(Thanh tra) - Ngày 25/3, tại TPHCM, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh TPHCM (VCCI-HCM) và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức Hội thảo “Giải pháp ứng phó chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Hoa Kỳ”, thu hút sự quan tâm của đông đảo cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu.
Tại hội thảo, bà Cao Thị Phi Vân – Phó Giám đốc ITPC cho biết, vừa qua, Hoa Kỳ đã ban hành cơ chế áp thuế nhập khẩu tạm thời mức 10% trên diện rộng, với thời hạn tối đa 150 ngày; có hiệu lực từ ngày 24/2/2026 đến tháng 7/2026. Mức thuế tạm thời có thể điều chỉnh tối đa 15% trong thời hạn 150 ngày. Chính sách 150 ngày được xác định là giai đoạn chuyển tiếp trong điều hành thương mại của Hoa Kỳ.
Theo đó, rủi ro điều chỉnh mức thuế hoặc chuyển sang các công cụ có tính ổn định và tác động mạnh hơn vẫn hiện hữu. Tính tạm thời về mặt thời hạn không đồng nghĩa với ổn định về mặt chính sách. Ngược lại, đây là giai đoạn thị trường có xu hướng tái định giá hợp đồng, rà soát điều kiện mua bán và điều chỉnh kế hoạch cung ứng để phòng ngừa biến động sau thời hạn 150 ngày.
Trong bối cảnh chính sách được triển khai trên diện rộng, yêu cầu theo dõi sát diễn biến và chuẩn bị kịch bản sau 150 ngày trở nên đặc biệt quan trọng, nhất là đối với các ngành hàng có mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường Hoa Kỳ và các chuỗi cung ứng có cấu trúc phức tạp. Vì vậy, việc chủ động phân tích, dự báo và tổ chức ứng phó sớm trong giai đoạn này là cơ sở để giảm thiểu rủi ro gián đoạn đơn hàng và hạn chế tác động bất lợi đến hoạt động sản xuất – xuất khẩu trong thời gian tới.
Chia sẻ về tác động với kinh tế TPHCM và các doanh nghiệp trên địa bàn TP, bà Vân cho biết, với mức thuế danh nghĩa giảm từ 20% xuống 15%, Việt Nam nằm trong nhóm hưởng lợi trong ASEAN. Trước đây, Việt Nam chịu mức 20% trong khi phần lớn các nước trong khu vực chịu khoảng 19% – chênh lệch nhỏ nhưng đủ tạo bất lợi cạnh tranh. Việc áp dụng mức thuế đồng đều 15%, giúp môi trường cạnh tranh xuất khẩu trong khu vực trở nên cân bằng hơn.
Trong ngắn hạn, điều này tạo dư địa để một số doanh nghiệp trên địa bàn tạm thời duy trì biên lợi nhuận, giảm áp lực điều chỉnh giá bán ngay lập tức và có điều kiện ổn định kế hoạch giao hàng đối với các đơn hàng đang thực hiện. Qua đó, góp phần bảo vệ nhịp tăng trưởng xuất khẩu của TPHCM trong giai đoạn chuyển tiếp, hạn chế tác động đột ngột tức thời lên sản xuất và dòng tiền doanh nghiệp.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế, bà Vân cũng chia sẻ những rủi ro. Cụ thể, mức thuế tối đa 15% áp dụng chung cho toàn cầu có thể tác động hàng Việt Nam thu hẹp lợi thế cạnh tranh tương đối so với các nước khác, nhất là đối với các ngành có biên lợi nhuận mỏng và cạnh tranh về giá cao.
Sau mốc 150 ngày, doanh nghiệp có nguy cơ bị đối tác Hoa Kỳ yêu cầu điều chỉnh giảm giá để chia sẻ chi phí thuế, kéo theo rủi ro suy giảm đơn hàng hoặc gián đoạn hợp đồng nếu không đạt được thỏa thuận thương mại phù hợp.
Đồng thời, khó dự báo về khả năng điều chỉnh mức thuế hoặc thay đổi công cụ áp thuế sau giai đoạn chuyển tiếp có thể làm tăng mức độ thận trọng của nhà đầu tư, tác động đến dòng vốn FDI định hướng xuất khẩu và quyết định mở rộng sản xuất trên địa bàn TPHCM.
Tại hội thảo, các chuyên gia đã thảo luận quanh một số vấn đề như: Phân tích, làm rõ những thay đổi về chính sách thương mại của Hoa Kỳ, từ đó nhận diện đúng các tác động trong ngắn hạn và dự báo các kịch bản có thể phát sinh sau thời điểm tháng 7/2026; các giải pháp ứng phó cụ thể; đề xuất các định hướng chiến lược dài hạn nhằm đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị rủi ro và phát triển bền vững.
Theo một số chuyên gia nhận định, giai đoạn này đang khiến thị trường thay đổi cách vận hành. Nhiều đối tác Mỹ có xu hướng rút ngắn thời gian đặt hàng, hạn chế cam kết dài hạn và tăng tốc nhập khẩu để tận dụng mức thuế hiện hành. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải linh hoạt hơn trong kế hoạch sản xuất và quản trị rủi ro.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, khả năng “điều hành theo kịch bản” và thích ứng linh hoạt sẽ là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp giữ vững thị trường. 150 ngày không chỉ là thách thức, mà còn là cơ hội để tái cấu trúc và nâng cao sức chống chịu cho giai đoạn tiếp theo…
Theo TS. Huỳnh Thế Du (Đại học Wisconsin Oshkosh, Hoa Kỳ), cần triển khai đồng bộ các giải pháp ở cả cấp quản lý và doanh nghiệp.
Đối với Chính phủ và cơ quan quản lý: Cần thành lập cơ chế “Ban chỉ đạo ứng phó thuế quan 150 ngày” để theo dõi sát sao diễn biến, phát hành bản tin cập nhật hàng tuần và giải đáp vướng mắc về mã HS, quy tắc xuất xứ. Cùng với đó, phải quản lý nghiêm ngặt việc cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) nhằm triệt tiêu các hành vi chuyển tải bất hợp pháp, bảo vệ hình ảnh hàng hóa Việt Nam. Chủ động trao đổi thông tin với các cơ quan thương mại Mỹ để nắm bắt định hướng sau mốc 150 ngày, giảm thiểu nguy cơ rủi ro.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp: Cần khẩn trương đàm phán lại các điều khoản hợp đồng với đối tác Mỹ, đặc biệt lưu ý các điều khoản Incoterms, cơ chế chia sẻ chi phí thuế và điều chỉnh giá. Quản lý minh bạch, chặt chẽ hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu (Bill of Materials) để sẵn sàng minh chứng xuất xứ hợp pháp khi được yêu cầu. Đồng thời, nghiên cứu tận dụng kho ngoại quan để linh hoạt thời điểm thông quan. Xây dựng ngay các phương án dự phòng cho kịch bản mức thuế bị nâng lên 15% hoặc khi Mỹ áp dụng các công cụ thuế quan khắt khe hơn sau ngày 24/7/2026. Bên cạnh đó, bài toán đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cần được đẩy mạnh để giảm rủi ro phụ thuộc.
