh và cải cách thủ tục hành chính.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Đặc biệt, các văn bản được ban hành theo cơ chế xử lý tạm thời thời gian qua đã góp phần bảo đảm tính liên tục, thông suốt của hoạt động quản lý Nhà nước trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tuy nhiên, Bộ Tư pháp cũng chỉ ra nhiều khó khăn, thách thức trong thời gian tới. Khối lượng văn bản cần xử lý trước ngày 1/3/2027 còn rất lớn, trong khi phần lớn vẫn đang ở giai đoạn xây dựng chính sách hoặc soạn thảo. Nhiều nội dung sửa đổi liên quan đồng thời đến nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bộ, ngành và địa phương.

Một số lĩnh vực có phạm vi điều chỉnh rộng như đất đai, đầu tư, xây dựng, giáo dục, khoa học công nghệ, tài chính và môi trường vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc thống nhất phương án sửa đổi, bổ sung. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ hoàn thành nhiệm vụ.

Theo Bộ Tư pháp, nếu không bảo đảm tiến độ xây dựng và ban hành các văn bản thay thế trước thời điểm ngày 1/3/2027, có nguy cơ phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc gián đoạn việc thực hiện các cơ chế, chính sách đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Để bảo đảm tiến độ chung, Bộ Tư pháp đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ khẩn trương rà soát, đề xuất rõ phương án và lộ trình xử lý. Trong đó, chỉ rõ các trường hợp ban hành 1 văn bản để sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản là những văn bản nào hoặc làm rõ lý do sửa đổi 1 văn bản nhưng lại đề xuất ban hành nhiều văn bản khác nhau.

Đặc biệt, tiếp tục rà soát kỹ các nội dung yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết 66 của Chính phủ. Mặt khác, cân nhắc gom các văn bản cần ban hành theo hướng ban hành 1 văn bản để sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế nhiều văn bản có nội dung liên quan hoặc trong cùng một lĩnh vực.

Đối với luật, nghị quyết của Quốc hội cần xử lý trong năm 2026, dự kiến Quốc hội sẽ họp kỳ họp bất thường vào cuối tháng 7 đầu tháng 8. Do đó, Bộ Tư pháp đề nghị các bộ, ngành khẩn trương rà soát, phối hợp với Bộ Tư pháp để đăng ký bổ sung vào Chương trình kỳ họp Quốc hội, nhất là kỳ họp không thường lệ…