Cần tuyên truyền để thay đổi thị hiếu của người chăn nuôi. Ảnh: Tràng An

Theo thống kê, hiện nước ta có sản lượng ngô khoảng 4,5 triệu tấn năm, trong đó, 90% sử dụng cho chăn nuôi. Tuy nhiên, số này chưa đáp ứng đủ cho nhu cầu sản xuất TĂCN gia súc, gia cầm. Vì vậy, hàng năm ta vẫn phải nhập khẩu trên dưới 1 triệu tấn ngô dùng làm TĂCN tốn gần 300 triệu USD/năm; nhập khẩu trên dưới 2 triệu tấn lúa mỳ làm TĂCN/năm tốn khoảng 450 - 800 triệu USD. Đó là chưa kể số lượng cám, bột mỳ nhập khẩu cũng với mục đích làm TĂCN vào khoảng 240 - 600 nghìn tấn tiêu tốn khoảng 40 - 140 triệu USD/năm.

"Trong bối cảnh này, Bộ NN&PTNT nêu ra ý tưởng sử dụng thóc gạo làm TĂCN thay thế cho nhập khẩu mỳ, ngô là biện pháp vừa giải quyết được đầu ra cho người trồng lúa, vừa đỡ tiêu tốn lượng ngoại tệ lớn cho việc nhập khẩu nguyên liệu làm TĂCN. Vì vậy, ý tưởng này mang tính chiến lược hết sức có ý nghĩa với ngành Trồng lúa" - GS Từ Quang Hiển khẳng định.

Thực tế đến nay, không ít nhà khoa học, nhà chuyên môn đã vào cuộc nghiên cứu về tính khả thi của giải pháp này theo 2 khía cạnh: Giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế. Theo nghiên cứu của Đại học Thái Nguyên, giá trị năng lượng tiêu hóa (đối với lợn) và năng lượng trao đổi (đối với gia cầm) của 1kg gạo đều lớn hơn so với 1kg ngô và lúa mỳ. Gạo lức cũng có các giá trị tương đương với ngô, lúa mỳ. Điều này cho thấy, thay thế gạo (gạo ăn hoặc gạo lức) cho ngô và lúa mỳ hoàn toàn đáp ứng về mặt năng lượng.

Trong khi đó, xác định tỷ lệ dinh dưỡng cũng cho thấy, mấu chốt là khi dùng gạo thay ngô cần phải điều chỉnh tăng hàm lượng can xi, phốt pho và đồng cho phù. Việc điều chỉnh này làm tăng thành phần hỗn hợp khoáng không đáng kể.

Đối với thành phần Vitamin E, gạo thấp hơn hẳn so với ngô, mỳ, nhưng Vitamin B (B1, 2, 3, 4, 6) thì cao hơn hẳn. Điểm hạn chế nhất của gạo so với ngô là các sắc tố. Tuy nhiên, phần thiếu hụt sắc tố có thể bù đắp bằng sắc tố tổng hợp từ bột hoặc thực vật...

Nhóm nghiên cứu Đại học Thái Nguyên khẳng định, các số liệu nghiên cứu cho thấy, gạo thay thế ngô trong khẩu phần ăn của lợn sinh trưởng đã cho tăng trọng cao hơn, khả năng thu nhận thức ăn lớn hơn và tiêu tốn thức ăn cho 1kg tăng trọng thấp hơn. Nhìn chung, dưới góc độ dinh dưỡng thì dùng gạo thay thế ngô trong khẩu phần vật nuôi là được và tốt".

Bên cạnh đó, theo tính toán, khi bổ sung thêm 1 số nguyên liệu thức ăn vào gạo để gạo đạt được giá trị dinh dưỡng như ngô hỗn hợp thì hỗn hợp gạo và các chất bổ sung đắt hơn ngô 245 đồng/kg (với giá thóc 5.300 đồng/kg và gạo lức 6.879 đồng/kg)…

Theo GS.TS Từ Quang Hiển, để sử dụng thóc gạo thay thế ngô là TĂCN lâu dài cần phải chọn và sản xuất các giống lúa có năng suất cao, đòi hỏi thâm canh không cao nhằm hạ giá thành thóc sử dụng cho chăn nuôi. Đồng thời, thay đổi công nghệ thiết bị xay xát để sản xuất lúa gạo lực phụ chăn nuôi. Và yêu cầu các cơ sở sản xuất thức ăn hỗn hợp bổ sung đầy đủ các chất mà gạo thiếu so với ngô.

"Điều không kém phần quan trọng là phải tuyên truyền cho người chăn nuôi về giá trị dinh dưỡng của thức ăn hỗn hợp để thay thế thị hiếu của họ; đồng thời, phát triển ngành sản xuất bột lá thực vật giàu sắc tố nhằm giảm nhập sắc tố tổng hợp từ nước ngoài. Việc này vừa có ý nghĩa phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững vừa làm tăng hiệu quả chăn nuôi, vừa bảo đảm an toàn thực phẩm", GS. TS Từ Quang Hiển đề xuất.

Tràng An