Trong những năm gần đây, năng lượng tái tạo đã trở thành xu thế tất yếu trên phạm vi toàn cầu nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện các cam kết giảm phát thải khí nhà kính. Việt Nam không nằm ngoài xu thế chung đó.

Chuyển dịch năng lượng, động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của cả nền kinh tế trong giai đoạn mới. Ảnh minh họa: VNeconomy

Biến năng lượng thành tăng trưởng

Chuyển dịch sang hệ thống năng lượng xanh, sạch và thông minh là xu thế không thể đảo ngược.

Theo các chuyên gia, năng lượng không còn chỉ là câu chuyện bảo đảm nguồn cung. Trong giai đoạn phát triển mới, năng lượng đang trở thành một phần của nặng lực cạnh tranh quốc gia. Lợi thế năng lượng trong thế kỷ XXI không chỉ đến từ việc sở hữu tài nguyên, mà từ khả năng biến chính sách thành dự án, biến dự án thành năng lượng và biến năng lượng thành tăng trưởng.

Thế giới đang chuyển dịch sang các nguồn năng lượng tái tạo nhằm hướng tới sự phát triển bền vững trong tương lai. Việt Nam có tiềm năng đặc biệt lớn về các nguồn năng lượng tái tạo như: thủy điện, điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối. Theo nhận định của các chuyên gia và nhiều tổ chức quốc tế, Việt Nam có đủ nguồn năng lượng tái tạo để xây dựng, phát triển năng lượng bền vững.

Đơn cử, với tỉnh Vĩnh Long, năng lượng tái tạo mở rộng dư địa phát triển kinh tế xanh. Năng lượng tái tạo đang mở rộng dư địa phát triển kinh tế biển, công nghiệp, logistics và du lịch theo hướng xanh, bền vững. Với lợi thế biển, nguồn gió, bức xạ mặt trời và sinh khối phong phú, Vĩnh Long có nhiều điều kiện phát triển lĩnh vực này.

Riêng năng lượng tái tạo, tỉnh có 15 nhà máy điện gió công suất 650,5MW, 2 dự án điện mặt trời đạt 189MW và định hướng phát triển gần 6.500MW. Điện gió giữ vai trò chủ lực, cùng hệ thống truyền tải 0,4-500kV được đầu tư đồng bộ.

Phường Trường Long Hòa đang nổi lên là khu vực có nhiều dự án điện gió, đồng thời sở hữu biển Ba Động, rừng ngập mặn, các di tích lịch sử, văn hóa và điểm đến tâm linh, tạo điều kiện kết hợp năng lượng sạch với phát triển du lịch. Những tua bin điện gió giữa biển không chỉ tạo giá trị về kinh tế, môi trường mà còn trở thành điểm nhấn cảnh quan, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương.

Không chỉ tạo nguồn điện sạch, năng lượng tái tạo còn mở rộng cơ hội phát triển công nghiệp, logistics và du lịch. Các công trình điện gió có thể trở thành sản phẩm tham quan, kết hợp biển Ba Động, rừng ngập mặn, điểm đến lịch sử và Khu kinh tế Định An.

Với không gian phát triển mới, việc kết nối lợi thế biển với năng lượng tái tạo, logistics, công nghiệp và du lịch được kỳ vọng giúp Vĩnh Long hình thành chuỗi giá trị xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Nhiều tỉnh đang là điểm đến của nhiều dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn

Trong khi đó, Gia Lai vốn hội tụ lợi thế về nắng, gió, quỹ đất và không gian phát triển, tỉnh đang trở thành điểm đến của nhiều dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn.

Dòng vốn mới không chỉ chuyển hóa lợi thế tài nguyên thành các dự án cụ thể mà còn từng bước hình thành những vùng sản xuất năng lượng, mở rộng không gian cho các hoạt động kinh tế.

Sau hợp nhất, không gian phát triển năng lượng của Gia Lai được mở rộng với sự bổ trợ về điều kiện tự nhiên giữa các khu vực. Phía Tây có quỹ đất lớn, bức xạ mặt trời, gió và hệ thống sông, hồ; phía Đông có lợi thế phát triển điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi…

Sự đa dạng này tạo điều kiện để tỉnh phát triển nhiều loại hình năng lượng, gắn sản xuất điện với nhu cầu công nghiệp và các lĩnh vực kinh tế.

Tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030, sản lượng điện sản xuất đạt khoảng 27 tỷ kWh/năm, từng bước hiện thực hóa định hướng tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và trở thành trung tâm năng lượng của khu vực Tây Nguyên.

Hay tỉnh Thanh Hóa, nhu cầu điện ngày càng tăng cùng yêu cầu chuyển dịch sang năng lượng sạch đang mở ra dư địa lớn cho tỉnh phát triển năng lượng tái tạo. Điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối được kỳ vọng góp phần đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy tăng trưởng xanh.

Việc nhiều dự án được đưa vào quy hoạch cho thấy điện gió đang được xác định là một trong những hướng bổ sung nguồn điện của tỉnh. Cùng với điện gió, điện mặt trời tiếp tục có nhiều dư địa…

Tương tự, với định hướng phát triển bền vững, TP.Đà Nẵng đang triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy năng lượng tái tạo giai đoạn 2026-2030. Việc mở rộng nguồn năng lượng sạch được kỳ vọng giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tạo động lực mới cho quá trình chuyển đổi xanh của thành phố.

Theo lãnh đạo UBND TP. Đà Nẵng, chuyển đổi năng lượng xanh mở ra nhiều cơ hội lớn cho thành phố như thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, phát triển các ngành kinh tế mới như công nghệ cao, năng lượng sạch, giao thông xanh… và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Do đó, trong giai đoạn 2026-2030, Đà Nẵng định hướng đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, xem đây là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Việc mở rộng năng lượng tái tạo không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng mà còn hỗ trợ giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế tác động đến môi trường. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu năng lượng, tạo động lực cho kinh tế xanh và từng bước hình thành mô hình đô thị phát triển theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường.

Trong bối cảnh yêu cầu giảm phát thải và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên ngày càng được đặt ra cấp thiết, việc chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch sẽ góp phần nâng cao khả năng thích ứng, giảm áp lực lên môi trường và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Thực tế cho thấy, cùng với dòng vốn đầu tư, năng lượng tái tạo đang tạo nên những địa bàn tập trung nhiều dự án, từng bước hình thành các vùng sản xuất năng lượng trên địa bàn các tỉnh, thành. Việc chuyển đổi năng lượng không chỉ là câu chuyện của từng doanh nghiệp mà đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của cả nền kinh tế trong giai đoạn mới.