Ngành Kiểm sát ban hành quy chế mới về hoạt động thanh tra. Ảnh: VKSND tối cao

Viện trưởng VKSND tối cao vừa có Quyết định số 108/QĐ-VKSTC ban hành quy chế hoạt động thanh tra trong ngành Kiểm sát nhân dân (KSND). Quy chế này quy định về mục tiêu, nguyên tắc, thẩm quyền cũng như nhiệm vụ, quyền hạn của người ban hành quyết định thanh tra, của đoàn thanh tra; đồng thời xác định rõ quyền và nghĩa vụ của đối tượng thanh tra cùng với trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra trong ngành KSND.

Hoạt động thanh tra trong ngành được thực hiện theo các quy định tại quy chế này; trong trường hợp chưa được quy định thì áp dụng theo Luật Thanh tra năm 2025 và các quy định pháp luật có liên quan. Quy chế áp dụng đối với VKSND các cấp; công chức, viên chức, người lao động trong ngành và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; trong khi đó, VKS quân sự thực hiện hoạt động thanh tra theo quy định của pháp luật và của Bộ Quốc phòng.

Về mục đích, quy chế nêu rõ hoạt động thanh tra nhằm phát hiện những hạn chế, bất cập trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật cũng như các quy định của ngành để kiến nghị với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền các giải pháp khắc phục; đồng thời góp phần phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật, qua đó hỗ trợ cơ quan, đơn vị, cá nhân thực hiện đúng quy định. Bên cạnh đó, việc thanh tra còn nhằm phát huy các yếu tố tích cực, góp phần kiểm soát quyền lực, nâng cao hiệu lực và hiệu quả trong quản lý Nhà nước cũng như quản lý nội bộ của ngành; đồng thời bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Hoạt động thanh tra trong ngành KSND được tiến hành trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc nhất định, trong đó đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Viện trưởng VKSND tối cao; đồng thời bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc theo quy định tại Điều 4 Luật Thanh tra năm 2025 và Điều 7 Luật Tổ chức VKSND năm 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025).

Cùng với đó, hoạt động này phải bảo đảm kỷ cương, kỷ luật theo Điều 23 Luật Thanh tra năm 2025 và bảo đảm kiểm soát quyền lực thông qua cơ chế giám sát đối với đoàn thanh tra hoặc các cơ chế khác theo quy định của pháp luật.

Mặt khác, quy chế cũng xác định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, bao gồm những hành vi theo Điều 6 Luật Thanh tra năm 2025, cũng như hành vi tiết lộ bí mật Nhà nước, bí mật công tác hoặc thông tin chưa được công khai theo quy định của pháp luật và của ngành.

Thanh tra VKSND tối cao kiểm tra theo kế hoạch tại VKSND TP Cần Thơ. Ảnh: VKSND tối cao

Xác định cụ thể thẩm quyền và đối tượng thanh tra

Liên quan đến thẩm quyền và đối tượng thanh tra, quy chế quy định Viện trưởng VKSND tối cao thực hiện thanh tra đối với các đơn vị thuộc VKSND tối cao; đối với công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý từ cấp vụ và tương đương trở xuống và người lao động thuộc cơ quan này; đồng thời thanh tra đối với VKSND cấp tỉnh và đối với Viện trưởng, Phó Viện trưởng VKSND cấp tỉnh; cũng như các đối tượng khác khi có yêu cầu hoặc để làm rõ những vấn đề liên quan.

Trong khi đó, Viện trưởng VKSND cấp tỉnh thực hiện thanh tra đối với các đơn vị cấp phòng trực thuộc; đối với công chức, người lao động thuộc cấp mình, trừ Viện trưởng và Phó Viện trưởng; đồng thời thanh tra đối với VKSND khu vực và đội ngũ lãnh đạo, công chức, người lao động thuộc đơn vị này. Thanh tra VKSND có trách nhiệm tham mưu, giúp Viện trưởng cùng cấp trong việc tổ chức thanh tra đối với các đối tượng nêu trên.

Về nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành, thanh tra tập trung vào việc kiểm tra kết quả chấp hành pháp luật và các quy định của ngành trong các lĩnh vực như công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành; thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp; công tác tổ chức cán bộ, thi đua, khen thưởng, văn hóa ứng xử khi thi hành công vụ, kỷ luật nội vụ và các hoạt động quản lý nội bộ khác; quản lý, sử dụng tài chính công và tài sản công; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; thực hiện dân chủ ở cơ sở; cũng như các nhiệm vụ khác theo yêu cầu của Viện trưởng.

Về hình thức, thanh tra được tiến hành theo kế hoạch đã được phê duyệt hoặc tiến hành đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc theo yêu cầu quản lý; đồng thời có thể được thực hiện trực tiếp, trực tuyến từ xa dựa trên dữ liệu điện tử hoặc kết hợp các hình thức này, trong đó phương án phải được nêu rõ trong kế hoạch để người có thẩm quyền xem xét.

Bên cạnh đó, Quy chế cũng quy định về thời hạn thanh tra, theo đó thời gian cụ thể do người ra quyết định thanh tra xác định nhưng không vượt quá giới hạn nhất định: đối với đoàn thanh tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao là không quá 45 ngày, trường hợp phức tạp được gia hạn một lần không quá 30 ngày; đối với đoàn thanh tra cấp tỉnh là không quá 30 ngày, trường hợp phức tạp được gia hạn một lần không quá 15 ngày; đồng thời thời gian tạm dừng thanh tra không tính vào thời hạn thực hiện.

Quy chế có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký và thay thế Quyết định số 186/QĐ-VKSTC ngày 10/6/2024 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc ban hành Quy chế hoạt động thanh tra trong ngành Kiểm sát nhân dân.