(Thanh tra) - Nhấn mạnh đầu tư xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là nhiệm vụ rất mới, có những vấn đề chưa có tiền lệ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đặc biệt lưu ý việc chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, tiến tới sớm tự chủ về công nghệ.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa làm việc với một số bộ, ngành, TP Hà Nội, TPHCM về tình hình triển khai Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các dự án đường sắt do Bộ Xây dựng quản lý; các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TPHCM.
Sớm hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến nay Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi; lập đề cương nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ mời thầu gói thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết, nhiệm vụ hết sức quan trọng hiện nay của Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là lựa chọn đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi; đối tác cung cấp và chuyển giao công nghệ.
Để xác định chồng lấn ranh giới với các dự án giao thông trọng điểm khác của TPHCM, Phó Chủ tịch Bùi Xuân Cường đề nghị Bộ Xây dựng sớm bàn giao mốc giới, hành lang tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.
Ông Cường cũng đề nghị sớm có phương án thiết kế, kiến trúc ga cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam để TPHCM chuẩn bị phương án phát triển đô thị, dịch vụ theo hướng tuyến giao thông (TOD).
Lãnh đạo Hà Nội, TPHCM cũng mong các bộ sớm hoàn thiện bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia về đường sắt đô thị để áp dụng thống nhất, đồng bộ trên cả nước.
Nhấn mạnh đầu tư xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là nhiệm vụ rất mới, có những vấn đề chưa có tiền lệ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đặc biệt lưu ý chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, tiến tới sớm tự chủ về công nghệ.
Phó Thủ tướng Thường trực nhắc lại những bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai một số dự án đường sắt đô thị, do sử dụng các công nghệ khác nhau, tiêu chuẩn, quy chuẩn chưa rõ ràng, chưa thống nhất dẫn đến không kết nối được.
Những điều này, theo Phó Thủ tướng, cần tránh lặp lại trong triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các dự án đường sắt khác.
Ông yêu cầu sớm hoàn thiện, báo cáo, phê duyệt áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, bảo đảm đồng bộ, hiện đại theo chuẩn của các nước phát triển.
Đây là cơ sở để lựa chọn công nghệ, đơn vị tư vấn, nhà thầu, gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ thực chất.
“Phải làm sao tỷ lệ nội địa hóa ngày càng tăng cao, tiến tới từng bước tự chủ chiến lược trong lĩnh vực này”, Phó Thủ tướng Thường trực nói.
Đa dạng hóa nguồn vốn, đào tạo nhân lực “đi trước một bước”
Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu phải tính toán rất kỹ, cân đối ngân sách đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, mang tính lan tỏa, góp phần vào tăng trưởng để xây dựng tuyến đường sắt hiện đại, bảo đảm tự chủ công nghệ, có tầm nhìn dài hạn.
Liên quan đến nguồn vốn đầu tư cho các dự án đường sắt, Phó Thủ tướng cho rằng cần có kế hoạch chủ động, đa dạng hóa từ ngân sách Nhà nước, vốn ODA đến đầu tư tư nhân, hợp tác công – tư và cụ thể đến từng dự án.
Ông đặc biệt nhấn mạnh việc đào tạo nguồn nhân lực “phải đi trước một bước, từ rất sớm”, chủ động hợp tác chặt chẽ với các đối tác, từ đào tạo cơ bản, “cầm tay chỉ việc” đến nâng cao, gắn với những dự án đang vận hành.
Cho ý kiến về Dự án Đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Đồng Đăng, Phó Thủ tướng cho rằng hai dự án này sẽ góp phần tạo thuận lợi thúc đẩy hoạt động kinh tế, thương mại, du lịch giữa Việt Nam với Trung Quốc, cũng như kết nối với Liên bang Nga và các nước Trung Á.
Trong đó, Dự án Đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng phải được triển khai bảo đảm chất lượng, hiệu quả, tiến độ gắn với chuyển giao công nghệ; an toàn tuyệt đối trong trường hợp có biến động về địa chất, thiên tai.
Lãnh đạo Chính phủ đề nghị các địa phương có các dự án đường sắt đi qua triển khai ngay phương án giải phóng mặt bằng, tái định cư ở những khu vực đã xác định được hướng tuyến, mốc giới, đồng thời sẵn sàng thực hiện ngay khi Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được phê duyệt.
Trao đổi thêm về định hướng phát triển TOD dọc theo tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý việc lựa chọn hướng tuyến rất quan trọng, liên quan đến giải phóng mặt bằng, tổng mức đầu tư.
Việc xây dựng mỗi nhà ga tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam sẽ giống như một thành phố nhỏ, một trung tâm kinh tế của địa phương, theo lãnh đạo Chính phủ.
Do đó, các địa phương cần khẩn trương quy hoạch nhằm phát huy hiệu quả kinh tế của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, gắn với lợi thế từng vùng, địa phương.
Với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TPHCM, Phó Thủ tướng chỉ đạo hai địa phương cần có phương án khắc phục sự khác biệt về quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật để tạo sự kết nối đồng bộ.
Đồng thời, Hà Nội, TPHCM cần nghiên cứu, đề xuất phát triển các tuyến tàu điện ngầm, tạo điều kiện giao thông thuận lợi cho người dân, bảo đảm an ninh, an toàn trong hình thái mới, thích ứng với biến đổi khí hậu…
Phó Thủ tướng khẳng định sẵn sàng làm việc với các bộ, ngành, địa phương về từng dự án cụ thể để xử lý ngay những vấn đề vướng mắc thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng.
