Sinh viên lớp Truyền thông đa phương tiện, Học viện Báo chí và Tuyên truyền tham gia tác nghiệp. Ảnh: Fanpage Viện Báo chí - Truyền thông

Giữa áp lực của tốc độ và giá trị cốt lõi của nghề báo, các bạn sinh viên lựa chọn không chạy đua mù quáng mà kiên định dùng bản lĩnh, sự nhạy bén và cái “tâm” để bảo vệ sự thật, giữ gìn sự tử tế của ngòi bút.

“Cuộc đua” tốc độ và sức nặng của sự thật

Mỗi sinh viên, khi bước chân vào giảng đường báo chí đều mang trong mình những hoài bão về nghề, chia sẻ về điều này, Lê Nguyễn Thảo Phương, sinh viên lớp Báo Truyền hình K43, Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhớ lại, hình tượng nhà báo trong em mang một vẻ rực rỡ đặc biệt.

“Nhà báo luôn là người tiên phong có mặt tại hiện trường nóng bỏng nhất, mang nguồn thông tin thiết thực đến với công chúng và nói lên những tiếng nói đanh thép có sức ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội”, Thảo Phương tâm sự.

Thế nhưng, khi “chạm ngõ” thực tế, Thảo Phương nhận ra rằng, đằng sau sự “hào nhoáng” đầy kiêu hãnh ấy là vô vàn áp lực và trách nhiệm đè nặng lên vai người cầm bút.

Đặc biệt, khi trực tiếp đưa tin trên không gian mạng, môi trường số hóa khốc liệt buộc các nhà báo trẻ phải đối mặt với thử thách kép: Vừa phải tăng tốc độ cập nhật từng phút từng giây, vừa phải giữ vững tính chính xác tuyệt đối của thông tin.

Áp lực ấy càng rõ nét hơn, khi bất kỳ người dùng mạng xã hội nào với chiếc điện thoại thông minh trên tay, cũng có khả năng phát trực tiếp hiện trường với tốc độ nhanh hơn cả phóng viên chuyên nghiệp.

Khi chập chững vào nghề, Thảo Phương chia sẻ, bản thân không khỏi cảm thấy choáng ngợp trước tốc độ lan truyền chóng mặt của mạng xã hội - nơi những nội dung có thể thu hút hàng triệu lượt xem chỉ trong chớp mắt.

Dù vậy, theo Thảo Phương, sự khác biệt sống còn giữa một nhà báo chân chính và các nhà sáng tạo nội dung không nằm ở tốc độ đua tranh, mà nằm ở chiều sâu và tính xác thực của thông tin.

“Một video livestream có thể phơi bày bề nổi của sự việc đang xảy ra rất nhanh, nhưng trách nhiệm cốt lõi của nhà báo là phải lý giải được cặn kẽ vì sao sự việc ấy xảy ra, xác định rõ ràng đâu là thông tin đúng và bóc tách câu chuyện ẩn khuất phía sau khung hình”, Thảo Phương chia sẻ.

Áp lực cạnh tranh dẫu khốc liệt, song đối với cô sinh viên báo chí, đó lại chính là đòn bẩy mạnh mẽ thúc đẩy các bạn sinh viên phải liên tục trau dồi học hỏi, thích ứng với công nghệ mà vẫn gìn giữ vẹn nguyên trách nhiệm nghề nghiệp.

Sinh viên Lê Nguyễn Thảo Phương (trái ảnh) tham gia sản xuất bản tin THPT Quốc gia tại câu lạc bộ của trường. Ảnh: NVCC

Thảo Phương trăn trở: "Khi sức cám dỗ của những chỉ số đo lường trên truyền thông số là quá lớn, một bài báo điều tra tốn kém cả tháng trời có thể bị lép vế hoàn toàn về mặt lượt xem so với một đoạn clip giật tít vỏn vẹn vài phút. Song, đây chính là thời khắc quyết định để mỗi cá nhân trả lời câu hỏi bản thân muốn trở thành “kiểu” nhà báo nào”.

Việc “xào bài” hay giật tít có thể tạo ra hiệu ứng tức thời, nhưng một tuyến bài điều tra nghiêm túc dẫu kén người đọc vẫn mang trong mình “sức nặng” để tạo ra sự thay đổi lớn lao cho xã hội.

Trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của AI, theo Thảo Phương, điều AI vĩnh viễn không thể thay thế ở một nhà báo chính là cái tâm, cái tầm và bản lĩnh nghề nghiệp.

“AI có thể tổng hợp dữ liệu và sản xuất tin tức với tốc độ đáng kinh ngạc, nhưng trải nghiệm thực tế, những cảm xúc chân thật, sự đồng cảm và góc nhìn tinh tế của con người là những giá trị độc bản mà không một cỗ máy nào có thể sao chép”, Thảo Phương bộc bạch.

“Màng lọc thép” chốt chặn giữa dòng tin thật - giả

Trong môi trường thông tin đầy biến động, những vụ việc lan truyền thông tin sai lệch với tốc độ chóng mặt từng khiến không ít cơ quan báo chí vô tình bị “việt vị”.

Rút ra bài học khi đang ngồi trên ghế nhà trường, Lương Nhật Linh, sinh viên lớp Truyền thông Đa phương tiện K43, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, “bộ lọc” mang tính sống còn của sinh viên báo chí hiện nay chính là thói quen khắt khe kiểm chứng thông tin.

Sinh viên Lương Nhật Linh (phải ảnh) tham gia sản xuất bài tập Podcast. Ảnh: NVCC

Theo nữ sinh viên, khi mạng xã hội liên tục thao túng tâm lý đám đông bằng những nội dung đánh mạnh vào cảm xúc, việc dễ dãi tiếp nhận thông tin một chiều sẽ nhanh chóng biến người trẻ thành nạn nhân, hoặc tệ hơn là kẻ tiếp tay đắc lực cho tin giả.

Sự tỉnh táo và bản lĩnh ngòi bút được Nhật Linh rèn giũa hàng ngày qua việc nỗ lực đối chiếu thông tin chéo từ nhiều nguồn khác nhau, đồng thời đặt ưu tiên tuyệt đối cho các nguồn tin chính thống.

Đối với đặc thù nghề báo, Nhật Linh tâm niệm: “Nhanh thôi là chưa đủ, yếu tố tiên quyết và tối thượng vẫn luôn là sự chính xác”.

Khái niệm “giữ lửa” đối với sinh viên báo chí Gen Z không phải là điều gì quá lớn lao hay xa vời, Nhật Linh bộc bạch: “Đôi khi ngọn lửa đam mê ấy lại được lặng lẽ thắp lên từ những hành động rất đỗi nhỏ bé mỗi ngày”.

“Từ chối nhấn nút chia sẻ một tin đồn chưa qua xác minh, hay kiên nhẫn dành thời gian nghiền ngẫm một bài báo thực sự có chiều sâu giữa vô vàn luồng tin tức xô bồ lướt nhanh trên mạng cũng là cách sinh viên báo chí “giữ lửa” hàng ngày”, Nhật Linh bày tỏ.

Ngọn lửa nhiệt huyết ấy càng bùng cháy mạnh mẽ hơn đối với Nhật Linh, khi em có cơ hội được lắng nghe những câu chuyện nghề từ nhà báo kỳ cựu Đỗ Doãn Hoàng trong những lần ông về trường thỉnh giảng.

Những hành trình thực tế kéo dài nhiều tháng trời để phanh phui nạn phá rừng, buôn bán động vật hoang dã, hay các vấn đề tiêu cực dẫu đầy rẫy hiểm nguy và lời đe dọa, nhưng ông vẫn kiên định bám trụ, theo đuổi sự thật đến cùng…

Nhóm sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền tham gia sản xuất MV sự kiện. Ảnh: NVCC

Chính tấm gương ấy đã giúp Nhật Linh thấu hiểu sâu sắc rằng, làm báo không chỉ cần trau chuốt kỹ năng, mà đòi hỏi một bản lĩnh thép và sự dấn thân không biết mệt mỏi.

Nữ sinh viên Gen Z tự nhủ sẽ trở thành người làm báo trung thực, có trách nhiệm với thông tin, với cộng đồng như cách các thế hệ đi trước đã làm.

Làm chủ công nghệ để… dẫn dắt độc giả

Chia sẻ một góc nhìn mang đậm hơi thở thời đại, Phạm Phương Anh, sinh viên lớp Truyền hình K42, Học viện Báo chí và Tuyên truyền mang đến một tư duy đầy cởi mở và sắc sảo.

Phản bác lại nỗi lo ngại cho rằng công nghệ hiện đại sẽ “làm hư” người làm báo, nữ sinh viên khẳng định mạnh mẽ, công nghệ chỉ “làm hư” những khối óc mang tư duy lười biếng.

Theo Phương Anh, đối với những sinh viên đầy tinh thần trách nhiệm, kỷ nguyên số thực chất đang trao vào tay họ những “vũ khí” cực kỳ quyền lực. AI hay Dữ liệu lớn (Big Data) là những “người trợ lý đắc lực” cho sinh viên.

Bằng việc làm chủ các công cụ, nhà báo trẻ có thể nhanh chóng quét qua hàng triệu dòng dữ liệu khổng lồ và lật tẩy tin giả với tốc độ chớp nhoáng.

AI đóng vai trò trợ giúp thông tin đắc lực, nhưng nữ sinh viên K42 nhấn mạnh, con người phải là những “lưới lọc” và người quyết định cuối cùng.

Chân dung hoàn chỉnh của một “nhà báo đa phương tiện thế hệ Gen Z” được Phương Anh phác họa sắc nét qua ba từ khóa xương sống: Nhạy bén, bản lĩnh và tích hợp.

Sinh viên Phạm Phương Anh tham gia sản xuất bộ ảnh bài tập. Ảnh: NVCC

Chia sẻ về điều này, Phương Anh bộc bạch, đó là sự nhạy cảm tuyệt đối để bắt kịp mọi xu hướng công nghệ mới; là chiếc “đầu lạnh” vững vàng chối từ mọi luồng thông tin giật gân, rẻ tiền và là khả năng tích hợp “n trong 1”, linh hoạt chuyển đổi kỹ năng đa dạng để tác nghiệp trên bất kỳ nền tảng số nào.

Đứng trước nỗi chông chênh khi chứng kiến những bài viết tâm huyết của mình có nguy cơ bị chìm nghỉm giữa một “rừng” thông tin giật gân và giải trí, nữ sinh viên báo chí thay vì “quay xe” đổi ngành, đã khéo léo học cách thiết kế lại chiếc “áo khoác” hình thức của thông tin.

Khi đặt một nội dung tử tế vào một lớp vỏ bọc hấp dẫn, mới mẻ, Phương Anh có niềm tin mãnh liệt rằng, những thông tin chất lượng ấy sẽ không bị chìm lấp, sẽ tự khắc tìm được chỗ đứng vững chắc trong lòng độc giả.

Giữa một ma trận thông tin thật giả lẫn lộn, nơi tin tức dễ dàng bị “xào nấu” bằng AI trong vài giây, những sinh viên báo chí Gen Z tự hứa sẽ không để độc giả của mình bị… lạc lối.

Dẫu có thể không phải là những người đưa tin nhanh nhất, nhưng họ tin rằng một người làm báo có trách nhiệm sẽ luôn là người đưa tin đáng tin cậy nhất, bằng cách kiểm chứng thông tin, đào sâu đến tận gốc rễ vấn đề, để mang lại những bài viết có "chiều sâu và giá trị thật".