“Bốn khoảng trống lớn” trong phát triển văn hóa cần được nhận diện đầy đủ và sớm khắc phục được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ tại phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam (Ban Chỉ đạo) nhằm đánh giá tình hình thực hiện Nghị quyết số 80 ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và triển khai nhiệm vụ công tác trong thời gian tới, sáng 13/7.

“Bốn khoảng trống” lớn cần sớm khắc phục

Qua nửa năm triển khai Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận chúng ta đã hoàn thành khối lượng công việc lớn.

Tuy nhiên, theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, khoảng cách từ chủ trương đến sản phẩm, từ chương trình đến tác động thực tế còn lớn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý thực tiễn đang bộc lộ “bốn khoảng trống” lớn cần được nhận diện đầy đủ và sớm khắc phục.

Khoảng trống thứ nhất, là sức hấp dẫn và năng lực lan tỏa của các giá trị văn hóa tích cực trong môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nền tảng và nội dung số.

“Nếu không sớm khắc phục, các giá trị ngoại sinh sẽ ngày càng chiếm ưu thế, làm suy giảm sức hấp dẫn của văn hóa dân tộc và đặt ra thách thức mới đối với việc gìn giữ bản sắc, củng cố niềm tin và truyền thừa hệ giá trị Việt Nam”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Khoảng trống thứ hai, là năng lực chuyển hóa di sản văn hóa thành nguồn lực dữ liệu, tri thức số, tài sản trí tuệ và sức sáng tạo quốc gia.

Khoảng trống thứ ba, là năng lực sáng tạo các sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh quốc gia còn hạn chế.

Khoảng trống thứ tư là thể chế và hệ sinh thái phát triển công nghiệp văn hóa.

Nghị quyết đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045, trong khi tỷ trọng hiện nay mới chỉ đạt khoảng 4% GDP.

“Khoảng cách ấy cho thấy chúng ta vẫn thiếu một hệ sinh thái đồng bộ về thể chế, thị trường, dữ liệu, nhân lực và cơ chế huy động nguồn lực để chuyển hóa sức sáng tạo văn hóa thành sức sản xuất mới và động lực tăng trưởng của quốc gia”, theo nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Nhấn mạnh những quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, tầm nhìn và khát vọng phát triển đã được xác lập rõ trong Nghị quyết số 80, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị quán triệt thêm “ba chuyển dịch lớn”.

Đó là: cần chuyển từ tư duy coi văn hóa là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội; chuyển từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số; chuyển từ tư duy bảo tồn là chủ yếu sang kết hợp chặt chẽ giữa bảo tồn và sáng tạo.

Phấn đấu Việt Nam xây dựng được môi trường văn hóa số lành mạnh vào 2030

Để tạo nền tảng phát triển văn hóa những năm tiếp theo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Ban Chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo đột phá nhằm giải phóng sức sáng tạo của toàn xã hội, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển văn hóa.

Đáng chú ý, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số, nâng cao sức hấp dẫn và khả năng lan tỏa và bảo vệ các giá trị văn hóa Việt Nam.

“Không gian số không chỉ là nơi đưa các giá trị văn hóa lên môi trường mới, mà phải trở thành không gian để văn hóa Việt Nam hiện diện, được nhận biết, được yêu thích, được lan tỏa và có khả năng tham gia định hướng giá trị xã hội”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên họp Ban Chỉ đạo. Ảnh: dangcongsan.vn

Đảng ủy Chính phủ được giao chỉ đạo xây dựng và triển khai Chương trình phát triển không gian văn hóa số quốc gia; hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển các nền tảng, kênh truyền thông và hệ sinh thái nội dung văn hóa số mang bản sắc Việt Nam.

Phải có cơ chế huy động sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng sáng tạo trong việc sản xuất, phổ biến các sản phẩm văn hóa có chất lượng, có sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh trong môi trường số theo quán triệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Ông đồng thời cho rằng cần có cơ chế phát triển, đặt hàng, đầu tư có trọng điểm đối với các tác phẩm, sản phẩm văn hóa có chất lượng nghệ thuật cao, có khả năng tiếp cận công chúng lớn, có giá trị giáo dục, có khả năng cạnh tranh và lan tỏa quốc tế.

Mục tiêu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ là phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam xây dựng được môi trường văn hóa số lành mạnh.

Mỗi địa phương không chọn quá ba dự án văn hóa dẫn dắt

Thúc đẩy chuyển hóa di sản và vốn văn hóa thành tri thức, tài sản trí tuệ, sản phẩm sáng tạo và nguồn lực cho giáo dục, khoa học, công nghệ, công nghiệp văn hóa và đổi mới sáng tạo cũng là nhiệm vụ trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý.

Ông cũng đề nghị phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng mới, chuyển sức mạnh văn hóa thành năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam. Ảnh: TTXVN

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phát triển văn hóa đóng góp vào tăng trưởng hai con số phải xác định rõ lĩnh vực nào có khả năng tạo tăng trưởng; địa phương nào có thể hình thành trung tâm dẫn dắt; doanh nghiệp nào có năng lực; dự án nào có thể tạo ra sản phẩm, doanh thu, việc làm, tài sản trí tuệ và thị trường.

Trên cơ sở đó, Chính phủ khẩn trương hoàn thiện và đưa vào vận hành hệ thống thống kê quốc gia về công nghiệp văn hóa.

“Mỗi địa phương trọng điểm chỉ lựa chọn một số ít lĩnh vực và không quá ba dự án dẫn dắt. Mỗi dự án phải làm rõ sản phẩm, doanh nghiệp thực hiện, nguồn vốn, thị trường, tài sản trí tuệ và đóng góp dự kiến vào GRDP, việc làm, xuất khẩu hoặc thu hút du lịch”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt.

Nhắc lại lời căn dặn của Bác Hồ: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh trải qua gần một thế kỷ, tư tưởng đó vẫn còn nguyên giá trị.

“Nhưng trong bối cảnh mới, văn hóa không chỉ soi đường cho mỗi con người, mà còn định hướng con đường phát triển của cả dân tộc”, theo lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Vì vậy, người đứng đầu Đảng, Nhà nước cho rằng bảo tồn văn hóa trong kỷ nguyên số không chỉ là lưu giữ di sản, mà phải làm cho di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại, không chỉ số hóa để lưu trữ, mà phải số hóa để giáo dục, sáng tạo, lan tỏa và trở thành nguồn lực cho phát triển, cho công nghiệp văn hóa và cho trí tuệ nhân tạo của Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị khẩn trương cụ thể hóa các nhiệm vụ được giao, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong tổ chức thực hiện Nghị quyết số 80, đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.