(Thanh tra) - Nhiều nội dung về công tác thanh tra trong Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Luật Phòng, chống rửa tiền cần được sửa đổi, bổ sung nhằm thực hiện chủ trương, thực tế về sắp xếp tổ chức bộ máy cũng như đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Chiều 12/3, Bộ Tư pháp họp Hội đồng thẩm định Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Luật Phòng, chống rửa tiền, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh.
Trình bày Tờ trình dự án Luật, ông Tạ Quang Đôn, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, việc xây dựng, ban hành dự án Luật nhằm sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 và Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 để thực hiện chủ trương và thực tế về sắp xếp tổ chức bộ máy, đáp ứng yêu cầu cấp bách của thực tiễn, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Về cơ sở pháp lý, cùng với việc triển khai thực hiện các nghị quyết của Quốc hội liên quan đến công tác sắp xếp tổ chức bộ máy và đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, dự án Luật còn sửa đổi, bổ sung để thống nhất với Luật Thanh tra năm 2025.
Theo quy định tại Nghị định số 26/2025/NĐ-CP, cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam không còn Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng. Các nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan này trước đây được chuyển cho 3 đơn vị, gồm: Thanh tra Ngân hàng Nhà nước; Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng; Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.
Đặc biệt, các cơ quan, bộ, ngành ngoài các chủ thể quy định tại Điều 7 Luật Thanh tra năm 2025 không còn thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành.
Mặt khác, khoản 5 Điều 7 Luật Thanh tra năm 2025 giao Chính phủ quy định “Tổ chức và hoạt động cụ thể của cơ quan thanh tra quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều này”. Do vậy, tổ chức và hoạt động cụ thể của Thanh tra Ngân hàng do Chính phủ quy định. Quy định tại Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 là không còn phù hợp.
Cuộc họp đã nhận được nhiều ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định. Trong đó, nội dung liên quan đến công tác thanh tra được các đại biểu quan tâm, góp ý.
Khoản 6 Điều 2 dự án Luật (bổ sung Điều 58a vào sau điều 58 Luật Phòng, chống rửa tiền) quy định như sau:
“Điều 58a. Trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ
1. Thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của các bộ không có thanh tra bộ, trong đó có căn cứ vào kết quả đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền, kết quả đánh giá rủi ro về rửa tiền của đối tượng báo cáo đó.
2. Phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, ngành có liên quan định kỳ thực hiện đánh giá, cập nhật rủi ro về rửa tiền quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 7 của Luật này”.
Góp ý tại cuộc họp, bà Nguyễn Minh Thùy, Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, điều chỉnh theo hướng không quy định trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ như tại Điều 58a của dự án Luật.
Theo lý giải của đại diện Thanh tra Chính phủ, tại điểm đ khoản 1 Điều 10 Luật Thanh tra số năm 2025 đã quy định nhiệm vụ, quyền của Thanh tra Chính phủ: “Thanh tra việc chấp hành pháp luật trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của bộ không có thanh tra bộ”.
Đồng thời, tại Điều 7 Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 đã quy định trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, ngành trong việc chủ trì, phối hợp đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền.
Bên cạnh đó, đối với nội dung tại khoản 3 Điều 1 dự án Luật (sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 51 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, rà soát và có thuyết minh cụ thể trong hồ sơ dự án Luật.
Đại diện Bộ Tài chính đề nghị tại khoản 3 Điều 27 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 chỉnh sửa như sau: “Kho bạc Nhà nước mở tài khoản tại Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước” để bảo đảm thống nhất với quy định tại khoản 2 Điều 64 Luật Ngân sách nhà nước năm 2025.
Đối với dự thảo Luật Phòng, chống rửa tiền, tại khoản 1 Điều 4, đại diện này đề nghị bổ sung tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa thuộc đối tượng báo cáo.
Về công tác thanh tra, đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh, hiện nay công tác thanh tra được chuyển về Thanh tra Chính phủ, tuy nhiên tại Bộ Tài chính còn đầu mối thanh tra tại Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Thanh tra Chứng khoán Nhà nước). Do đó, ông đề nghị xem xét sửa khoản 2 Điều 51 để phù hợp với Luật Thanh tra.
Cụ thể, sửa đổi như sau: “2. Thanh tra, kiểm tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực chứng khoán; phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Công an thanh tra, kiểm tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa”.
Đại diện Bộ Công Thương đề nghị bổ sung “Sở giao dịch hàng hóa” vào nhóm đối tượng báo cáo tại khoản 2 Điều 4 Luật Phòng, chống rửa tiền nhằm tăng cường giám sát dòng tiền, phát hiện sớm các giao dịch bất thường, đồng thời bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu quản lý rủi ro trong bối cảnh hội nhập kinh tế.
Mặt khác, không quy định trách nhiệm của Bộ Công Thương đối với việc quản lý đối tượng báo cáo là các tổ chức, cá nhân kinh doanh kim loại quý, đá quý.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự án Luật; lùi thời hạn trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10/2026 để có thêm thời gian nghiên cứu, chỉnh lý toàn diện.
Theo Thứ trưởng, phạm vi sửa đổi của dự án Luật hiện còn khá hẹp, trong khi có nhiều ý kiến đại biểu băn khoăn về quy định liên quan đến công tác thanh tra, đặc biệt trong lĩnh vực chứng khoán.
“Phải loại trừ chức năng thanh tra của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tại Điều 58 để tránh việc thanh tra lại các nội dung về chứng khoán”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Vì vậy, cần rà soát để tránh chồng chéo nhiệm vụ giữa các cơ quan. Đặc biệt, về bố cục, Thứ trưởng đề nghị đưa phần trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ lên đầu tiên, sau đó mới đến các bộ, ngành khác.
Bên cạnh đó, xem xét bỏ quy định liên quan đến vàng, trang sức, mỹ nghệ theo đề nghị của Bộ Tài chính.
Dự án Luật cần bảo đảm phù hợp với yêu cầu quản lý trong nước và các cam kết, chuẩn mực quốc tế. Do đó, cần rà soát lại các nhiệm để không trùng lặp hay chồng chéo nhiệm vụ của các bộ, ngành; sửa đổi, bổ sung toàn diện các nội dung còn mâu thuẫn, chưa phù hợp.
