Các đại biểu tại Hội nghị Trung ương 10. Ảnh: N.Bắc

Trong các phát biểu và bài viết, nhất là bài “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, yêu cầu cấp bách của giai đoạn cách mạng mới”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Đất nước đang đứng trước thời điểm lịch sử mới, kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Hiểu thế nào là “thời điểm lịch sử mới, kỷ nguyên mới”? Chia sẻ với phóng viên Báo Thanh tra, PGS.TS Nguyễn Viết Thông, nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương nói, từ nay đến năm 2045, Việt Nam có 2 dấu mốc rất quan trọng: Kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2030) và kỷ niệm 100 năm Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam vào năm 2045.

Giai đoạn này, Đại hội XIII của Đảng xác định mục tiêu cụ thể. Đó là, đến năm 2030, Việt Nam “là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao”; đến năm 2045, trở thành “nước phát triển, thu nhập cao”.

Theo nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương, chuẩn bị cho Đại hội XIV tới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (Trưởng Tiểu ban Văn kiện) cũng đề cập đến “thời điểm lịch sử mới, kỷ nguyên mới”.

“Tôi được biết, dự thảo các văn kiện Đại hội XIV đang tiếp tục kế thừa mục tiêu Đại hội XIII đã đề ra, đương nhiên là có bổ sung, phát triển mục tiêu nhưng tinh thần cốt lõi vẫn là đến 2045, nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Cho nên nói, kỷ nguyên mới là kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ để Việt Nam phát triển, sánh vai cùng các cường quốc năm châu”, PGS.TS Nguyễn Viết Thông nói.

Trung ương không làm thay, địa phương “quyết, làm và chịu trách nhiệm”

+ Phải chăng để đạt được mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, cần phải phát huy cao nhất tinh thần “tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc” mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh, thưa ông?

- PGS.TS Nguyễn Viết Thông: Để đạt được mục tiêu, Đại hội XIII của Đảng đã nói đến “tự hào dân tộc”, khơi dậy “khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát triển quan điểm của Đại hội XIII thành 5 “tự” là “tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc”. Phải nói rằng, có “tự hào dân tộc” mà không “tự tin” thì chưa chắc đã thành công.

Tôi thấy có một điểm rất mới trong các phát biểu, bài viết của Tổng Bí thư là “đẩy mạnh phân cấp, phân quyền với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Điều này thể hiện phương thức lãnh đạo của Đảng.

PGS.TS Nguyễn Viết Thông, nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương. Ảnh: H.G

Đảng không bao biện, làm thay Nhà nước; Trung ương không thể “ba đầu, sáu tay” làm thay địa phương; cấp trên không thể làm thay cấp dưới, nên phải phân cấp, phân quyền mạnh mẽ như tinh thần Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu.

+ Theo ông, vì sao Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng “yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền để đưa dân tộc tiếp tục tiến lên đang đặt ra cấp bách”?

- PGS.TS Nguyễn Viết Thông: Đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng là vấn đề hệ trọng mà Đảng ta đã đề ra từ lâu. Trong các văn kiện của Đảng từ Đại hội VI đến nay và một số nghị quyết chuyên đề đều đề cập đến “đổi mới phương thức lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng”.

Cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” qua gần 40 năm đổi mới ngày càng rõ hơn và có bước tiến bộ.

Ví dụ, Cương lĩnh 1991 đã đề ra phương thức lãnh đạo của Đảng. Đến Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011, Đảng ta làm rõ hơn các phương thức lãnh đạo của Đảng.

Đầu tiên, Đảng lãnh đạo bằng những quan điểm, chủ trương, đường lối và những chính sách lớn. So với Cương lĩnh 1991, chính sách ở đây có thêm chữ “lớn”. Điều đó cho thấy, Đảng chỉ cho chủ trương về những chính sách lớn, còn những chính sách bình thường thì Nhà nước làm.

Thứ hai, Đảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng và đảng viên.

Thứ ba, Đảng lãnh đạo thông qua công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục và công tác kiểm tra, giám sát của Đảng.

Ngoài ra, các đ�