Chăm sóc sức khỏe học sinh cần sự phối hợp liên ngành. Ảnh: Việt An

Tại hội thảo “Đồng hành - Kiến tạo tương lai - Vì một Việt Nam khỏe mạnh" do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức ngày 11/8, các chuyên gia, nhà quản lý nhấn mạnh, cơ chế phối hợp liên ngành là "chìa khóa" chăm sóc sức khoẻ học đường.

"Khoảng trống" về nhân lực, cơ sở vật chất y tế học đường

Phát biểu tại hội thảo, ông Hoàng Đức Minh - Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh tầm quan trọng của sức khoẻ học đường.

Nhắc lại thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Một dân tộc muốn khỏe phải bắt đầu từ trẻ em. Một nền thể thao mạnh phải bắt đầu từ trường học”, ông Minh cho rằng, việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe toàn diện về thể chất và tinh thần cho người học sẽ góp phần nâng cao sức khỏe của toàn dân, phát triển kinh tế xã hội của đất nước và quyết định tương lai dân tộc.

Nhìn lại giai đoạn 2019 - 2025, ông Minh thừa nhận dù đã có nhiều cải thiện, nhưng các điều kiện đảm bảo về nhân lực và cơ sở vật chất phục vụ y tế trường học ở nhiều nơi vẫn rất hạn chế, đặc biệt tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Những con số thống kê cho thấy thực trạng lo ngại: Tỷ lệ nhân viên y tế trường học chuyên trách hiện chỉ chiếm 50,7%, trong đó chỉ có khoảng 30% có chuyên môn y tế.

Việc bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ này theo quy định của Bộ Y tế mới chạm mốc 38,5%.

Ông Hoàng Đức Minh - Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ GD&ĐT phát biểu tại hội thảo. Ảnh: HH

Bên cạnh đó, nhiều nhân viên phụ trách công tác y tế và bán trú vẫn chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến thiếu kinh nghiệm trong việc lên thực đơn và kiểm soát an toàn thực phẩm.

Về mặt hạ tầng, cơ sở vật chất và thuốc thiết yếu tại nhiều địa phương vùng khó khăn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Hiện tại, tỷ lệ cơ sở giáo dục có phòng y tế riêng, trang bị đủ dụng cụ sơ cấp cứu thông thường và thuốc thiết yếu mới chỉ đạt 80%.

Đối với giáo dục thể chất, tỷ lệ trường học có đủ giáo viên được tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn đạt 90%, vẫn chưa hoàn thành mục tiêu 100% đề ra.

Trước thực tế đó, Bộ GD&ĐT cho biết, sẽ trình Thủ tướng Chính phủ Đề án “Đổi mới công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học giai đoạn 2026 - 2035” trước tháng 11/2026.

Cần cơ chế giám sát và phối hợp liên ngành

Dưới góc nhìn quốc tế, bà Jenelle Babb, Cố vấn khu vực về Giáo dục Sức khỏe và Phát triển toàn diện (Văn phòng UNESCO tại Bangkok), khẳng định đầu tư vào các chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường là một trong những khoản đầu tư thông minh nhất để phát triển nguồn nhân lực.

Hiện nay, 9/10 quốc gia đã thực hiện các chính sách này, hơn 100 nước có chương trình tiêm chủng tại trường và hầu hết đều đưa giáo dục sức khỏe vào giảng dạy.

Từ kinh nghiệm của 5 quốc gia tiên phong tham gia quá trình xây dựng các tiêu chuẩn toàn cầu về sức khỏe học đường, bà Jenelle Babb cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục xem xét và cụ thể hóa bộ tiêu chuẩn toàn cầu về trường học nâng cao sức khỏe cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Các đại biểu tham dự thảo luận trong khuôn khổ hội thảo. Ảnh: HH

Cùng với đó, đầu tư nâng cao năng lực ở tất cả các cấp, từ cán bộ lập kế hoạch giáo dục, cán bộ ngành Giáo dục cấp tỉnh, thành phố đến giáo viên trực tiếp tại nhà trường.

Một điểm quan trọng cần được lưu ý, theo bà Jenelle Babb là trường học không phải nền tảng để triển khai các can thiệp y tế đơn lẻ, cũng không phải “cánh tay nối dài” của ngành Y tế nhằm cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh.

Các chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường cần được thiết kế để bổ trợ cho hoạt động dạy và học, không cạnh tranh hay lấn át nhiệm vụ giáo dục.

Bà cũng khuyến nghị Việt Nam cần xây dựng kế hoạch tài chính, cơ chế giám sát ngay từ đầu và củng cố cơ chế phối hợp liên ngành với trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Tầm quan trọng của sự phối hợp đa ngành đã được chứng minh qua thực tiễn tại Bắc Ninh. Ông Nguyễn Vinh Thanh, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Bắc Ninh cho biết, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, tính đến 30/6/2026, tỉnh đang quản lý 1.214 cơ sở giáo dục với hơn 900.000 học sinh.

Địa bàn rộng lớn bao trùm khu vực đô thị, đồng bằng, 3 xã miền núi cùng nhiều khu công nghiệp đông lao động ngoại tỉnh đòi hỏi phải đảm bảo quyền tiếp cận dịch vụ y tế học đường bình đẳng cho mọi học sinh.

Theo ông Thanh, để giải quyết bài toán này, không thể chỉ dựa vào ngân sách Nhà nước mà cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, huy động hiệu quả nguồn lực từ chính quyền địa phương, các ban ngành và doanh nghiệp.

Thực tiễn tại Bắc Ninh đã khẳng định, khi trách nhiệm được phân định rõ và có sự đồng hành của toàn xã hội, công tác sức khỏe học đường sẽ được triển khai một cách đồng bộ, hiệu quả và bền vững.