(Thanh tra) - Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động kinh doanh trực tuyến, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử đã thiết lập nhiều quy định cụ thể về công tác kiểm tra, giám sát, tiếp nhận khiếu nại và phòng, chống các hành vi tiêu cực, vi phạm pháp luật trên môi trường số.
Điều 7 của dự thảo Nghị định, quy định cụ thể phương thức tiếp nhận và giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại. Cụ thể, các nền tảng phải thiết lập ít nhất một phương thức liên hệ trực tuyến, quy định rõ trình tự, thủ tục tiếp nhận và xử lý phản ánh, khiếu nại, thời hạn phản hồi ban đầu, thời hạn giải quyết và các căn cứ để đưa ra quyết định cuối cùng đối với một vụ việc.
Quy định tại khoản 4 Điều 18 của dự thảo yêu cầu hệ thống tiếp nhận và giải quyết khiếu nại trực tuyến trên nền tảng phải đáp ứng các tiêu chuẩn về quy trình rõ ràng, công khai, thân thiện với người sử dụng và cho phép theo dõi tiến trình xử lý.
Kể từ khi nhận được đầy đủ thông tin phản ánh, yêu cầu, khiếu nại kèm bằng chứng sơ bộ, chủ quản nền tảng phải nhanh chóng gửi thông báo cho người bán và người sử dụng về các biện pháp sẽ thực hiện trong thời hạn không quá 3 ngày làm việc.
Ở góc độ quản lý Nhà nước, điểm b khoản 3 Điều 45 của dự thảo Nghị định quy định Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử sẽ trực tiếp tiếp nhận thông tin và giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại của tổ chức, cá nhân.
Hệ thống này cho phép người dân gửi phản ánh đối với các nền tảng thương mại điện tử, người bán hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ có hành vi vi phạm pháp luật, kèm theo bằng chứng chứng minh, đồng thời cho phép người gửi theo dõi kết quả xử lý vụ việc.
Để ngăn chặn các hành vi tiêu cực và gian lận kinh doanh, điểm c khoản 1 Điều 17 dự thảo Nghị định yêu cầu chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải có biện pháp kiểm tra, rà soát, gỡ bỏ và xử lý kịp thời về hành vi vi phạm pháp luật trong thời gian không quá 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Tại điểm d khoản 1 Điều 17, dự thảo cũng bắt buộc nền tảng cập nhật từ khóa theo khuyến cáo từ cơ quan chức năng và lọc thông tin trước khi hiển thị nhằm hỗ trợ quá trình điều tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật và giải quyết tranh chấp.
Đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ hạ tầng kỹ thuật, logistics và thanh toán, khoản 2 Điều 21 dự thảo Nghị định quy định các đơn vị này có trách nhiệm ngăn chặn hành vi vi phạm, tạm dừng cung cấp dịch vụ, gỡ bỏ nền tảng có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm nhận được yêu cầu của cơ quan Nhà nước.
Tại điểm c khoản 1 Điều 50 của Dự thảo Nghị định, trách nhiệm kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật trong thương mại điện tử được phân định rõ ràng cho các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác có liên quan thực hiện theo đúng chức năng, thẩm quyền quản lý.
Tham gia góp ý đối với dự thảo, Thanh tra Chính phủ đưa ra nhiều kiến nghị nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đồng thời tháo gỡ những bất cập phát sinh trong thực tiễn xử lý vi phạm trên không gian mạng.
Liên quan đến trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử, Thanh tra Chính phủ cho biết, điểm c khoản 1 Điều 15 Luật Thương mại điện tử quy định chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải có biện pháp kiểm tra, rà soát, gỡ bỏ và xử lý kịp thời khi phát hiện hoặc nhận được phản ánh về hành vi kinh doanh vi phạm pháp luật.
Tuy nhiên, theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 18 dự thảo Nghị định, trách nhiệm này được giới hạn trong thời gian không quá 24 giờ kể từ khi phát hiện vi phạm hoặc khi nhận được yêu cầu của cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền.
Theo Thanh tra Chính phủ, cách quy định như trên chưa bảo đảm yêu cầu về tính kịp thời, đồng thời chưa bao quát đầy đủ trường hợp chủ quản nền tảng nhận được phản ánh về hành vi kinh doanh vi phạm theo quy định của Luật Thương mại điện tử.
Từ đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, chỉnh lý nội dung tại điểm c khoản 1 Điều 18 dự thảo Nghị định nhằm bảo đảm tính thống nhất, phù hợp với quy định của Luật Thương mại điện tử.
Đối với trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ hạ tầng kỹ thuật, logistics và thanh toán, Thanh tra Chính phủ đánh giá quy định thời hạn xử lý không quá 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu từ cơ quan Nhà nước là chưa đủ tính kịp thời để ngăn chặn các vi phạm đặc biệt nghiêm trọng như kinh doanh hàng cấm, hàng giả hay hàng hóa gây nguy hại đến an ninh quốc gia, sức khỏe người tiêu dùng. Từ đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc quy định tại khoản 2 Điều 22 để bảo đảm tính toàn diện, ngăn chặn kịp thời hành vi tẩu tán dòng tiền, hàng hóa trong trường hợp vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ yêu cầu dự thảo làm rõ phương thức tiếp nhận văn bản từ cơ quan Nhà nước thông qua hệ thống văn bản điện tử hoặc chia sẻ dữ liệu để làm căn cứ xác định chính xác thời điểm "nhận được yêu cầu".
Việc này không chỉ giúp khắc phục tình trạng trốn tránh tiếp nhận văn bản giấy mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho doanh nghiệp khi phải tạm dừng dịch vụ, hạn chế phát sinh tranh chấp dân sự với khách hàng.
