Một cuộc kiểm tra của Chi cục Quản lý thị trường Đồng Tháp. Ảnh tư liệu của Chi cục quản lý thị trường tỉnh Đồng Tháp

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389) tỉnh Đồng Tháp, từ ngày 1/5/2025 đến 30/4/2026, các lực lượng chức năng tỉnh đã kiểm tra 166 vụ, xử lý 116 vụ vi phạm, thu phạt nộp ngân sách hơn 2,2 tỷ đồng.

Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm: buôn bán thực phẩm chức năng giả về giá trị sử dụng; kinh doanh mỹ phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc; hàng hóa nhập khẩu có nhãn tiếng nước ngoài nhưng không có nhãn phụ tiếng Việt.

Trong đó, lực lượng quản lý thị trường đã xử lý 102 vụ vi phạm liên quan đến mỹ phẩm với số tiền phạt hơn 479 triệu đồng; ngành Thuế xử lý vi phạm liên quan đến dược phẩm với tổng số tiền thuế và phạt lên đến hơn 1,5 tỷ đồng.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở quy định tại Nghị định số 98/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP và 24/2025/NĐ-CP). Theo đó, hàng hóa được coi là hàng giả khi có ít nhất một trong các chỉ tiêu chất lượng chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn công bố hoặc quy chuẩn kỹ thuật.

Thực tế kiểm tra tại Đồng Tháp cho thấy một nghịch lý: có những mẫu hàng hóa khi kiểm nghiệm chỉ đạt chỉ số chất lượng ở mức 29% (dưới 30%), tức là cực kỳ thấp so với tiêu chuẩn. Tuy nhiên, do thiếu các văn bản hướng dẫn chi tiết hoặc quy chuẩn kỹ thuật cụ thể cho từng loại mặt hàng, việc áp dụng chế tài để khẳng định đây là "hàng giả" vẫn gặp khó khăn, gây ảnh hưởng đến tính răn đe của pháp luật.

Bên cạnh đó, dữ liệu về cấp phép, đăng ký chất lượng hàng hóa của các tổ chức, cá nhân vẫn chưa được công khai đầy đủ và đồng bộ. Điều này tạo ra một "khoảng trống" thông tin lớn đối với cả lực lượng chức năng và người tiêu dùng.

“Khoảng trống” này khiến lực lượng chức năng khó tiếp cận dữ liệu để thẩm tra, xác minh và phát hiện vi phạm từ sớm. Đồng thời, người tiêu dùng lại thiếu công cụ để tự bảo vệ quyền lợi khi không thể tra cứu nhanh chóng chủng loại, số lượng hay chỉ tiêu đăng ký của sản phẩm trên thị trường.

Để giải quyết triệt để những vướng mắc trên, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Đồng Tháp kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tham mưu Chính phủ sửa đổi quy định về ghi nhãn hàng hóa theo hướng quy định rõ mức sai số cho phép, đặc biệt là đối với các loại hàng hóa chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Đồng Tháp đồng thời đề nghị các bộ, ngành chủ quản sớm ban hành đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc quy định cụ thể mức sai số đối với từng mặt hàng thuộc phạm vi quản lý để làm căn cứ pháp lý vững chắc cho việc định danh hàng giả.

Đồng Tháp cũng kiến nghị minh bạch hóa các dữ liệu bằng cách xây dựng và công khai dữ liệu cấp phép các mặt hàng dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng trên Cổng thông tin điện tử. Việc công khai chi tiết về chủng loại, số lượng và các chỉ tiêu đăng ký sẽ giúp lực lượng chức năng kịp thời thẩm tra, xác minh khi có dấu hiệu vi phạm và giúp người dân dễ dàng nhận biết hàng thật - hàng giả.