Nhiều kết quả nổi bật tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" do quy định pháp luật

Trong nhiệm kỳ của Chính phủ từ năm 2020 đến năm 2025, đặc biệt là trong năm 2025, nhiệm vụ rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" về thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách đã đạt nhiều kết quả nổi bật với sự chỉ đạo sát sao, liên tục của Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và sự vào cuộc, tham gia của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương.

Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị được ban hành đã đề ra các cơ chế, chính sách tạo đột phá cho công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, được thể chế hóa tại các văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Chính phủ.

Tính công khai, minh bạch trong xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật ngày càng được nâng cao. Việc tham vấn chính sách, lấy ý kiến người dân, doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý trong xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật luôn được chú trọng tăng cường thông qua nhiều phương thức khác nhau, trong đó Cổng Pháp luật quốc gia đóng vai trò là một kênh thông tin, cầu nối quan trọng để Nhân dân, các cơ quan, tổ chức kịp thời đóng góp, bảo đảm các quy định pháp luật bám sát thực tiễn. Các Bộ, cơ quan được giao chủ trì soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật có trách nhiệm tiếp thu, giải trình và công khai việc tiếp thu, giải trình tới các cá nhân, tổ chức liên quan.

Các chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức tham gia công tác xây dựng pháp luật được quan tâm thỏa đáng, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ cho nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện pháp luật, thể chế.

Sự phối hợp giữa Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan có liên quan trong xây dựng pháp luật ngày càng chặt chẽ, có hiệu quả hơn, trong đó Bộ, cơ quan được giao chủ trì soạn thảo dự án luật, nghị quyết có trách nhiệm tham vấn với các cơ quan của Quốc hội từ khâu xây dựng chính sách nhằm tạo sự đồng thuận, thống nhất giữa Chính phủ, Quốc hội ngay từ giai đoạn đầu của quy trình xây dựng, ban hành luật, nghị quyết.

Công tác rà soát, xử lý khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" do quy định pháp luật đạt kết quả tích cực với một số lượng lớn các phản ánh, kiến nghị trong giai đoạn từ năm 2020 – 2025 đã được xem xét, xử lý. Kết quả rà soát trở thành cơ sở, nguồn dữ liệu đáng tin cậy cho nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, pháp luật, bảo đảm kịp thời sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản quy phạm pháp luật.

Một số tồn tại, hạn chế

Bên cạnh những kết quả đạt được, nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, rà soát, xử lý các khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" trong năm 2025 và cả nhiệm kỳ vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần tập trung khắc phục: Khối lượng lớn các văn bản quy phạm pháp luật cần được sửa đổi, bổ sung trong khi nguồn lực còn hạn chế nên một số hồ sơ dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chưa bảo đảm yêu cầu chất lượng, thời hạn.

Các bộ, cơ quan phải xử lý số lượng lớn các kiến nghị, khó khăn, vướng mắc nên còn xảy ra tình trạng chậm xử lý, chưa bảo đảm kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, "điểm nghẽn" trong quy định pháp luật, thời hạn; tình trạng chậm ban hành các văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết đã được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua chưa được khắc phục triệt để…

Tập trung 6 mục tiêu trong quý I và năm 2026

Ban Chỉ đạo yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khi triển khai thực hiện các nhiệm vụ trong Quý I và năm 2026 phải bảo đảm 06 mục tiêu:

Đề cao trách nhiệm, phát huy vai trò của người đứng đầu, Bộ trưởng các Bộ, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trực tiếp chỉ đạo tập trung, tổ chức thực hiện công tác xây dựng pháp luật. Các đồng chí Lãnh đạo Chính phủ phụ trách lĩnh vực tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo Bộ trưởng, trưởng ngành trong công tác rà soát, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Tiếp tục xác định thể chế là "đột phá của đột phá" để có cơ chế đầu tư phù hợp, ưu tiên bố trí nguồn lực, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm khác tương xứng.

Tập trung cho công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật để "chuyển đổi trạng thái" của thể chế từ "điểm nghẽn của điểm nghẽn" trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia và động lực, nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Xoay chuyển tình thế trong huy động các nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo, trong đó lưu ý tập trung huy động các nguồn lực để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới.

Đổi mới tư duy xây dựng pháp luật từ "không quản được thì cấm" sang "kiến tạo phát triển", bảo đảm chất lượng, hiệu quả hơn, thực hiện "ai làm tốt nhất thì giao", tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính.

Xác định rõ tinh thần xây dựng thể chế, pháp luật để tạo động lực cho xây dựng, phát triển đất nước là chiến lược, là cơ bản, lâu dài và "phòng, chống là thường xuyên, quan trọng", phục vụ công tác quản lý trên các lĩnh vực.

Không để tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư"

Về triển khai nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo trong quý I và năm 2026, Ban Chỉ đạo yêu cầu các bộ, cơ quan, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, các Bộ trưởng, trưởng ngành, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo việc xây dựng, hoàn thiện thể chế của ngành mình, lĩnh vực, địa bàn mình phụ trách; đề cao vai trò, tinh thần chủ động, chịu trách nhiệm toàn diện, tập trung thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao, trong đó bảo đảm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, không để tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư", tập trung xử lý dứt điểm tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết trong tháng 1/2026.

Tiếp tục hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm xác định chính xác nội dung, thực hiện phương án xử lý và thời gian xử lý đối với những nội dung được xác định là khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, nhất là nội dung liên quan đến chính quyền địa phương 2 cấp và các vướng mắc, khó khăn trong các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.

Tập trung rà soát kỹ các quy định của pháp luật để phục vụ cho việc xây dựng và hoàn thiện các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội; đồng thời, chuẩn bị kỹ nội dung các hồ sơ dự án luật, nghị quyết phục vụ các phiên họp Chính phủ về chuyên đề xây dựng pháp luật, bảo đảm chất lượng, thời hạn theo quy định.

Bộ Tư pháp – Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo hoàn thiện, nâng cấp Hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm kết nối, liên thông, kịp thời xử lý, giải quyết các kiến nghị của người dân, doanh nghiệp, góp ý của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung".