Bản đồ phân bố di sản trong CVĐC Non nước Cao Bằng. Ảnh: internet

Ngày 12/4/2018, CVÐC Non nước Cao Bằng được UNESCO chính thức công nhận là một trong 13 CVÐC toàn cầu,nằm cách Thủ đô Hà Nội khoảng 300km, với tổng diện tích hơn 3.000km2. Ðây là CVÐC toàn cầu thứ hai của Việt Nam sau Cao nguyên đá Ðồng Văn (Hà Giang).

Với nhiều danh lam thắng cảnh đẹp nổi tiếng như khu du lịch sinh thái Phia Oắc, Phia Ðén, quần thể hồ Thang Hen, động Ngườm Ngao… và nhất là thác Bản Giốc, một trong bốn thác vùng biên giới lớn và đẹp nhất thế giới.

CVÐC bao phủ gần như hoàn toàn các vùng văn hóa đặc sắc của Cao Bằng với 6 huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh, Quảng Uyên, Trùng Khánh, Hạ Lang, Phục Hòa và một phần các huyện Hòa An, Nguyên Bình, Thạch An.

Sự đa dạng về địa lý đã tạo nên bức tranh đặc sắc tổng hòa các giá trị văn hóa, con người của nhiều dân tộc anh em cư trú trên địa bàn, gồm Tày, Nùng, Mông, Kinh, Dao, Sán Chay…

Theo các chuyên gia, CVĐC Non nước Cao Bằng là miền đất hiếm có, nơi khách du lịch không chỉ ở Việt Nam mà cả thế giới có thể tìm hiểu lịch sử trên 500 triệu năm của Trái Đất qua các dấu tích còn lại ở đây.

Tại đây, nhiều điểm di sản địa chất có giá trị đã được chuyên gia UNESCO xác định là: Đứt gãy sâu Cao Bằng - Tiên Yên: Ranh giới kiến tạo giữa hai đới cấu trúc Hạ Lang ở phía Đông Bắc và sông Hiến ở Tây Nam; Hồ Thang Hen (huyện Trà Lĩnh), hang luồn, địa hình karst sót dạng tháp, chóp xen kẽ chuỗi thung lũng karst; Cao nguyên karst, cảnh quan karst già ở khu vực Lục Khu huyện Hà Quảng; Bazan cầu gối đèo Mã Phục; Hang Pác Bó, khối karst trẻ dạng chóp, hình thang, thung lũng chữ V, vách đứt gãy…

Trong đó, hai giá trị di sản địa chất của CVĐC Non nước Cao Bằng có ý nghĩa quốc tế đã được công nhận từ Liên hiệp Khoa học Địa chất Quốc tế (IUGS - International Union of Geological Sciences), đó là: Vết đứt gãy Cao Bằng - Tiên Yên và các trầm tích được hình thành cách đây hơn 500 triệu năm - bằng chứng cho sự kiện tuyệt chủng sinh quyển.

Bên cạnh đó, là rất nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, đặc biệt là các di tích lịch sử cách mạng, trong đó có Di tích Quốc gia Đặc biệt Pác Bó - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về nước năm 1941 lãnh đạo phong trào cách mạng sau hơn 30 năm bôn ba ở nước ngoài; Di tích Quốc gia Đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo - nơi năm 1944 Đại tướng Võ Nguyên Giáp thành lập đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam ngày nay; Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt địa điểm chiến thắng biên giới 1950, huyện Thạch An.

Ngoài ra, CVĐC Non nước Cao Bằng cũng nổi tiếng vì phong phú các giá trị đa dạng sinh học cùng nhiều hệ sinh thái, giống loài động, thực vật đặc hữu.

Những nét đặc biệt riêng có về thiên nhiên hoà trong môi trường văn hóa đa dạng, cộng với sự chủ động khai thác có kế hoạch từ phía chính quyền chính, là những nguồn lực quý giá giúp địa phương khai thác tiềm năng trong phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn thúc đẩy kinh tế - xã hội.

Với ba “tuyến đường trải nghiệm” sẽ cho du khách đến với Cao Bằng cơ hội được khám phá một phần CVĐC cũng như các đối tác của công viên và người dân bản địa, chắc chắn sẽ đem lại cho bạn những trải nghiệm độc đáo, riêng có và không thể nào quên về CVĐC Non nước Cao Bằng, gồm: Tuyến tham quan “Khám phá Phía Oắc - vùng núi của những đổi thay” theo hướng Tây (huyện Nguyên Bình), tuyến tham quan mang tên “Trở về nguồn cội” theo hướng Bắc (gồm huyện Hà Quảng và Hoà An), tuyến “trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên” nằm ở phía Đông (gồm 4 huyện: Hạ Lang, Trà Lĩnh, Quảng Uyên, Trùng Khánh).

Trung Hà