Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân yêu cầu tăng cường thanh tra, giám sát để hoàn thiện pháp quy hạt nhân. Ảnh: Thùy Linh

Trong hai ngày 30 và 31/7, tại tỉnh Quảng Ninh, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII với chủ đề "Công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội".

Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh, đại diện Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp cùng nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh vai trò của công tác quản lý Nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và từng bước triển khai các chương trình, dự án điện hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, cùng với việc phát triển điện hạt nhân, tiềm năng ứng dụng của công nghệ hạt nhân trong phát triển kinh tế - xã hội còn rất lớn, từ chọn tạo giống cây trồng, bảo quản sau thu hoạch đến các lĩnh vực y tế tiên tiến. 

Vì vậy, các cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ sở y tế cần đẩy mạnh đưa các công nghệ mới vào thực tiễn, góp phần phát huy hiệu quả của năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển đất nước.

Ông cho biết, hệ thống pháp luật về năng lượng nguyên tử đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm triển khai Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 và Chiến lược phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Trong đó, nhiều chương trình, đề án quan trọng đang được triển khai, bao gồm Đề án đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực năng lượng nguyên tử đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Nhấn mạnh vai trò then chốt của nguồn nhân lực, Bộ trưởng cho rằng đào tạo phải đi trước một bước để đáp ứng yêu cầu vận hành các nhà máy điện hạt nhân trong tương lai cũng như triển khai hiệu quả các ứng dụng của năng lượng nguyên tử.

Ông cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đang thúc đẩy hợp tác với nhiều đối tác quốc tế, trong đó có Liên bang Nga và Tập đoàn Rosatom nhằm tăng cường nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này.

Đánh giá Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII là diễn đàn quan trọng, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng đây là dịp để các cơ quan quản lý, địa phương, chuyên gia, tổ chức quốc tế, cơ sở bức xạ và cơ sở hạt nhân cùng đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ, hạt nhân; trao đổi kinh nghiệm, nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Bộ trưởng đề nghị các đại biểu cần tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm.  Đầu tiên là đánh giá việc tổ chức thi hành pháp luật về năng lượng nguyên tử sau khi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 có hiệu lực; cần làm rõ kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc và đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật.

Đề nghị các chuyên gia, các tổ chức quốc tế chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về xây dựng cơ quan pháp quy độc lập, nâng cao năng lực thẩm định, thanh tra, giám sát và chuẩn bị hạ tầng pháp quy cho chương trình điện hạt nhân.

Thứ hai là nâng cao năng lực cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, năng lực kỹ thuật, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế; đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng các tiêu chuẩn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và yêu cầu triển khai chương trình điện hạt nhân.

Cuối cùng cần tập trung trao đổi kinh nghiệm tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân và các tổ chức quốc tế; xây dựng văn hóa an toàn; bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thanh sát hạt nhân, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận nhiều vấn đề trọng tâm tại phiên toàn thể và hai phiên chuyên đề, tập trung vào hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn bức xạ và hạt nhân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường hợp tác quốc tế, bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.