Ngày 14/1, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội phối hợp với Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho khoảng 300 đối tượng chính sách, người cao tuổi và trẻ em trên địa bàn phường. Ảnh: Quang Vinh

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Dân số, trong đó đưa ra nhiều đề xuất đáng chú ý về chăm sóc người cao tuổi tại nhà và tại cộng đồng.

Điểm nhấn của dự thảo là việc đề xuất xây dựng mô hình điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày ngay tại cộng đồng dân cư.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất châu Á, với thời gian chuyển từ giai đoạn già hóa sang dân số già chỉ khoảng 17 - 20 năm. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi phù hợp, hiệu quả và bền vững.

Trong dự thảo, chăm sóc người cao tuổi tại nhà được xác định là nền tảng, tập trung vào việc trang bị kiến thức, kỹ năng phòng bệnh, phát hiện sớm các bệnh thường gặp và hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày.

Ngoài ra, người cao tuổi và gia đình còn được tư vấn nâng cao sức khỏe thể chất, tinh thần, duy trì kết nối xã hội và tiếp cận các chính sách liên quan.

Đáng chú ý, Bộ Y tế đề xuất phát triển các mô hình chăm sóc tại cộng đồng, gồm câu lạc bộ và điểm chăm sóc ban ngày. Trong đó, điểm chăm sóc ban ngày được tổ chức tại các địa điểm sẵn có như nhà văn hóa, khu thể thao thôn, tổ dân phố hoặc các cơ sở phù hợp khác do chính quyền địa phương quyết định.

Mô hình này được thiết kế theo hướng tận dụng cơ sở vật chất và nguồn lực hiện có, không làm phát sinh tổ chức mới hay tăng biên chế. Đây được xem là giải pháp linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế tại các địa phương, đồng thời giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc cho người cao tuổi.

Về nhân lực, dự thảo quy định 3 nhóm tham gia gồm tình nguyện viên, nhân viên y tế cơ sở và người hành nghề khám chữa bệnh; các lực lượng này phải được đào tạo, tập huấn hoặc có chứng chỉ hành nghề theo quy định, nhằm đảm bảo chất lượng chăm sóc.

Về cơ chế tài chính, Bộ Y tế đề xuất Nhà nước hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh cho người cao tuổi thuộc diện cô đơn, bệnh nặng, không thể đến cơ sở y tế. Đối với các trường hợp khác, chi phí chăm sóc có thể do cá nhân chi trả, kết hợp với nguồn ngân sách và huy động xã hội hóa đối với các mô hình cộng đồng.

Dự thảo cũng khuyến khích sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, gia đình và cá nhân trong việc chung tay chăm sóc người cao tuổi. Đây được xem là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nguồn lực công còn hạn chế, trong khi nhu cầu chăm sóc ngày càng gia tăng.

Theo định hướng của Bộ Y tế, hệ thống chăm sóc người cao tuổi sẽ được xây dựng theo hướng đa tầng, linh hoạt, lấy cộng đồng làm nền tảng.

Việc triển khai các điểm chăm sóc ban ngày không chỉ giúp nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống y tế, đồng thời phát huy vai trò của nhóm dân số này trong đời sống xã hội.