(Thanh tra) - Đẩy mạnh chuyển đổi số từ phương thức thủ công sang giám sát tự động, công tác kiểm tra, điều phối bay được kỳ vọng sẽ chính xác, kịp thời và hạn chế tối đa nguy cơ trục lợi.
Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam về vận tải hàng không mang đến nhiều bước tiến trong công tác quản lý Nhà nước. Trong đó phải kể đến việc thắt chặt công tác kiểm tra, giám sát từ điều kiện kinh doanh, năng lực tài chính, cho đến việc minh bạch hóa công tác điều phối giờ bay và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thông qua ứng dụng công nghệ số.
Nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý, dự thảo Nghị định đã bổ sung các quy định mới yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng không phải báo cáo định kỳ hàng năm về việc duy trì các điều kiện kinh doanh.
Cụ thể, các doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng không thương mại và chuyên dùng sẽ bắt buộc phải rà soát và nộp báo cáo việc đáp ứng điều kiện giấy phép về Cục Hàng không Việt Nam trước ngày 30/4 của năm kế tiếp. Thời hạn nộp báo cáo này được thiết kế có chủ đích để tương thích với kỳ hạn nộp báo cáo tài chính đã được kiểm toán chấp nhận toàn phần, qua đó cung cấp dữ liệu minh bạch để cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát việc duy trì mức vốn tối thiểu của doanh nghiệp.
Cơ chế giám sát định kỳ này sẽ là công cụ hữu hiệu giúp cơ quan Nhà nước kịp thời phát hiện các rủi ro từ sớm, kiên quyết ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp không còn đủ điều kiện pháp lý và năng lực tài chính nhưng vẫn tiếp tục hoạt động trên thị trường.
Một điểm mới trong công tác giám sát của dự thảo là việc luật hóa yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số vào quản lý điều phối giờ cất hạ cánh (slot). Theo đó, Cục Hàng không Việt Nam được giao trách nhiệm trực tiếp tổ chức thực hiện kiểm tra, giám sát công tác quản lý slot, đồng thời phải chủ trì đầu tư hệ thống phần mềm và cơ sở dữ liệu số hóa chuyên biệt phục vụ nhiệm vụ này.
Chức năng giám sát thực địa được phân cấp mạnh mẽ cho các Cảng vụ hàng không chịu trách nhiệm theo dõi sát sao việc sử dụng slot của các hãng tại cảng và báo cáo định kỳ. Song song đó, người khai thác cảng hàng không cũng bắt buộc phải đầu tư hệ thống phần mềm tự động tiếp nhận và xử lý dữ liệu khai thác thực tế của các chuyến bay.
Việc Cục Hàng không cấp quyền truy cập hệ thống phần mềm quản lý slot cho các hãng bay, cảng vụ và doanh nghiệp điều hành bay sẽ tạo ra một mạng lưới giám sát chéo tự động, đảm bảo tính công khai, minh bạch tuyệt đối và triệt tiêu các nguy cơ gian lận, trục lợi hạ tầng.
Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định còn đưa quyền lợi của hành khách trở thành một mục tiêu trọng tâm của công tác kiểm tra, giám sát. Các hãng hàng không Việt Nam có nghĩa vụ phải gửi bản Điều lệ vận chuyển hàng không cho Cục Hàng không Việt Nam chậm nhất 7 ngày kể từ ngày ban hành để cơ quan này trực tiếp kiểm tra, giám sát việc thực hiện trách nhiệm của người vận chuyển.
Cùng với đó, các hãng bay bắt buộc phải xây dựng và công bố công khai tiêu chuẩn dịch vụ vận tải hàng không thương mại thường lệ trên trang thông tin điện tử, bao gồm cam kết về tỷ lệ đúng giờ, quy trình hoàn vé cũng như các nghĩa vụ bồi thường khi chậm, hủy chuyến.
Nhờ đó, Cục Hàng không Việt Nam sẽ liên tục tổ chức kiểm tra, giám sát và đánh giá thực tế mức độ tuân thủ của các hãng hàng không, qua đó tạo ra hành lang pháp lý vững chắc giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.
Nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam về vận tải hàng không, Thanh tra Chính phủ đã có những ý kiến đóng góp quan. Theo đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị ban soạn thảo phân tích và đánh giá một cách toàn diện cả những tác động tích cực lẫn tiêu cực đối với các nội dung chính sách mới.
Đối với định hướng phát triển chung của ngành, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Tờ trình dự thảo Nghị định phải quy định rõ việc lựa chọn phương pháp và công nghệ chuyển đổi số đảm bảo phù hợp với xu hướng phát triển của hàng không dân dụng quốc tế, trong đó cần đặc biệt ưu tiên áp dụng các công nghệ tiên tiến do Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) và các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên khuyến cáo áp dụng.
Đáng chú ý, để tăng cường hiệu quả quản lý Nhà nước và phòng ngừa rủi ro trong công tác cấp Giấy phép, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh sự cần thiết phải nghiên cứu để thiết lập các quy định cụ thể về giám sát riêng biệt đối với từng loại hình khai thác, bao gồm vận tải hàng không thương mại, hàng không chuyên dùng và hàng không chung cho phù hợp với tiêu chuẩn của ICAO. Đồng thời, toàn bộ hồ sơ, trình tự và thủ tục cấp phép hoạt động vận tải hàng không phải được quy định một cách chặt chẽ, rõ ràng và minh bạch.
Tiếp thu nghiêm túc các góp ý mang tính xây dựng này, cơ quan soạn thảo cam kết sẽ làm rõ cơ sở và thực hiện đánh giá tác động chính sách đầy đủ trong tờ trình gửi Chính phủ. Song song đó, cơ quan soạn thảo cũng đã trực tiếp chỉnh sửa các quy định trong dự thảo Nghị định để quy trình giám sát của Cục Hàng không Việt Nam tương thích và phù hợp với từng loại Giấy phép cũng như loại hình khai thác thực tế của doanh nghiệp.
