Việc đánh giá trách nhiệm giải trình được Bộ Quốc phòng thực hiện theo các tiêu chí định lượng, dựa trên hồ sơ, tài liệu kiểm chứng và yêu cầu về công khai, minh bạch. Đồ họa: Dương Nguyễn

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng vừa ký quyết định ban hành Bộ tiêu chí và hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ thuộc phạm vi quản lý Nhà nước của Bộ Quốc phòng.

Việc ban hành Bộ tiêu chí được thực hiện trên cơ sở các quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng, các nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành và Thông tư số 02/2026/TT-TTCP ngày 30/6/2026 của Thanh tra Chính phủ quy định Khung tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ.

Khung 5 nhóm tiêu chí với thang điểm 100

Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình được chia thành 5 nhóm tiêu chí lớn với tổng điểm tối đa là 100 điểm. Các nhóm tiêu chí bao quát từ chất lượng nội dung giải trình, việc tuân thủ quy trình đến công khai, minh bạch, mức độ đáp ứng yêu cầu và xử lý vi phạm.

Nhóm thứ nhất là tính đầy đủ, chính xác, kịp thời của việc thực hiện giải trình, có tổng điểm tối đa 30 điểm. Nội dung đánh giá tập trung vào việc giải trình đầy đủ căn cứ pháp lý, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, mục đích, lý do và nội dung. Việc giải trình phải đúng trọng tâm, trình tự, thủ tục và phương thức thực hiện; đồng thời làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan đến việc ban hành quyết định hoặc thực hiện hành vi.

Thông tin, tài liệu, số liệu được sử dụng trong giải trình phải chính xác, thống nhất với hồ sơ nhiệm vụ, công vụ theo quy định. Việc giải trình cũng phải được thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn, không né tránh, trì hoãn hoặc kéo dài.

Nhóm thứ hai là mức độ tuân thủ trình tự, thủ tục giải trình, có tổng điểm tối đa 20 điểm. Các tiêu chí thành phần gồm tiếp nhận, xử lý và thông báo việc tiếp nhận yêu cầu giải trình đúng thẩm quyền, đúng thời hạn; phân công rõ cơ quan, đơn vị, cá nhân chủ trì và phối hợp; xác định trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình giải trình.

Bên cạnh đó, cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tổ chức thu thập, kiểm tra, đối chiếu hồ sơ, tài liệu, xác minh nội dung cần giải trình theo đúng thẩm quyền và báo cáo người có thẩm quyền về kết quả thực hiện. Văn bản giải trình phải được ban hành, gửi đúng quy định, đúng đối tượng và đúng thời hạn.

Nhóm thứ ba là mức độ công khai, minh bạch trong giải trình, có tổng điểm tối đa 15 điểm. Đây là nội dung gắn trực tiếp với yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ. Theo đó, việc đánh giá xem xét mức độ cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu có liên quan cho người có yêu cầu giải trình theo quy định của pháp luật và việc công khai kết quả giải trình theo quy định.

Việc công khai, minh bạch trong giải trình gắn với yêu cầu bảo vệ thông tin thuộc bí mật Nhà nước, bí mật quân sự và các loại thông tin được pháp luật quy định về bảo mật. Bộ tiêu chí xác định việc bảo mật đúng pháp luật là một thành phần của chất lượng đánh giá và minh bạch, không đương nhiên là căn cứ để trừ điểm.

Nhóm thứ tư là mức độ đáp ứng yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân có yêu cầu giải trình, có tổng điểm tối đa 25 điểm. Nội dung đánh giá gồm khả năng đáp ứng đầy đủ, rõ ràng, đúng trọng tâm vấn đề cần giải trình; xác định đúng thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, cá nhân; bảo đảm thời gian thực hiện, không để quá hạn hoặc kéo dài mà không có lý do chính đáng.

Việc giải trình còn phải đáp ứng đúng trình tự, thủ tục, hình thức và phương thức theo quy định. Đồng thời, quá trình này phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, gắn với yêu cầu bảo vệ thông tin thuộc bí mật Nhà nước, bí mật quân sự.

Nhóm thứ năm là xử lý vi phạm trong thực hiện trách nhiệm giải trình, có tổng điểm tối đa 10 điểm. Các tiêu chí tập trung vào việc phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý đầy đủ, đúng quy định đối với hành vi vi phạm; xác định rõ trách nhiệm của tập thể, người đứng đầu, cán bộ, quân nhân, công chức, viên chức và cá nhân có liên quan.

Cơ quan, đơn vị cũng được đánh giá về việc chỉ đạo, tổ chức thực hiện các biện pháp khắc phục sai phạm, khắc phục hậu quả và phòng ngừa vi phạm tái diễn.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Công khai, minh bạch gắn với đặc thù quân sự, quốc phòng

Bộ tiêu chí quán triệt nguyên tắc đánh giá phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, kịp thời, công khai, minh bạch và đúng pháp luật, kết hợp phương pháp định tính với định lượng, trong đó ưu tiên các chỉ tiêu có thể đo lường.

Việc chấm điểm và kết luận kết quả đánh giá bắt buộc phải dựa vào hồ sơ gốc có tính chất pháp lý; các báo cáo tự nhận xét hay ý kiến cá nhân chỉ mang giá trị đối chiếu, không thể thay thế văn bản chứng minh. Đồng thời, quy chế quy định rõ không đánh đồng trách nhiệm giải trình với báo cáo chỉ huy, trả lời khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh hoặc cung cấp thông tin.

Đáng chú ý, Bộ tiêu chí đặt ra những yêu cầu đặc thù phù hợp với môi trường quân sự, quốc phòng. Quá trình giải trình phải tôn trọng nguyên tắc lãnh đạo, chỉ huy, chế độ trực sẵn sàng chiến đấu và yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn quân đội.

Tuy nhiên, quy định nghiêm cấm việc mở rộng tùy tiện phạm vi mang tính “nội bộ” hoặc “bí mật” nhằm né tránh việc giải trình. Các đơn vị trước khi cung cấp tài liệu phải phân loại rõ phạm vi được phép cung cấp; đối với hồ sơ chứa thông tin hỗn hợp, phải trả lời phần thuộc phạm vi giải trình và nêu rõ căn cứ pháp lý đối với phần không được cung cấp.

Đặc biệt, các đơn vị quản lý ngân sách, tài sản công, đất quốc phòng, đầu tư mua sắm, xây dựng và tuyển dụng phải ưu tiên các tiêu chí định lượng, đối chiếu số liệu và truy cứu trách nhiệm cá nhân.

Nhiệm vụ của Thanh tra Bộ Quốc phòng trong đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình

Theo hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí, trước ngày 25/12 hằng năm, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành kế hoạch đánh giá và giao nhiệm vụ cho Thanh tra Bộ Quốc phòng tổ chức thực hiện, tổng hợp, rà soát, kiểm tra, báo cáo kết quả.

Trước ngày 15/1 của năm liền kề sau năm đánh giá, các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ Quốc phòng có trách nhiệm gửi báo cáo kết quả đánh giá kèm danh mục tài liệu kiểm chứng theo định dạng điện tử về Thanh tra Bộ Quốc phòng. Trên cơ sở báo cáo thu nhận, Thanh tra Bộ Quốc phòng tiến hành rà soát, tổng hợp và đánh giá kết quả thực hiện trách nhiệm giải trình trong toàn Bộ Quốc phòng.

Trường hợp phát hiện kết quả đánh giá của các cơ quan, đơn vị không chính xác, Thanh tra Bộ Quốc phòng yêu cầu các cơ quan, đơn vị tổ chức đánh giá lại và gửi lại kết quả. Trong trường hợp cần thiết hoặc sau khi đã đánh giá lại mà nhận thấy kết quả vẫn không chính xác, Thanh tra Bộ Quốc phòng sẽ trực tiếp tiến hành kiểm tra theo quy định.

Bên cạnh đó, Thanh tra Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm hướng dẫn nội dung chi tiết các bước trong trình tự, thủ tục đánh giá hằng năm để bảo đảm thực hiện thống nhất trong toàn quân.

Thông qua việc áp dụng Bộ tiêu chí, kết quả thực hiện trách nhiệm giải trình được lượng hóa trên cơ sở hồ sơ, dữ liệu và các tiêu chí thành phần. Đây là căn cứ phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, thanh tra, kiểm tra công vụ, đánh giá cán bộ và thực hiện các yêu cầu về công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý Nhà nước về quốc phòng.