(Thanh tra) - Việc xây dựng Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam về Nhà chức trách hàng không Việt Nam và quản lý an toàn hàng không đang được khẩn trương hoàn thiện. Trong đó, công tác thanh tra, kiểm tra được cụ thể hóa thông qua các quy định về cơ chế giám sát nghiêm ngặt, phân định rõ thẩm quyền và xử lý quyết liệt các hành vi gian lận.
Nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam về Nhà chức trách hàng không Việt Nam và quản lý an toàn hàng không.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của dự thảo lần này là việc quy định chặt chẽ công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát an toàn cũng như đưa ra các chế tài đối với hành vi gian lận, tiêu cực, qua đó nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng và minh bạch hóa hoạt động hàng không dân dụng.
Theo dự thảo, các hành vi gian lận và cản trở kiểm tra được phân loại là không tuân thủ Mức độ 1 do có nguy cơ cao gây ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn hàng không. Cụ thể, Điều 32 của dự thảo xác định rõ các hành vi thuộc nhóm này bao gồm: Gian lận, giả mạo hoặc cung cấp thông tin sai sự thật trong hồ sơ, tài liệu, dữ liệu liên quan đến việc cấp, sửa đổi, duy trì giấy chứng nhận, phê chuẩn, chấp thuận, công nhận. Đồng thời, hành vi không cho phép, từ chối hoặc cản trở Nhà chức trách hàng không Việt Nam thực hiện kiểm tra, giám sát theo quy định cũng bị xếp vào mức vi phạm này,.
Việc quy định chi tiết các hành vi này tạo cơ sở pháp lý vững chắc góp phần phát hiện, ngăn chặn từ sớm các mầm mống tham nhũng, tiêu cực trong việc xin cấp phép và vận hành hoạt động hàng không.
Để xử lý các vi phạm, dự thảo quy định Nhà chức trách hàng không Việt Nam sẽ áp dụng các biện pháp chế tài nhằm đảm bảo an toàn, bao gồm việc giới hạn hiệu lực của giấy chứng nhận, giấy phép, phê chuẩn; hoặc hạn chế, đình chỉ một phần hay toàn bộ hoạt động của tổ chức, cá nhân.
Ngoài ra, hành vi gian lận, giả mạo hồ sơ, tài liệu trong quá trình đề nghị cấp, gia hạn cũng là căn cứ trực tiếp để cơ quan chức năng ra quyết định thu hồi giấy phép, năng định, giấy chứng nhận và các văn bản phê chuẩn.
Tại dự thảo Nghị định, công tác thanh tra được quy định cụ thể tại Điều 17. Theo đó, Nhà chức trách hàng không Việt Nam có trách nhiệm trực tiếp tổ chức lực lượng Thanh tra Hàng không Việt Nam. Việc tổ chức lực lượng này được thực hiện trên cơ sở tuân thủ các quy định của pháp luật về thanh tra, bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống quản lý nhà nước.
Bên cạnh việc quy định về tổ chức lực lượng thanh tra, dự thảo cũng làm rõ quyền hạn của Giám sát viên an toàn hàng không trong hoạt động kiểm tra, giám sát nhằm phân định rạch ròi chức năng, tránh chồng chéo.
Cụ thể, dự thảo quy định giám sát viên được quyền tiếp cận địa điểm, khu vực, tàu bay, hệ thống trang thiết bị và hồ sơ trong phạm vi nội dung, đối tượng và nhiệm vụ được giao.
Tương tự, việc yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, chứng chỉ hay giải trình cũng chỉ được áp dụng đối với những thông tin liên quan trực tiếp đến nội dung kiểm tra, giám sát. Trong quá trình hoàn thiện, cơ quan soạn thảo đã loại bỏ thẩm quyền yêu cầu cung cấp "vật chứng" nhằm tránh tạo ra sự chồng chéo chức năng với lực lượng thanh tra và có thể dẫn đến việc lạm quyền khi giám sát viên an toàn can thiệp quá sâu vào hoạt động của doanh nghiệp mà không có căn cứ từ Luật.
Ngoài ra, giám sát viên được quyền lập biên bản, kiến nghị xử lý hoặc yêu cầu đình chỉ các hoạt động, phương tiện có nguy cơ uy hiếp trực tiếp đến an toàn hàng không. Khi thi hành công vụ, lực lượng này sử dụng Thẻ giám sát viên để vào các khu vực hạn chế mà không cần cấp Thẻ kiểm soát an ninh, nhưng bắt buộc phải tuân thủ tuyệt đối các quy định về an ninh, an toàn tại cảng.
Trong quá trình tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định, Bộ Xây dựng đã nhận được các nội dung góp ý cụ thể từ Thanh tra Chính phủ về nhiều hạng mục khác nhau nhằm bảo đảm tính đồng bộ và chặt chẽ của dự thảo.
Thứ nhất, về mặt cơ cấu tổ chức và thẩm quyền, Thanh tra Chính phủ đề nghị rà soát lại thẩm quyền của Cục Hàng không Việt Nam trong dự thảo Nghị định khi cơ quan này thực hiện chức năng Nhà chức trách hàng không. Bộ Xây dựng đã ghi nhận tiếp thu ý kiến này và tiến hành rà soát dự thảo nhằm làm rõ ranh giới giữa chức năng quản lý nhà nước và chức năng của nhà chức trách hàng không.
Thứ hai, đối với kỹ thuật soạn thảo và giải thích thuật ngữ, Thanh tra Chính phủ đề nghị sắp xếp các khái niệm về "sự cố", "Quốc gia nơi xảy ra sự cố" và "sự cố nghiêm trọng" ở các vị trí liền mạch để bảo đảm tính logic, liên tục của văn bản. Cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu và sắp xếp lại các định nghĩa theo đúng trình tự của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam.
Thứ ba, liên quan đến các quy định về việc sử dụng hồ sơ điện tử, chữ ký điện tử hoặc chữ ký số, Thanh tra Chính phủ yêu cầu rà soát sự phù hợp của văn bản với quy định tại Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15 và Nghị định số 23/2025/NĐ-CP.
Đối với các quy định về cơ sở y tế khám sức khỏe cho nhân viên hàng không, Thanh tra Chính phủ cũng đề nghị rà soát để bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật chuyên ngành về y tế của Việt Nam. Toàn bộ các ý kiến này đều được Bộ Xây dựng tiếp thu, chỉnh sửa hoặc bổ sung quy định cụ thể vào dự thảo Nghị định.
