Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo Nghị định về phát triển ngành muối thay thế Nghị định số 40/2017/NĐ-CP. Đồ họa: Trang Nguyệt

Kiểm soát quyền lực và ngăn chặn lợi ích cục bộ từ khâu xây dựng chính sách

Quá trình xây dựng dự thảo Nghị định về phát triển ngành muối đã tuân thủ nghiêm ngặt Quy định số 178-QĐ/TW, Nghị quyết số 110/2023/QH15 và Nghị quyết số 126/NQ-CP nhằm đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quyền lực và ngăn ngừa lợi ích nhóm.

Cơ quan soạn thảo đã tiến hành rà soát kỹ lưỡng để văn bản được ban hành đúng thẩm quyền, phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia quản lý. Một điểm nhấn quan trọng trong công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực là dự thảo không đặt ra các thủ tục hành chính mới, không tạo thêm điều kiện đầu tư kinh doanh hay cơ chế xin - cho làm phát sinh chi phí tuân thủ không cần thiết đối với người dân và doanh nghiệp.

Việc thiết kế các quy định tuân thủ pháp luật chuyên ngành hướng tới sự minh bạch, góp phần trực tiếp vào việc phòng ngừa các nguy cơ đầu cơ, thao túng thị trường, gian lận thương mại, vi phạm chất lượng, an toàn thực phẩm và bảo đảm an ninh kinh tế trong lĩnh vực muối.

Cụ thể hóa trách nhiệm thanh tra, kiểm tra tại cơ sở theo quy định của dự thảo

Nhằm hiện thực hóa công tác giám sát và xử lý vi phạm trong thực tiễn, dự thảo Nghị định đã quy định cụ thể trách nhiệm thanh tra, kiểm tra tại Điều 25. Theo điểm b khoản 1 Điều 25 của dự thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ theo dõi, tổng hợp tình hình sản xuất, chế biến, kinh doanh muối, đồng thời trực tiếp hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện các chính sách, pháp luật về phát triển ngành muối trên phạm vi toàn quốc.

Đối với cấp cơ sở, điểm đ khoản 3 Điều 25 của dự thảo quy định UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức thanh tra, kiểm tra trên địa bàn về việc chấp hành pháp luật trong hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh muối.

Khi phát hiện các sai phạm, chính quyền địa phương sẽ trực tiếp xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị lên cơ quan có thẩm quyền để giải quyết triệt để theo đúng quy định của pháp luật. Việc phân cấp rõ ràng này nhằm đảm bảo mọi hoạt động của ngành muối đều được đặt dưới sự giám sát thường xuyên, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh các hành vi vi phạm.

Đồ họa: Trang Nguyệt

Tiếp thu ý kiến về cơ sở pháp lý và hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra trong dự thảo

Trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị định, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu nhiều ý kiến đóng góp quan trọng nhằm củng cố cơ sở pháp lý và làm rõ trách nhiệm trong công tác thanh tra, kiểm tra. Cụ thể, Thanh tra Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị xác định việc xây dựng Nghị định thuộc trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều 14 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Trong khi đó, Bộ Tư pháp đề nghị làm rõ cơ sở pháp lý để xác định dự thảo thuộc điểm b hay điểm c của điều luật này.

Tiếp thu một phần ý kiến, cơ quan soạn thảo đã hoàn thiện hồ sơ và cho rằng dự thảo thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 14. Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo được xây dựng trên cơ sở kế thừa Nghị định số 40/2017/NĐ-CP, chủ yếu quy định các biện pháp tổ chức thực hiện chính sách trong lĩnh vực muối và phân định trách nhiệm giữa các bộ, ngành, địa phương.

Dự thảo không đặt ra chính sách mới thuộc thẩm quyền của Quốc hội, không hạn chế quyền con người, quyền công dân và không điều chỉnh các vấn đề chưa đủ điều kiện xây dựng thành luật. Vì vậy, việc xây dựng, trình Chính phủ dự thảo Nghị định được xác định thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 14 của Luật.

Liên quan trực tiếp đến khâu tổ chức thực hiện, Bộ Nội vụ đã có những góp ý chi tiết nhằm bảo đảm tính khả thi và tuân thủ nguyên tắc phân cấp. Cụ thể, Bộ Nội vụ đề nghị cân nhắc việc sử dụng cụm từ "giám sát" trong quy định về trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng như UBND cấp tỉnh. Tiếp thu ý kiến này, cơ quan soạn thảo đã lược bỏ từ "giám sát", bởi các nhiệm vụ theo dõi, tổng hợp, hướng dẫn và kiểm tra đã phản ánh đầy đủ vai trò quản lý nhà nước, việc giữ lại dễ gây trùng lặp với công tác kiểm tra định kỳ.

Đồng thời, theo đề xuất của Bộ Nội vụ, dự thảo đã bổ sung cụm từ "trên địa bàn" vào điều khoản quy định trách nhiệm của địa phương. Điều này giúp xác định rõ phạm vi UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về sản xuất, chế biến, kinh doanh muối, từ đó xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm một cách triệt để, đúng thẩm quyền và nâng cao hiệu lực quản lý tại cơ sở.