(Thanh tra) - Trải qua hơn 78 năm lịch sử, 51 chữ trong 6 điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân (CAND) vẫn vẹn nguyên giá trị thời đại. Không chỉ là chuẩn mực đạo đức cá nhân, đây còn là hệ thống tư tưởng, chính trị và hành động mang tính chiến lược, định hình bản chất “Công an của dân, vì dân phục vụ”.
Từ ngày 25 - 29/1/1948, tại Tuyên Quang, Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ II đã đề ra nhiệm vụ xây dựng lực lượng CAND cách mạng, trong sạch, vững mạnh và phát động phong trào thi đua “xây dựng tư cách người Công an cách mệnh”. Sau hội nghị, các đơn vị Công an địa phương, trong đó có Công an Khu XII, đã gửi thư đề nghị Bác Hồ cho ý kiến về việc rèn luyện phẩm chất, đạo đức của cán bộ, chiến sĩ.
Đáp ứng nguyện vọng đó, ngày 11/3/1948, chỉ sau hơn 2 năm thành lập lực lượng CAND (21/2/1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư gửi đồng chí Hoàng Mai - Giám đốc Sở Công an Khu XII. Trong thư, Người nêu rõ 6 điều về tư cách người Công an cách mạng: Đối với tự mình, phải cần, kiệm, liêm, chính; Đối với đồng sự, phải thân ái giúp đỡ; Đối với Chính phủ, phải tuyệt đối trung thành; Đối với nhân dân, phải kính trọng, lễ phép; Đối với công việc, phải tận tụy; Đối với địch, phải cương quyết, khôn khéo.
Đây là văn kiện đầu tiên và quan trọng nhất định hướng xây dựng phẩm chất đạo đức cách mạng cho toàn lực lượng. Từ đó đến nay, lời dạy của Người đã trở thành kim chỉ nam, chuẩn mực đạo đức và nền tảng tư tưởng cho mọi hoạt động của CAND Việt Nam.
Chỉ với 51 chữ cô đọng, 6 điều Bác Hồ dạy đã kiến tạo một hệ thống chuẩn mực đạo đức, chính trị hoàn chỉnh, logic, bao quát toàn diện các mối quan hệ cơ bản trong hoạt động công vụ của người cán bộ, chiến sĩ.
Trước hết, điều cốt lõi và là nền tảng đạo đức cách mạng nằm ở yêu cầu đối với tự mình phải “cần, kiệm, liêm, chính”. Trong đó, “cần” thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, siêng năng, chủ động trong mọi hoàn cảnh; “kiệm” không chỉ là tiết kiệm vật chất mà còn là sử dụng hợp lý thời gian, công sức và nguồn lực Nhà nước. “Liêm” nhấn mạnh sự trong sạch, tuyệt đối không tham lam, vụ lợi; còn “chính” là sự ngay thẳng, công minh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân.
Bốn phẩm chất này tạo thành cơ chế “tự rèn luyện, tự kiểm soát” từ bên trong, giúp cán bộ giữ vững bản chất cách mạng trước những cám dỗ của quyền lực, tiền bạc và môi trường công tác phức tạp. Nếu thiếu nền tảng này, mọi chuẩn mực khác đều dễ bị lung lay.
Từ nền tảng cá nhân, trong mối quan hệ với đồng sự, sự “thân ái giúp đỡ” khẳng định giá trị của tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái trong nội bộ. Trong một lực lượng vũ trang chuyên nghiệp, đây không chỉ là tình cảm cá nhân mà còn là nguyên tắc tổ chức, là sức mạnh nội tại để vượt qua khó khăn.
Tinh thần này giúp xây dựng tình đồng chí keo sơn, loại bỏ tư tưởng cục bộ, bè phái, khép kín, từ đó nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị và với các lực lượng khác trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Ở tầm mức cao hơn, đối với Chính phủ phải “tuyệt đối trung thành” là yêu cầu chính trị mang tính nguyên tắc hàng đầu. Là lực lượng vũ trang nòng cốt của Đảng và Nhà nước, CAND phải tuyệt đối trung thành với Đảng, Chính phủ, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.
Sự trung thành ấy không phải là hình thức mà là sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, giữa lý tưởng cách mạng với thực tiễn công tác. Trong bối cảnh chính trị, an ninh hiện nay, yêu cầu này giúp cán bộ kiên định lập trường, không dao động trước các thế lực thù địch, luận điệu sai trái và tác động tiêu cực từ bên ngoài.
Song hành cùng sự trung thành với Đảng, Nhà nước là thái độ “kính trọng, lễ phép” đối với Nhân dân, thể hiện rõ bản chất “Công an của dân, vì dân” và tư tưởng nhân văn sâu sắc của Bác Hồ. Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là nguồn sức mạnh vô tận và chỗ dựa vững chắc của lực lượng.
Thái độ “kính trọng, lễ phép” không đơn thuần là nghi thức ứng xử mà là nhận thức chính trị đúng đắn khi luôn đặt lợi ích của Nhân dân lên trên hết, gần dân, hiểu dân và giúp dân. Đây là nền tảng xây dựng niềm tin, sự ủng hộ và mối gắn bó máu thịt giữa CAND với Nhân dân - yếu tố quyết định thành bại của mọi nhiệm vụ an ninh, trật tự.
Để thực thi tốt trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân, đối với công việc, người Công an phải “tận tụy”. Đây là yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm cao nhất, đòi hỏi cán bộ phải hết lòng, hết sức với nhiệm vụ, chủ động, sáng tạo, không ngại gian khổ, nguy hiểm. Giữa môi trường thường xuyên đối mặt với áp lực, rủi ro và tình huống phức tạp, sự tận tụy chính là động lực nội sinh giúp cán bộ hoàn thành xuất sắc chức trách, nâng cao hiệu quả chung của toàn lực lượng.
Trong khi đó, đối với địch phải “cương quyết, khôn khéo” lại thể hiện nghệ thuật đấu tranh cách mạng linh hoạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh. “Cương quyết” là lập trường kiên định, không khoan nhượng với mọi hành vi xâm hại an ninh, trật tự và lợi ích của Đảng, Nhà nước, Nhân dân. “Khôn khéo” đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo trong phương pháp, sách lược đấu tranh. Hai yếu tố này bổ trợ lẫn nhau, tạo sự cân bằng giữa nguyên tắc và nghệ thuật, giữa cứng rắn và mềm dẻo để xử lý hiệu quả các tình huống phức tạp, nhạy cảm trong phòng, chống tội phạm và bảo vệ an ninh quốc gia.
Có thể thấy, 6 điều Bác Hồ dạy là một chỉnh thể thống nhất, khoa học, được sắp xếp theo trật tự biện chứng từ “nội tâm” (tự mình) đến “ngoại vi” (đồng sự, Chính phủ, Nhân dân, công việc, địch), từ xây dựng nội lực đến đấu tranh bên ngoài. Mỗi điều mang giá trị độc lập nhưng liên kết chặt chẽ, tạo thành hệ chuẩn mực toàn diện điều chỉnh hành vi, tư tưởng và đạo đức của người chiến sĩ CAND.
Vượt lên trên những lời dạy về đạo đức cá nhân, 6 điều Bác Hồ dạy CAND thực chất là một hệ thống tư tưởng - chính trị - tổ chức - hành động toàn diện, mang tính chiến lược sâu sắc và có giá trị định hướng lâu dài. Di sản quý báu được đúc kết từ thực tiễn cách mạng này giúp lực lượng giữ vững bản chất cách mạng, nâng cao hiệu quả bảo vệ Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong mọi giai đoạn lịch sử.
Xét về mặt tư tưởng chính trị, lời dạy của Bác thể hiện quan điểm nhất quán về xây dựng con người cách mạng lấy đạo đức làm gốc rễ, coi rèn luyện phẩm chất cá nhân là nền tảng bảo đảm sự trong sạch về chính trị của toàn lực lượng.
Yêu cầu “cần, kiệm, liêm, chính” chính là điều kiện tiên quyết để ngăn ngừa nguy cơ tha hóa quyền lực, suy thoái tư tưởng, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Trong môi trường đặc thù thường xuyên tiếp xúc với quyền lực, bí mật Nhà nước và nhiều cám dỗ, 6 điều Bác Hồ dạy đóng vai trò như một lá chắn vững chắc giúp cán bộ, chiến sĩ giữ vững lập trường giai cấp và kiên định mục tiêu cách mạng.
Về giá trị chuẩn mực đạo đức và phương pháp luận, hệ giá trị này không chỉ định hình nhân cách người chiến sĩ, mà còn nâng tầm nhận thức chính trị, biến lực lượng CAND thành một phần máu thịt của Nhân dân, tạo dựng niềm tin rộng rãi của xã hội. Đồng thời, sự kết hợp biện chứng giữa “cương quyết” và “khôn khéo” mang lại những chỉ dẫn khoa học, giúp cán bộ vận dụng nguyên tắc cách mạng một cách linh hoạt, phù hợp với từng tình huống cụ thể để bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Sức sống của 6 điều Bác Hồ dạy đã trải qua sự kiểm nghiệm qua hơn 78 năm lịch sử cách mạng Việt Nam và đang tiếp tục phát huy giá trị thực tiễn mạnh mẽ. Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, lực lượng CAND phải đối mặt với nhiều thách thức mới từ tội phạm công nghệ cao, tham nhũng, tiêu cực, đến các tác động từ lợi ích vật chất và áp lực đa chiều từ xã hội.
Chính trong bối cảnh đó, lời dạy của Bác càng thể hiện rõ vai trò định hướng, giúp cán bộ giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và phương pháp công tác đúng đắn. Thực tiễn chứng minh, ở những đơn vị thực hiện tốt 6 điều Bác Hồ dạy, kỷ luật, kỷ cương được duy trì nghiêm minh, hiệu quả công tác nâng cao rõ rệt và niềm tin của Nhân dân ngày càng củng cố.
Đối với công tác giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, đây vừa là nền tảng để đào tạo, bồi dưỡng, tự rèn luyện suốt đời, vừa là tiêu chí quan trọng để đánh giá phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn và mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Qua việc học tập và làm theo lời Bác, mỗi cán bộ có cơ sở vững chắc để “tự soi, tự sửa”, hoàn thiện bản thân cả về tư tưởng, đạo đức lẫn nghiệp vụ, tạo sức mạnh nội sinh bền vững để xây dựng đội ngũ CAND vừa “hồng” vừa “chuyên”.
Ở tầm vóc chiến lược, việc đặt đạo đức cách mạng ở vị trí trung tâm đã tạo nền tảng vững chắc cho mọi hoạt động chuyên môn, tổ chức, chiến đấu, góp phần định hình mô hình xây dựng lực lượng CAND “trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”. Đây cũng là cơ sở để Đảng ủy Công an Trung ương ban hành các quy định, nghị quyết về xây dựng lực lượng, bảo đảm hoạt động của CAND luôn đúng định hướng chính trị.
Hơn 78 năm qua, 6 điều Bác Hồ dạy vẫn vẹn nguyên giá trị thời đại, là kim chỉ nam cho phong trào “CAND học tập và thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy CAND”. Trước những diễn biến phức tạp của tình hình an ninh, chính trị trong giai đoạn mới, 6 điều Bác Hồ dạy không chỉ là di sản quý báu mà còn là “vũ khí tư tưởng” sắc bén, mang tính giáo dục, định hướng và chỉ đạo thực tiễn sâu sắc, giúp lực lượng CAND hoàn thành xuất sắc sứ mệnh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
