(Thanh tra) - Toà án Nhân dân (TAND) Tối cao vừa ban hành Văn bản số 131/TANDTC-VI hướng dẫn về việc triển khai thực hiện Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026.
Hướng dẫn cho biết, thực hiện Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026 và Hướng dẫn số 33/HD-HĐTVĐX ngày 11/4/2026 của Hội đồng tư vấn đặc xá năm 2026, TAND Tối cao hướng dẫn đối tượng, hồ sơ, trình tự, thủ tục đề nghị đặc xá đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù và đặc xá trong trường hợp đặc biệt đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đề nghị đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù, cụ thể như sau:
Các đối tượng được đề nghị đặc xá theo quy định tại Điều 2 Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026 là người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có đủ các điều kiện sau: Các điều kiện quy định tại khoản 2, Điều 3 Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026.
Là người đang được tòa án có thẩm quyền quyết định cho tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù theo đúng quy định tại Điều 68 Bộ luật Hình sự năm 2015 (hoặc Điều 62 Bộ luật Hình sự năm 1999).
Người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có nơi cư trú rõ ràng (có xác nhận của UBND cấp xã là nơi cư trú hoặc đơn vị quân đội được giao quản lý người bị kết án).
Quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù của tòa án có thẩm quyền đối với người bị kết án tính đến ngày 1/6/2026 vẫn đang có hiệu lực thi hành.
Và đối tượng được xem xét đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt theo quy định tại Điều 5 Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, là người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá (theo quy định tại khoản 1, mục I Hướng dẫn này) hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
Có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá; có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế đề nghị đặc xá; có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị đặc xá.
Chánh án Tòa án quân sự Trung ương chỉ đạo, hướng dẫn tòa án quân sự các cấp thực hiện tốt công tác đặc xá năm 2026 cho người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù theo đúng quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026; hướng dẫn của hội đồng tư vấn đặc xá và Hướng dẫn này của TAND Tối cao.
Chánh Tòa phúc thẩm TAND Tối cao, Chánh án TAND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức rà soát, thông báo kịp thời cho TAND Tối cao (qua Vụ Giám đốc, kiểm tra về hình sự), Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá và các trại giam, trại tạm giam biết những phạm nhân đang bị kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm theo hướng tăng nặng trách nhiệm hình sự (giai đoạn từ ngày 1/7/2025 đến 31/3/2026) theo Công văn số 116/TANDTC-V1 ngày 14/4/2026 của TAND Tối cao.
Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu tổ chức cho các TAND khu vực, tòa án quân sự khu vực nghiên cứu, quán triệt, thực hiện nghiêm túc Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026; Hướng dẫn số 33/HD-HĐTVĐX ngày 11/4/2026 của Hội đồng tư vấn đặc xá và Hướng dẫn này của TAND Tối cao.
Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu chủ động phối hợp chặt chẽ với viện kiểm sát cùng cấp, tổ thẩm định liên ngành và các cơ quan có liên quan thực hiện tốt công tác đặc xá năm 2026 nhằm đảm bảo các trường hợp đủ điều kiện đặc xá đều phải được lập danh sách, hồ sơ đề nghị đặc xá theo quy định.
Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu phải chịu trách nhiệm trước Chánh án TAND Tối cao, Hội đồng tư vấn đặc xá và Chính phủ về toàn bộ các công việc liên quan đến công tác đặc xá của địa phương mình. Có trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan đến công tác đặc xá để kịp thời cung cấp cho TAND Tối cao và các cơ quan có liên quan khi có yêu cầu.
Ngay sau khi có kết quả thẩm định danh sách, hồ sơ đặc xá của tổ thẩm định liên ngành, Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu phải gửi ngay danh sách người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù được đề nghị đặc xá và danh sách người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá về TAND Tối cao (qua Vụ Giám đốc, kiểm tra về hình sự).
Trong suốt thời gian thực hiện đặc xá, Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu phải theo dõi chặt chẽ người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù được đề nghị đặc xá năm 2026. Nếu đối tượng được đề nghị đặc xá chết hoặc thực hiện hành vi phạm tội mới hoặc vi phạm pháp luật hoặc có khiếu nại, tố cáo hoặc có các vấn đề khác có liên quan đến việc đặc xá thì phải báo cáo ngay về TAND Tối cao (qua Vụ Giám đốc, kiểm tra về hình sự) để giải quyết.
Sau khi TAND Tối cao thông báo danh sách người đang được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù được đặc xá thì Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu tổ chức triển khai công bố quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước tại địa phương mình theo đúng thời gian và thủ tục quy định, đảm bảo ý nghĩa của công tác đặc xá. Chánh án TAND cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu cấp giấy chứng nhận đặc xá cho người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù được đặc xá.
Trường hợp TAND cấp tỉnh, tòa án quân sự cấp quân khu không có người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù được đề nghị đặc xá thì cũng phải gửi báo cáo bằng văn bản cho tổ thẩm định liên ngành và TAND Tối cao trong thời gian từ ngày 22/4/2026 đến trước ngày 2/5/2026.
Hướng dẫn cũng cho biết, trong thời gian từ ngày 10-20/5/2026, TAND Tối cao tổng hợp ý kiến của các thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá và chuẩn bị hồ sơ, danh sách người đủ điều kiện đề nghị đặc xá, danh sách người không đủ điều kiện đề nghị đặc xá để trình Hội đồng tư vấn đặc xá và Chính phủ họp, xét duyệt.
Theo TAND Tối cao, công tác đặc xá được tổng kết rút kinh nghiệm và thực hiện khen thưởng kịp thời cho những tập thể, cá nhân có nhiều thành tích theo quy định hiện hành về khen thưởng.
Và cũng cần phát hiện, ngăn chặn kịp thời những sai sót trong công tác đặc xá để chấn chỉnh ngay, xử lý nghiêm minh những tập thể và cá nhân có hành vi vi phạm Điều 7 Luật Đặc xá.
Cơ quan, đơn vị để xảy ra sai sót, tiêu cực, gây phiền hà trong công tác đặc xá thì người đứng đầu cơ quan, đơn vị đó chịu trách nhiệm trước Chánh án TAND Tối cao và pháp luật.
