Đại biểu Trần Du Lịch. Ảnh: Thảo Nguyên

Để đổi mới hoạt động, Quốc hội phải làm cho được việc chủ động trong vấn đề lập pháp, tránh tình trạng chương trình xây dựng pháp luật chủ yếu do Chính phủ làm, có cái gì thì làm cái đó. “Phải nâng vai trò của Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cơ quan tham mưu tổng hợp nhất của Quốc hội để làm 2 việc: Một là chủ động trong việc xây dựng pháp luật từng năm và nhiệm kỳ; thứ hai là chịu trách nhiệm rà soát để xây dựng pháp luật mang tính hệ thống, tránh sự chồng chéo. Chúng ta thiếu tính hệ thống là rối loạn”, đại biểu Lịch đề xuất.

Cùng với đó, nâng cao vai trò của Ủy ban Ngân sách, không phải Ủy ban Tài chính Ngân sách chung chung nữa. Theo đại biểu Lịch, vấn đề chính sách vĩ mô để Ủy ban Kinh tế làm, Ủy ban Ngân sách chỉ làm ngân sách thôi.

Ủy ban Ngân sách làm cái gì? Đó là, phải tham gia ngay quá trình làm dự toán ngân sách, không để tình trạng làm dự toán xong xuôi mọi thứ rồi đưa thẩm định, coi như ván đã đóng thuyền, không cắt được nữa. Quy trình thiết lập ngân sách, Ủy ban này phải tham gia từ đầu, chủ động. Chính Quốc hội sẽ định hướng rằng năm tới ngân sách phải tập trung cho ngành gì, cho địa phương nào, Ủy ban Ngân sách phải tham mưu trước về quan điểm, định hướng dự toán. Khi cân đối ngân sách dự toán ban đầu mới thấy được cần kiếm những nguồn thu gì, vay nợ hay không vay nợ, bội chi hay không bội chi, thấy có nguồn nào bù vào đó mà chúng ta còn sót để không phải vay nợ không.

Đại biểu Lịch nhấn mạnh, “Cần đầu tư tối đa cho bộ máy giúp việc, lấy những chuyên viên giỏi nhất về làm việc ở Ủy ban Ngân sách mới rà soát được. Nếu không như vậy, không bao giờ chúng ta chủ động về ngân sách và cuối cùng, như tôi nói, đưa quyết toán tiền thu thì thu rồi, tiêu thì tiêu rồi, thì chẳng quyết định được gì cả”.

Về việc nâng số đại biểu Quốc hội chuyên trách, đại biểu Trần Du Lịch cho rằng, có thể nâng lên 40% để làm chuyên nghiệp, nhưng sự chuyên nghiệp phải gắn với cử tri, gắn với dân. Thứ 2, không được hành chính hóa, đại biểu chuyên trách ở Trung ương và địa phương phải có cơ chế giống nhau, chỉ khác nhiệm vụ được phân công làm nhiệm, tránh tình trạng đại biểu Quốc hội này lại chỉ đạo đại biểu Quốc hội kia.

“Chúng ta bỏ hành chính hóa đi, tách ra hoàn toàn và phải giống nhau hoàn toàn về chế độ, ví dụ đại biểu chuyên trách được tín nhiệm bầu làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội thì được phụ cấp chứ không phải chức vụ. Bây giờ đại biểu Quốc hội thường phụ cấp khác, đại biểu thường trực phụ cấp bằng Tổng cục Trưởng, lên Phó Chủ nhiệm là bằng Thứ trưởng, thành ra trong một Ủy ban mà 3 đại biểu 3 bậc, chỉ huy nhau, làm sao được”.

Theo đại biểu Trần Du Lịch, Đoàn đại biểu Quốc hội không phải là một định chế trong hệ thống. Đoàn đại biểu Quốc hội là tập hợp các đại biểu hoạt động trên một địa bàn để có sự phối hợp với nhau và cũng không được hành chính hóa trưởng, phó đoàn. “Sợ mỗi đại biểu làm rời rạc thì phối hợp lại để điều hòa công việc, chứ không có chuyện Phó đoàn ra lệnh cho đại biểu. Cử tri mới là người ra lệnh cho đại biểu Quốc hội. Đại biểu phải trách nhiệm với cử tri là chính, chứ không trách nhiệm với cấp trên như cơ chế của ta bây giờ. Đại biểu Quốc hội phải sợ cử tri chứ không phải sợ cấp trên”, đại biểu Lịch nhấn mạnh.

Đại biểu Lịch lưu lý, nếu cứ giữ cơ chế hiện nay mà tăng đại biểu chuyên trách thì chỉ lãng phí tiền của dân. Toàn bộ xe cộ, tiền các đại biểu chuyên trách đang ngồi tại các Ủy ban thuê chuyên viên về làm việc còn rẻ hơn và được việc hơn.

Thảo Nguyên (Ghi)