(Thanh tra) - Định hướng phát triển “kinh tế bạc”, Thủ tướng nêu rõ tinh thần chuyển từ "gánh nặng già hóa" sang "cơ hội phát triển kinh tế". Theo ông, cần có cơ chế khuyến khích đầu tư thực chất, đủ mạnh vào các lĩnh vực của “kinh tế bạc”.
Sáng 11/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị về tình hình phát triển “kinh tế bạc” trên thế giới và thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam.
“Kinh tế bạc”, hay còn gọi là “kinh tế tóc bạc”, là khái niệm chỉ toàn bộ các hoạt động, sản phẩm, dịch vụ được thiết kế, vận hành nhằm đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi.
Nhận thức về “kinh tế bạc” ngày càng được nâng tầm
Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh quan điểm người cao tuổi không phải là gánh nặng, mà là nguồn lực quý báu để phát triển đất nước.
Phân tích xu hướng chung trên thế giới, Thủ tướng cho biết các quốc gia thường có nhiều giải pháp ứng phó với già hóa dân số.
Về thực trạng và những kết quả bước đầu phát triển “kinh tế bạc” tại Việt Nam, Thủ tướng cho rằng, nhận thức về “kinh tế bạc” ngày càng được quan tâm và nâng tầm.
Trong đó, theo người đứng đầu Chính phủ, chăm sóc sức khỏe người già không chỉ là vấn đề y tế hay an sinh xã hội, mà còn là một ngành kinh tế triển vọng, mở ra dư địa tăng trưởng mới và khẳng định giá trị nhân văn của một xã hội tiến bộ.
Ông nhấn mạnh, người cao tuổi từ "lực lượng nghỉ hưu" trở thành "nguồn lực tái đóng góp"; từ "người già thụ động" sang "người cao tuổi chủ động"; từ "đối tượng thụ hưởng kết quả" sang "động lực mới" cho sự phát triển; từ gánh nặng y tế sang tài sản xã hội; từ tập trung chữa bệnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe; từ tư duy "bảo đảm an sinh" sang tư duy "đầu tư và tạo giá trị mới"…
Dù vậy, theo Thủ tướng, hiện nay vẫn có những bất cập khi chưa có khung chính sách “kinh tế bạc” đồng bộ; cơ chế phát triển “kinh tế bạc” chưa được khai mở mạnh mẽ, nguồn lực xã hội hóa chưa được huy động đầy đủ, hợp tác công tư hạn chế.
Hệ thống chăm sóc dài hạn còn yếu, chất lượng chăm sóc người cao tuổi chưa cao, tạo gánh nặng cho gia đình, gia tăng sức ép cho người phụ nữ và tiêu hao nguồn lực ngân sách…
Chuyển “gánh nặng già hóa" sang "cơ hội phát triển kinh tế”
Định hướng phát triển “kinh tế bạc” thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ tinh thần chuyển từ "gánh nặng già hóa" sang "cơ hội phát triển kinh tế".
Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu xác định rõ 5 trọng tâm hành động phát triển “kinh tế bạc”.
Một là, nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy để thích ứng già hóa dân số gắn với phát triển “kinh tế bạc”.
Hai là, phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, mô hình phức hợp, "Làng Hạnh phúc", "Hội quán cao niên", "Câu lạc bộ người cao tuổi".
Ba là, khuyến khích doanh nghiệp phát triển dịch vụ (du lịch dưỡng sinh, nhà ở thân thiện, công nghệ y tế, bảo hiểm hưu trí) - chuyển từ chăm sóc thụ động sang chăm sóc, phát huy vai trò và phát triển dịch vụ người cao tuổi.
Bốn là, phát huy vai trò người cao tuổi trong xã hội (giáo dục truyền thống, tư vấn, kinh tế gia đình).
Năm là, tăng cường vai trò Hội Người cao tuổi Việt Nam (đại diện quyền lợi, xây dựng chính sách, kết nối nguồn lực).
Đặt vấn đề “làm thế nào để biến kinh tế bạc thành động lực tăng trưởng, chuyển hóa thách thức già hóa thành cơ hội bứt phá của dân tộc?”, Thủ tướng cho rằng đây là câu hỏi lớn, là bài toán chiến lược về tư duy và hành động đặt ra trong kỷ nguyên mới.
“Kinh tế bạc” không chỉ là chính sách an sinh
Ông yêu cầu sớm hoàn thiện khung thể chế tổng thể về “kinh tế bạc” đưa vào chiến lược, kế hoạch phát triển của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương
Cần xác định đây là một định hướng phát triển dài hạn, liên ngành, chứ không chỉ là chính sách an sinh đơn lẻ, theo quán triệt của Thủ tướng.
Thủ tướng cũng đề nghị đổi mới tư duy xây dựng chính sách, chuyển mạnh từ bảo trợ, trợ giúp sang kiến tạo phát triển và phát huy vai trò người cao tuổi.
Đi kèm, cần có cơ chế khuyến khích đầu tư thực chất, đủ mạnh vào các lĩnh vực của “kinh tế bạc”, nhất là chăm sóc sức khỏe, công nghệ hỗ trợ, nhà ở, dịch vụ tài chính, bảo hiểm…
Một nhiệm vụ khác, Thủ tướng nhấn mạnh cần chú trọng xây dựng hạ tầng chiến lược phục vụ phát triển “kinh tế bạc” với phương châm đầu tư đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, không manh mún, rời rạc; ưu tiên hạ tầng y tế, chăm sóc sức khỏe và chăm sóc dài hạn; xây dựng không gian sống thân thiện, an toàn với người cao tuổi.
Mặt khác, Thủ tướng lưu ý huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển “kinh tế bạc”; chú trọng đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển “kinh tế bạc” bởi đây là khâu then chốt.
“Không có nhân lực chất lượng cao thì không thể có kinh tế bạc chất lượng cao”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Với các địa phương, Thủ tướng đề nghị ưu tiên bố trí nguồn lực từ ngân sách Nhà nước và tăng cường huy động các nguồn lực xã hội để phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng, hệ thống dịch vụ kết nối, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phát triển “kinh tế bạc”.
Thủ tướng giao các bộ, ngành, cơ quan liên quan chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Hội Người cao tuổi Việt Nam tổ chức thực hiện các đề án, chương trình, nhiệm vụ, hoạt động liên quan đến phát triển “kinh tế bạc”; khẩn trương đề xuất Chính phủ, Thủ tướng trong tháng 3 này.
