(Thanh tra) - Việc xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 99/2013/NĐ-CP không chỉ nhằm mục đích đồng bộ hóa hệ thống pháp luật mà còn là bước đi chiến lược trong việc thực hiện các chủ trương của Đảng về tinh gọn bộ máy và cải cách thể chế.
Việc xây dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 99/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp mang ý nghĩa chiến lược trong công tác thanh tra, kiểm tra và phòng chống tham nhũng, tiêu cực thuộc lĩnh vực sở hữu công nghiệp.
Thông qua việc sắp xếp lại tổ chức, minh bạch hóa thẩm quyền xử phạt và xóa bỏ các khâu trung gian, dự thảo không chỉ khắc phục triệt để những khoảng trống pháp lý mà còn hướng tới một nền hành chính liêm chính, phục vụ Nhân dân và chủ động ngăn ngừa các hành vi nhũng nhiễu, sai phạm trong thực thi công vụ.
Điểm nhấn quan trọng của dự thảo lần này là việc triệt để thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy Nhà nước theo tinh thần của Luật Thanh tra năm 2025 và các nghị quyết của Đảng. Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính liêm chính và chuyên nghiệp.
Cụ thể, dự thảo quy định bãi bỏ khoản 1 và khoản 2 Điều 15 về phân định thẩm quyền xử phạt của Thanh tra Khoa học và Công nghệ và Thanh tra Thông tin và Truyền thông. Đồng thời, dự thảo tiến hành bãi bỏ hoàn toàn Điều 16 và Điều 17 của Nghị định số 99/2013/NĐ-CP hiện hành quy định về thẩm quyền xử phạt của hai lực lượng thanh tra này.
Việc sắp xếp lại hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, phục vụ Nhân dân và chủ động ngăn ngừa các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực có thể phát sinh trong quá trình thực thi công vụ.
Nhằm khắc phục những khoảng trống pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật sau khi sắp xếp lại bộ máy, dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp đã có những bước tiến lớn trong quy định về hoạt động kiểm tra.
Điểm nổi bật là dự thảo đã bổ sung quy định cụ thể về thẩm quyền xử phạt cho Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành sở hữu công nghiệp do Bộ trưởng các Bộ Khoa học và Công nghệ, Công Thương, Tài chính và Công an thành lập.
Đặc biệt, tại Điều 15, dự thảo bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ và Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành sở hữu công nghiệp của Cục Sở hữu trí tuệ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm tra trong phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Theo đó, Trưởng đoàn kiểm tra của Cục Sở hữu trí tuệ sẽ được quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền lên đến 200 triệu đồng, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động kinh doanh có thời hạn, cũng như tịch thu tang vật vi phạm ngay trong quá trình làm nhiệm vụ.
Việc giao quyền trực tiếp cho các trưởng đoàn kiểm tra không chỉ đảm bảo sự đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành mà còn giúp lực lượng chức năng bám sát cơ sở, phản ứng nhanh chóng và ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định, Thanh tra Chính phủ đã đóng góp nhiều ý kiến quan trọng nhằm bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và hiệu quả thực thi pháp luật. Cụ thể, Thanh tra Chính phủ đã tập trung góp ý vào bốn nhóm vấn đề trọng tâm:
Thứ nhất, về quy định mức phạt tiền đối với hành vi sản xuất, nhập khẩu hàng hóa vi phạm, Thanh tra Chính phủ chỉ ra thực tế vẫn còn những cách hiểu khác nhau về căn cứ xác định mức phạt. Do đó, đề xuất giữ nguyên nguyên tắc "1,2 lần mức phạt" nhưng cần bổ sung hướng dẫn cụ thể về cách xác định mức phạt theo giá trị hàng hóa, hoặc quy định mức phạt riêng tương tự như Nghị định số 98/2020/NĐ-CP.
Thứ hai, đối với hành vi sử dụng tên doanh nghiệp gây nhầm lẫn, Thanh tra Chính phủ đề nghị xem xét đây là hành vi cạnh tranh không lành mạnh, đồng thời nghiên cứu bổ sung hành vi này vào Điều 14 Nghị định 99/2013/NĐ-CP và quy định cụ thể các biện pháp khắc phục hậu quả.
Thứ ba, nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Thanh tra Chính phủ đề nghị rà soát quy định để đồng bộ với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025, đặc biệt là các hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến tên miền. Đồng thời, cần quy định rõ các tiêu chí xác định hành vi gây nhầm lẫn để làm căn cứ xử phạt chính xác.
Thứ tư, về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, Thanh tra Chính phủ kiến nghị rà soát, điều chỉnh thẩm quyền trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp sao cho phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy theo Nghị quyết số 18-NQ/TW và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; phân định rõ thẩm quyền giữa các cơ quan nhằm tránh tình trạng chồng chéo, trùng lặp.
Việc hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 99/2013/NĐ-CP góp phần quan trọng trong việc đồng bộ hóa hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Các nội dung sửa đổi theo hướng tinh gọn bộ máy, minh bạch hóa thẩm quyền, tăng cường phân cấp, phân quyền đã tạo cơ sở nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra. Qua đó, góp phần phòng ngừa tiêu cực, hạn chế phát sinh sai phạm, bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, phù hợp yêu cầu cải cách thể chế trong giai đoạn hiện nay.
