(Thanh tra) - Trên cơ sở yêu cầu hoàn thiện hệ thống quy định nội bộ, bảo đảm phù hợp với các quy định mới của Đảng và pháp luật Nhà nước, Thanh tra Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định số 222/QĐ-TTCP ngày 3/4/2026 kèm theo Quy chế về chế độ nghỉ hằng năm, nghỉ lễ, nghỉ tết, nghỉ ốm đau, nghỉ thai sản, nghỉ việc riêng và nghỉ không hưởng lương đối với công chức, viên chức và người lao động trong toàn ngành.
Theo Vụ Tổ chức cán bộ (Thanh tra Chính phủ), việc xây dựng và ban hành quy chế mới là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh nhiều văn bản pháp luật quan trọng đã được sửa đổi, bổ sung, như Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Luật Cán bộ, công chức năm 2025, cùng các nghị định hướng dẫn thi hành.
Đặc biệt, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 109/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ đã làm thay đổi đáng kể quy mô, tổ chức bộ máy của cơ quan. Số lượng đơn vị trực thuộc tăng, kéo theo số lượng công chức, viên chức và người lao động cũng gia tăng, đòi hỏi phải có một quy chế mới thống nhất, chặt chẽ và phù hợp thực tiễn.
Quy chế mới thay thế Quyết định số 333/QĐ-TTCP ngày 14/6/2024, qua đó khắc phục những điểm không còn phù hợp, đồng thời bổ sung nhiều nội dung quan trọng, sát với yêu cầu quản lý hiện nay.
Trong quá trình xây dựng, Vụ Tổ chức cán bộ đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi từ các vụ, cục, đơn vị trực thuộc. Tổng cộng có 21 ý kiến tham gia, trong đó nhiều ý kiến góp ý cụ thể vào các nội dung như: trình tự, thủ tục nghỉ phép, thẩm quyền phê duyệt, chế độ nghỉ đi nước ngoài, cũng như các trường hợp nghỉ đặc thù.
Trên cơ sở đó, cơ quan soạn thảo đã nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý, hoàn thiện dự thảo theo đúng quy trình xây dựng văn bản nội bộ, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và minh bạch.
Quy chế mới được xây dựng theo hướng cụ thể, rõ ràng về từng chế độ nghỉ, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ.
Theo đó, mọi trường hợp nghỉ việc đều phải có đơn và được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trường hợp tự ý nghỉ hoặc nghỉ quá thời gian quy định mà không có lý do chính đáng sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Đối với nghỉ hằng năm, công chức, viên chức và người lao động làm việc đủ 12 tháng được nghỉ 12 ngày, tăng thêm theo thâm niên. Quy chế cũng cho phép nghỉ gộp tối đa 3 năm, đồng thời quy định rõ việc thanh toán tiền nghỉ trong trường hợp không bố trí được thời gian nghỉ do yêu cầu công tác.
Một điểm đáng chú ý của quy chế là quy định cụ thể, chặt chẽ về việc nghỉ hằng năm đi nước ngoài. Theo đó, công chức, viên chức và người lao động phải đăng ký kế hoạch từ đầu năm, thực hiện đầy đủ quy trình xin phép và chỉ được xuất cảnh khi đã có quyết định của cấp có thẩm quyền.
Đặc biệt, các trường hợp đang tham gia đoàn thanh tra, tổ kiểm tra, xác minh hoặc chưa hoàn thành nhiệm vụ sẽ không được xem xét giải quyết nghỉ đi nước ngoài. Quy định này nhằm bảo đảm kỷ luật công vụ, tránh ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng công việc chung.
Đối với đảng viên, việc đi nước ngoài còn phải tuân thủ nghiêm các quy định của Đảng, bao gồm xin phép cấp ủy, thực hiện chế độ báo cáo sau khi trở về.
Quy chế đã cập nhật đầy đủ các quy định mới của pháp luật về bảo hiểm xã hội, đặc biệt là chế độ ốm đau và thai sản.
Theo đó, thời gian nghỉ ốm đau được xác định theo số năm đóng bảo hiểm xã hội; mức hưởng trợ cấp ốm đau được tính bằng 75% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Đồng thời, bổ sung quy định về dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau.
Đối với chế độ thai sản, quy chế quy định rõ trình tự, thủ tục, thời hạn nộp hồ sơ, bảo đảm quyền lợi cho người lao động, đồng thời tăng cường trách nhiệm của đơn vị trong xác nhận và quản lý.
Quy chế nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị trong việc quản lý, bố trí lịch nghỉ, bảo đảm hài hòa giữa quyền lợi của công chức, viên chức, người lao động và yêu cầu nhiệm vụ chính trị.
Các đơn vị có trách nhiệm theo dõi, cập nhật đầy đủ dữ liệu nghỉ phép, thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, đồng thời không được tự ý cho phép nghỉ trái quy định.
Bên cạnh đó, Vụ Tổ chức cán bộ được giao nhiệm vụ tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra và tổng hợp tình hình thực hiện, kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung khi cần thiết.
Việc ban hành quy chế mới không chỉ nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của công chức, viên chức và người lao động, mà còn góp phần quan trọng trong việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Thanh tra Chính phủ.
Đây cũng là một bước đi cụ thể trong việc hoàn thiện thể chế nội bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, phục vụ tốt hơn nhiệm vụ thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trong giai đoạn mới.
