Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: TH

Theo ông Vũ Đức Hoan, quyền KN, quyền TC là những quyền hiến định cơ bản. Thông qua thực hiện quyền KNTC và hoạt động giải quyết KNTC công dân không chỉ thực hiện việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà qua đó còn góp phần tích cực vào hoạt động quản lý Nhà nước và xã hội. KNTC và hoạt động giải quyết KNTC là những hoạt động nhằm bảo đảm pháp chế, thượng tôn pháp luật trong hoạt động của các các cơ quan Nhà nước và của công dân.

“Trên thực tế, vấn đề KNTC và giải quyết KNTC còn nhiều bất cập. Mặc dù thời gian qua đã thu được nhiều kết quả tích cực với nhiều vụ việc KNTC kéo dài, phức tạp được giải quyết nhưng nhìn chung tình hình KNTC vẫn có nhiều diễn biến phức tạp. Dưới góc độ lý thuyết và thực tiễn pháp lý đã đặt ra nhiều vấn đề cần phải được tiếp tục hoàn thiện pháp luật về kiểm soát XĐLI trong đó có hoạt động giải quyết KNTC”, ông Hoan nhận định.

Hiện tượng “cả họ làm quan” nổi lên gần đây ở nhiều địa phương là một thách thức nghiêm trọng cho người dân khi thực hiện quyền KNTC. Ông Hoan đặt vấn đề: Liệu những quyết định giải quyết KN, kết luận TC có đảm bảo tính khách quan, đúng đắn khi mà người bị TC, bị KN lại là người thân thích của người có thẩm quyền giải quyết KNTC? Hoặc người bị KN, bị TC lại chính là người được người có thẩm quyền giải quyết KNTC đề bạt, bổ nhiệm trước đây? Đó chính là một trong những tình huống XĐLI điển hình mà pháp luật về KNTC đã không dự liệu, tạo ra những khoảng trống pháp lí ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết KNTC, không bảo đảm nguyên tắc khách quan, dân chủ thời gian qua.

Ông Vũ Đức Hoan cho rằng, để kiểm soát XĐLI trong hoạt động giải quyết KNTC cần có cơ chế cho phép các chủ thể liên quan được KNTC và giải quyết các KNTC về XĐLI. Thông qua cơ chế này Nhà nước có thể phát hiện và xử lý kịp thời các tình huống XĐLI, còn các đối tượng liên quan có thể bảo vệ được quyền lợi chính đáng của mình thông qua việc khiếu kiện với các cơ quan có thẩm quyền.

Vì vậy, pháp luật về kiểm soát XĐLI trong hoạt động công vụ của các quốc gia thường bao gồm quy định về quyền, nghĩa vụ của người KNTC, cơ quan có trách nhiệm giải quyết KNTC; cơ chế xử lý, giải quyết KNTC; quy định chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định về XĐLI trong hoạt động giải quyết KNTC.

Ngoài phần mở đầu và kết luận, tài liệu tham khảo nội dung của báo cáo tổng thuật kết quả nghiên cứu của đề tài gồm: Chương 1. Lý luận về kiểm soát XĐLI trong hoạt động giải quyết KNTC; Chương 2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn kiểm soát XĐLI trong hoạt động giải quyết KNTC; Chương 3. Định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật và một số kiến nghị về kiểm soát XĐLI trong hoạt động giải quyết KNTC.

Bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Viện trưởng Viện CL&KHTT, Ủy viên Phản biện cho rằng, kết quả nghiên cứu của đề tài có giá trị khoa học tốt trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực trạng quy định pháp luật cũng như thực tiễn thực hiện để đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện kiểm soát XĐLI trong hoạt động giải quyết KNTC. Các nội dung và mục tiêu nghiên cứu đã giải quyết khá triệt để theo yêu cầu của thuyết minh. Bên cạnh đó, thông tin tư liệu phong phú; xác thực, cập nhật đầy đủ và có dẫn nguồn rõ ràng; đây cũng là đề tài đầu tiên nghiên cứu về nội dung này nên không bị trùng lặp, có tính mới.

Đề tài cần khoanh lại phạm vi nghiên cứu trong hoạt động giải quyết KNTC hành chính; bổ sung quan niệm về hoạt động giải quyết KNTC (hành chính) và các giai đoạn giải quyết; cần phân tích sâu hơn ý nghĩa của kiểm soát XĐLI trong giải quyết KNTC; đồng thời, bà Hiền lưu ý Ban Chủ nhiệm trình bày cần mạch lạc hơn, hiện còn hơn rời rạc, nhất là Chương I.

Ông Nguyễn Sĩ Giao, Ủy viên Thư ký cũng đánh giá cao kết quả nghiên cứu tại Chương I với thông tin, tư liệu đầy đủ, đảm bảo tính mới và các kết luận đưa ra đủ để làm cơ sở lý luận chung về kiểm soát XĐLI, trong hoạt động giải quyết KNTC; kết quả nghiên cứu của đề tài có giá trị khoa học cao, mở ra những vấn đề mới cần được giải quyết trong thực tiễn hoạt động giải quyết KNTC.

Để có ý nghĩa làm rõ bản chất kiểm soát XĐLI, ông Giao cho rằng, Chủ nhiệm Đề tài cần cân nhắc làm rõ bản chất XĐLI; cần hoàn thiện thêm về cơ chế kiểm soát (kiểm soát cái gì, như thế nào, khi nào kiểm soát)… Mặt khác, bản chất kiểm soát hướng tới mục đích chính là nhận biết dấu hiệu tiềm ẩn, phòng ngừa, nên tập trung nghiên cứu sâu hơn.

Kết luận buổi nghiệm thu, ông Nguyễn Tuấn Khanh, Chủ tịch Hội đồng cho rằng, kết quả nghiên cứu của đề tài có giá trị ứng dụng tốt. Hệ thống giải pháp toàn diện và đồng bộ. Các kiến nghị cụ thể và có tính khả thi cao; có thể làm tài liệu tham khảo cho cán bộ làm công tác giải quyết KNTC… Tuy nhiên, Ban Chủ nhiệm cần tiếp thu, chỉnh sửa, hoàn thiện sản phẩm theo ý kiến góp ý của Hội đồng nghiệm thu.

Với những kết quả đạt được, Hội đồng Nghiệm thu đánh giá đề tài xếp loại xuất sắc.