(Thanh tra) - Nhằm nâng cao chất lượng quản lý tài chính công và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 25/2017/NĐ-CP về Báo cáo tài chính Nhà nước quy định rõ trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các cơ quan đầu ngành, cùng các chế tài tạm đình chỉ chi ngân sách đối với đơn vị thiếu trung thực hoặc chậm trễ trong cung cấp thông tin.
Việc xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 25/2017/NĐ-CP không chỉ nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý về kế toán Nhà nước mà còn là giải pháp then chốt để tăng cường tính minh bạch, kỷ cương trong quản lý tài chính công. Dự thảo hướng tới mục tiêu ngăn chặn từ sớm, từ xa các biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, đảm bảo mọi nguồn lực của Nhà nước được phản ánh trung thực, đầy đủ trên Báo cáo tài chính Nhà nước.
Theo quy định tại Điều 20 của dự thảo Nghị định, công tác kiểm tra, giám sát được đặt lên hàng đầu như một nhiệm vụ trọng tâm của các cấp quản lý nhằm đảm bảo chất lượng thông tin đầu vào cho Báo cáo tài chính Nhà nước.
Cụ thể, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác ở Trung ương có trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức kiểm tra, giám sát công tác kế toán cũng như việc cung cấp thông tin tài chính tại đơn vị mình và các đơn vị kế toán cấp dưới (nếu có).
Hoạt động này là nhằm làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân trong từng khâu thực hiện, đồng thời xác nhận tính trung thực, khách quan và minh bạch của thông tin trước khi gửi về Kho bạc Nhà nước. Việc quy định rõ trách nhiệm này giúp nâng cao tính tự giác và kỷ luật của các đơn vị, giảm thiểu rủi ro sai lệch số liệu hoặc cố tình che giấu thông tin tài chính.
Tương tự đối với phạm vi địa phương, Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh được giao trọng trách chỉ đạo và tổ chức kiểm tra, giám sát công tác kế toán tại các cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc phạm vi quản lý của địa phương mình. Hoạt động này phải được thực hiện theo đúng hướng dẫn của Bộ Tài chính nhằm đảm bảo sự thống nhất trên toàn quốc.
Ngoài ra, Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh còn có nhiệm vụ chỉ đạo Sở Tài chính phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước khu vực để rà soát, đối chiếu các thông tin tổng hợp, từ đó đảm bảo tính hợp lý và đầy đủ của Báo cáo tài chính Nhà nước tỉnh.
Sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương trong công tác kiểm tra, giám sát là nhân tố quan trọng giúp ngăn chặn các hành vi trục lợi hoặc sử dụng ngân sách sai mục đích không được báo cáo đầy đủ.
Để tăng cường tính răn đe và phòng, chống các hành vi tiêu cực trong việc cung cấp dữ liệu, dự thảo Nghị định đã cụ thể hóa các chế tài xử lý vi phạm tại Điều 17 và Điều 18. Trong trường hợp các cơ quan, đơn vị, tổ chức không chấp hành đầy đủ hoặc không kịp thời chế độ cung cấp thông tin theo quy định, Kho bạc Nhà nước có quyền báo cáo và đề nghị cơ quan tài chính có thẩm quyền thực hiện tạm đình chỉ chi ngân sách Nhà nước đối với các cơ quan, đơn vị, tổ chức đó.
Đồng thời, nếu cơ quan, đơn vị cấp trên có văn bản giải trình và chứng minh được nguyên nhân chậm trễ hoặc vi phạm là do lỗi của đơn vị kế toán cấp dưới, cơ quan tài chính sẽ chỉ thực hiện dừng chi ngân sách đối với chính đơn vị kế toán cấp dưới đó. Việc chi trả chỉ được thực hiện trở lại bình thường khi các đơn vị đã chấp hành đầy đủ các quy định về cung cấp thông tin tài chính.
Dự thảo Nghị định cũng chú trọng đến việc nâng cao giá trị pháp lý bằng cách chuyển các quy định về nguyên tắc lập và yêu cầu đối với Báo cáo tài chính Nhà nước từ các Thông tư hướng dẫn lên cấp Nghị định. Tại Điều 7, dự thảo quy định thông tin trên báo cáo phải phản ánh trung thực, khách quan, đảm bảo tính nhất quán, liên tục và có khả năng so sánh qua các kỳ báo cáo.
Việc công khai Báo cáo tài chính Nhà nước tại Điều 15 cũng là một vũ khí quan trọng trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Theo đó, Bộ Tài chính và Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh phải thực hiện công khai các thông tin về tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động tài chính trên các cổng thông tin điện tử. Điều này cũng phù hợp với các chủ trương của Đảng về tăng cường kỷ cương, kỷ luật tài chính và đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công.
Trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 25/2017/NĐ-CP, Thanh tra Chính phủ đã đóng góp nhiều ý kiến quan trọng nhằm đảm bảo tính chặt chẽ, thống nhất và bảo mật thông tin tài chính quốc gia.
Về nguyên tắc lập báo cáo tại Điều 7, Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung nội dung yêu cầu thông tin phải được trình bày phù hợp với yêu cầu quản lý. Đây là kiến nghị nhằm kế thừa các quy định đã được thực hiện ổn định tại Thông tư số 133/2018/TT-BTC, đảm bảo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc trình bày số liệu.
Đặc biệt, đối với quy định về công khai thông tin tại Điều 15, cơ quan thanh tra kiến nghị bổ sung cụm từ "và các tài liệu, số liệu theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật Nhà nước". Việc này giúp dự thảo Nghị định tương thích với Luật Ngân sách Nhà nước và các quy định hiện hành về bảo vệ bí mật quốc gia.
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng đề xuất rà soát lại các hình thức công khai như niêm yết tại trụ sở hoặc phát hành ấn phẩm để tránh trùng lặp hoặc thiếu sót so với các văn bản pháp luật liên quan. Bộ Tài chính đã tiếp thu các ý kiến này để hoàn thiện dự thảo, góp phần vừa đảm bảo tính minh bạch, vừa giữ vững an ninh dữ liệu tài chính.
